Nhiều hãng xe từng sản xuất máy bay, động cơ hoặc linh kiện hàng không, đặc biệt trong thời chiến. Ngược lại, một số doanh nghiệp hàng không cũng bước vào lĩnh vực ôtô.
Theo The EurAsian Times, Rolls-Royce, Renault, Ford, General Motors, Chrysler, BMW, Alfa Romeo, Honda và Fiat từng tham gia sản xuất động cơ hoặc linh kiện máy bay. Renault và Ford từng cung cấp hàng nghìn máy bay trong Thế chiến II. Hãng Saab của Thụy Điển duy trì hoạt động trong cả hai lĩnh vực hàng không và ôtô, trong khi Mitsubishi và Subaru có nguồn gốc từ ngành hàng không.
Baykar, hãng sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV) nổi tiếng của Thổ Nhĩ Kỳ, cũng khởi đầu từ một xưởng phụ tùng ôtô tại Istanbul vào những năm 1970.
Mối liên hệ lâu dài này giúp lý giải vì sao hình ảnh buồng lái máy bay chiến đấu ngày càng xuất hiện trong thiết kế ôtô hiện đại, từ những chi tiết nhỏ cho đến cách bố trí toàn bộ cabin.
Nút khởi động như công tắc vũ khí
Lamborghini là một trong những hãng xe thể hiện rõ nhất xu hướng này. Nút khởi động với nắp bảo vệ màu đỏ của hãng được lấy cảm hứng từ các công tắc trên máy bay chiến đấu.
Người lái phải bật nắp màu đỏ lên trước rồi mới nhấn nút khởi động, tương tự thao tác với một số công tắc điều khiển vũ khí trên máy bay. Chi tiết này lần đầu xuất hiện trên Aventador năm 2011 và sau đó được duy trì trên Huracán, Revuelto, Urus cùng một số phiên bản đặc biệt.
Về thực tế, nắp bảo vệ không mang lại nhiều lợi ích. Nhưng Lamborghini coi đây là một phần quan trọng trong trải nghiệm thương hiệu. Thay vì chỉ chạm vào màn hình, người lái phải thực hiện một thao tác vật lý, tạo cảm giác đang "kích hoạt" chiếc siêu xe.
Giám đốc thiết kế Lamborghini Mitja Borkert cho rằng có thể tồn tại cách khởi động nhanh hơn, nhưng nhanh hơn không đồng nghĩa thú vị hơn. Theo ông, người lái cần cảm thấy mình có sự tham gia vào quá trình vận hành chiếc xe.
Triết lý này được Lamborghini duy trì trên nhiều dòng sản phẩm, giúp người dùng dễ dàng nhận ra cách bố trí quen thuộc khi chuyển từ mẫu xe này sang mẫu khác. Trong bối cảnh các hãng xe ngày càng phụ thuộc vào màn hình cảm ứng, Lamborghini vẫn giữ những công tắc vật lý mang tính biểu tượng.
Tesla đưa cần lái máy bay vào ôtô
Lamborghini không phải thương hiệu duy nhất lấy cảm hứng từ hàng không. Tesla gây chú ý với vô-lăng dạng yoke, thiết kế gần giống cần lái trên máy bay và vô-lăng của xe đua Công thức 1.
Thay vì hình tròn truyền thống, yoke có dạng thanh ngang, tạo cảm giác người lái đang điều khiển một phương tiện hàng không. Elon Musk từng nhắc tới thiết kế này khi nói về cách điều khiển trên xe Công thức 1 và định hướng tương lai của Tesla.
Tesla cho rằng vô-lăng dạng yoke còn mang lại một số lợi ích thực tế, như giảm vật cản trước cụm đồng hồ và tạo tầm nhìn thoáng hơn. Musk từng cho rằng vô-lăng tròn truyền thống gây nhàm chán và có thể che khuất màn hình.
Sau Tesla, một số thương hiệu như Lexus, Mercedes-Benz và MG cũng đưa vô-lăng dạng yoke vào một số mẫu xe, cho thấy thiết kế vốn bắt nguồn từ hàng không đang dần trở thành một xu hướng trong ngành ôtô.
Khoang lái lấy cảm hứng từ tiêm kích
Chevrolet C8 Corvette lại đưa cảm hứng hàng không lên một cấp độ khác. Các nhà thiết kế Chevrolet từng cho biết nội thất mẫu xe được phát triển dựa trên ý tưởng buồng lái máy bay chiến đấu.
Các nút điều khiển được bố trí bao quanh người lái, trong khi cụm điều khiển trung tâm kéo dài và hướng mạnh về phía tài xế. Cách bố trí này tạo cảm giác người lái được "bao bọc" giống phi công trong buồng lái máy bay.
Ngoại thất C8 Corvette cũng chịu ảnh hưởng từ các tiêm kích hiện đại như F-22 Raptor và F-35 Lightning II, thể hiện qua tỷ lệ thân xe, vị trí cabin và những đường nét sắc cạnh. Corvette vốn có mối liên hệ lâu năm với hàng không, khi một số thế hệ trước từng được các phi hành gia Mỹ sử dụng.
Ineos Grenadier cũng đưa cảm hứng này vào cabin bằng cách bố trí nhiều công tắc trên trần xe, tương tự bảng điều khiển phía trên của một số máy bay và phương tiện quân sự.
Khi thiết kế đẹp trở thành bất tiện
Tuy nhiên, cảm hứng hàng không không phải lúc nào cũng mang lại kết quả tích cực. Tata Harrier của Ấn Độ từng sử dụng cần phanh tay có hình dáng giống cần điều khiển lực đẩy của máy bay.
Thiết kế này tạo điểm nhấn mạnh cho nội thất. Tuy nhiên, nhiều người dùng phàn nàn cần phanh chiếm nhiều không gian ở khu vực trung tâm, ảnh hưởng đến vị trí để cốc và gây bất tiện khi thao tác.
Từ năm 2023, Tata bắt đầu thay thế thiết kế này trên nhiều phiên bản bằng phanh đỗ điện tử kết hợp Auto Hold.
Những ví dụ trên cho thấy cảm hứng từ máy bay có thể giúp ôtô trở nên khác biệt, nhưng yếu tố công thái học vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Một chi tiết có thể trông ấn tượng trong buồng lái tiêm kích chưa chắc phù hợp với chiếc xe sử dụng hàng ngày.
Trong thời đại màn hình cảm ứng và điều khiển kỹ thuật số ngày càng phổ biến, những công tắc, nút bấm hay cách bố trí lấy cảm hứng từ máy bay có thể trở thành "chữ ký" giúp các thương hiệu tạo dấu ấn riêng. Nhưng để thực sự thành công, thiết kế đó phải cân bằng giữa cảm xúc, tính thẩm mỹ và sự tiện dụng.
Một chiếc Lamborghini có thể khiến người lái cảm thấy như đang kích hoạt máy bay chiến đấu, nhưng cuối cùng, chiếc xe vẫn phải dễ sử dụng trên đường phố.
