Thúc đẩy trạm sạc xe điện: Khi “xanh” phải đi đôi với an toàn

Thân thiện với môi trường, chi phí vận hành thấp, ngày càng tiện ích – xe điện đang trở thành lựa chọn mới của nhiều người dân. Tuy nhiên, phía sau đà tăng trưởng mạnh mẽ ấy là bài toán về hạ tầng trạm sạc, đặc biệt tại các khu đô thị, chung cư. Cùng với đó là yêu cầu cấp thiết về tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn phòng cháy chữa cháy. Khi “xanh” phải đi đôi với an toàn, xe điện mới có thể phát triển bền vững.

Thời gian gần đây, nhu cầu sử dụng xe điện tăng rõ rệt. Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp kinh doanh ô tô, xe máy tại Hà Tĩnh, lượng khách hàng tìm hiểu và chuyển đổi sang xe điện tăng trung bình từ 20 đến 30% mỗi năm.

Trên phạm vi cả nước, thị trường cũng ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ. Theo báo cáo, trong quý I năm 2026, xe ô tô điện chiếm tỷ trọng khoảng 33% trên tổng số 162.000 ô tô các loại bán ra thị trường, tức cứ khoảng 3 ô tô bán ra thì có một chiếc là xe điện. Tổng doanh số xe máy điện trong năm nay có thể đạt từ 1,2-1,3 triệu chiếc, tương đương mức tăng trưởng lên tới 150% so với năm 2025.

Tiếp tục “mở đường” cho xe điện, ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Công điện số 27 về thúc đẩy hạ tầng trạm sạc xe điện tại khu đô thị, khu chung cư. Trong đó yêu cầu lộ trình trong quý 3 năm 2026 phải xây dựng quy chuẩn an toàn và hiệu suất cho thiết bị, trạm sạc và hệ thống điện cho trạm sạc.

Ông Nguyễn Văn Tuấn - Phó Trưởng ban Kinh tế ngân sách, HĐND tỉnh Hà Tĩnh cho rằng: “Công điện số 27 của Chính phủ và trước đó là Quyết định số 876 của Chính phủ phê duyệt chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí đã tác động trực tiếp tới hành vi tiêu dùng khi người dân tự tin mua xe điện hơn. Đồng thời tạo “lực kéo” cho doanh nghiệp đầu tư vào hệ sinh thái xe điện.”

Dù mở ra cơ hội lớn cho “giao thông xanh”, nhưng việc hạ tầng trạm sạc chưa đáp ứng kịp tốc độ tăng trưởng phương tiện đã bắt đầu bộc lộ “điểm nghẽn”.

Tại Hà Tĩnh, nhiều người dân đã quan tâm tới xe điện. Tuy nhiên, sự thuận tiện trong quá trình sử dụng vẫn là yếu tố khiến không ít người còn cân nhắc.

Chị Nguyễn Thuỳ Linh ở phường Thành Sen cho biết: “Trở ngại lớn nhất khiến tôi chưa đưa ra quyết định cuối cùng chính là mạng lưới trạm sạc hiện nay vẫn chưa thực sự thuận tiện cho lộ trình di chuyển hàng ngày của mình”.

Thực tế cho thấy, nhiều chung cư được xây dựng từ nhiều năm trước, thiết kế ban đầu chưa tính đến khu vực đỗ xe điện hay vị trí lắp đặt điểm sạc. Ông Võ Quốc Ân, Trưởng BQL vận hành chung cư Nhà ở xã hội phường Thạch Linh - nay là phường Thành Sen (giai đoạn 1) cho biết: “Chúng tôi đã chủ động phân khu riêng giữa xe điện và xe xăng; lắp đặt thêm một số công tơ điện riêng biệt, tuy nhiên, phần lớn đang tận dụng trên cơ sở kết cấu hạ tầng có sẵn. Hiện tại đã không còn quỹ đất để phát triển trạm sạc”.

Hiện nay, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư (QCVN 04:2021/BXD) còn thiếu nhiều quy định quan trọng liên quan đến bố trí điểm sạc, gây khó khăn trong thiết kế, thẩm định và vận hành. Quy chuẩn chỉ dừng lại ở các yêu cầu về diện tích đỗ xe, không đề cập đến đặc thù của thiết bị sạc và pin năng lượng - vốn có nguy cơ phát nhiệt và cháy nổ cao nếu vận hành không đúng tiêu chuẩn.

Thượng tá Nguyễn Văn Lộc, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC &CNCH, Công an tỉnh Hà Tĩnh cho hay: “Nhu cầu sử dụng xe điện tăng cao sẽ làm gia tăng áp lực lên hệ thống điện. Khi điều kiện sạc chưa đảm bảo, cộng với ý thức của người dân chưa cao thì nguy cơ cháy nổ luôn thường trực”.

Thời gian qua, nhiều vụ cháy liên quan đến pin và phương tiện sử dụng điện đã xảy ra ở nhiều nơi, để lại hậu quả đáng tiếc. Phát triển hạ tầng trạm sạc đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm đầu tư, trong đó VinFast là một trong những đơn vị đi đầu tại Việt Nam với quy hoạch 150.000 cổng sạc tại 34 tỉnh thành toàn quốc, đạt mật độ thuộc mức cao trên thế giới.

Tại Hà Tĩnh, Công ty Cổ phần Phát triển trạm sạc toàn cầu V-GREEN đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương thí điểm lắp đặt các trạm sạc điện và tủ đổi pin tại những vị trí đáp ứng yêu cầu về không gian, hạ tầng, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và trật tự đô thị. Thời gian thí điểm là 12 tháng kể từ ngày 10/4/2026.

Từ năm 2022, chung cư Vinhomes New Center cũng đã đưa vào vận hành hệ thống 80 trụ sạc ô tô với 160 đầu sạc. Trạm sạc được đặt tại nhà để xe ngoài trời, đảm bảo khoảng cách phù hợp với nơi đậu đỗ xe. Ngoài ra trong hầm chung cư, 200 trụ sạc xe máy cũng được lắp đặt bài bản theo khu vực riêng, thuận tiện cho người sử dụng.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, tối thiểu 50% phương tiện giao thông công cộng tại đô thị sử dụng điện. Đây là xu hướng cần được tính toán từ sớm trong quy hoạch hạ tầng. Ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết: “Về lâu dài, cần bổ sung quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy định pháp lý đồng bộ để quản lý hiệu quả, bảo đảm an toàn cho người dân và công trình.”

Xe điện là xu thế của giao thông hiện đại. Nhưng để xu thế ấy phát triển bền vững, hạ tầng phải đi trước một bước, tiêu chuẩn an toàn phải chặt chẽ hơn và ý thức người dân phải được nâng cao. Khi “xanh” đi đôi với an toàn, xe điện mới thực sự trở thành lựa chọn phổ biến trong đời sống.