Anne Carson là nhà thơ, dịch giả, học giả kinh điển và giáo sư người Canada, nổi tiếng với phong cách sáng tác độc đáo, kết hợp thơ ca, văn xuôi, tiểu luận và tư tưởng triết học.
Anne Carson sinh năm 1950 tại Toronto (Canada). Bà từng theo học và giảng dạy về văn học cổ điển, đặc biệt quan tâm đến văn học Hy Lạp cổ đại. Kiến thức về thần thoại và các tác phẩm kinh điển có ảnh hưởng rõ nét đến sáng tác của bà.
Điểm đặc biệt trong văn chương Carson là không tuân theo ranh giới thể loại truyền thống. Bà có thể đưa thơ, văn xuôi, kịch, bản dịch, tiểu luận học thuật và những suy tưởng cá nhân vào cùng một tác phẩm. Những chủ đề như tình yêu, mất mát, ham muốn, ký ức, cô đơn và sự mong manh của con người thường xuyên xuất hiện trong sáng tác của bà.
Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Carson là Autobiography of Red (1998), lấy cảm hứng từ một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp nhưng được kể lại theo cách hiện đại. Tác phẩm giúp tên tuổi Carson được biết đến rộng rãi trong giới văn chương quốc tế như The Beauty of the Husband và Nox.
Carson từng nhận nhiều giải thưởng văn chương danh giá. Với cách viết giàu tính liên tưởng, pha trộn giữa thần thoại Hy Lạp và đời sống hiện đại, Anne Carson tạo ra một phong cách khó xếp vào bất kỳ thể loại văn học đơn nhất nào.
Nobel Văn học là giải thưởng thứ 4 được công bố trong mùa Nobel năm nay, sau các giải Y sinh, Vật lý và Hóa học. Chủ nhân giải thưởng nhận 12 triệu krona Thụy Điển (hơn 31 tỷ đồng), cùng huy chương và bằng chứng nhận.
Mức tiền thưởng năm nay tăng 1 triệu krona (hơn 2,5 tỷ đồng) so với những năm trước, nhân dịp kỷ niệm 125 năm giải Nobel ra đời. Lễ trao giải chính thức sẽ diễn ra vào tháng 12 tại Stockholm.
Trước thời điểm công bố, nhiều độc giả tiếp tục kỳ vọng những cái tên quen thuộc như Tàn Tuyết, Anne Carson và Haruki Murakami sẽ được xướng tên.
Nhà văn Trung Quốc Tàn Tuyết (73 tuổi) từng nhận nhiều giải thưởng văn chương quốc tế và được ví như "Kafka của Trung Quốc". Trong khi đó, Anne Carson, nhà thơ và học giả người Canada, được biết đến với phong cách kết hợp thơ, văn xuôi, triết học và thần thoại.
Haruki Murakami là một trong những nhà văn Nhật Bản có sức ảnh hưởng lớn trên thế giới. Tác phẩm của ông đã được dịch ra hơn 50 ngôn ngữ, giúp tên tuổi Murakami nhiều năm nằm trong nhóm những ứng viên được độc giả kỳ vọng tại Nobel Văn học.
Năm 2025, Nobel Văn học được trao cho nhà văn Hungary László Krasznahorkai vì những tác phẩm được đánh giá là "đầy sức hấp dẫn, thể hiện tầm nhìn sâu sắc giữa thời đại của nỗi sợ hãi về ngày tận thế, tái khẳng định sức mạnh của nghệ thuật".
Theo quy trình của Viện Hàn lâm Thụy Điển, mỗi năm có khoảng 200 đề cử được gửi đến tổ chức trước ngày 1/2. Ủy ban Nobel Văn học sau đó lần lượt thu hẹp danh sách xuống khoảng 15-20 tác giả vào đầu tháng 4, trước khi lựa chọn 5 ứng viên để nghiên cứu chuyên sâu.
Đến mùa hè, các thành viên Viện Hàn lâm đọc và đánh giá tác phẩm của những ứng viên trong danh sách rút gọn. Quá trình thảo luận tiếp tục diễn ra vào mùa thu, trước khi các thành viên bỏ phiếu chọn người chiến thắng. Ứng viên giành Nobel Văn học phải nhận được hơn một nửa số phiếu của 18 thành viên Viện Hàn lâm Thụy Điển.
Trong lịch sử hơn 100 năm của giải thưởng, Nobel Văn học được xem là giải thưởng khó đoán. Từ năm 1901 đến 2026, Nobel Văn học đã được trao 119 lần cho 123 cá nhân. Nhà văn Rudyard Kipling là người trẻ nhất từng nhận giải, ở tuổi 41 vào năm 1907. Trong khi đó, Doris Lessing giữ kỷ lục người cao tuổi nhất được trao Nobel Văn học khi bà 88 tuổi vào năm 2007.
Nobel là hệ thống giải thưởng quốc tế do Quỹ Nobel tại Stockholm quản lý, được thành lập từ năm 1901 dựa trên tài sản của Alfred Nobel, nhà phát minh và doanh nhân người Thụy Điển. Giải được trao hằng năm cho những cá nhân và tổ chức có đóng góp nổi bật trong các lĩnh vực Y sinh, Vật lý, Hóa học, Văn học và Hòa bình.
Năm 1968, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển thành lập Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển về Khoa học kinh tế để tưởng nhớ Alfred Nobel. Giải thưởng này thường được gọi là Nobel Kinh tế, dù không nằm trong nhóm giải thưởng được Alfred Nobel nêu trong di chúc.
