Xây dựng nhà xã hội chăm sóc người già độc thân

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành kế hoạch thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người yếu thế.

Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu xây dựng chiến lược quốc gia về kinh tế chăm sóc, kết hợp y tế, phục hồi chức năng, công tác xã hội và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng. Mạng lưới chăm sóc ban ngày, chăm sóc tạm thời, trợ giúp người khuyết tật, chăm sóc giảm nhẹ và hỗ trợ sức khỏe tâm thần cũng cần được phát triển.

Các cơ quan được giao nghiên cứu thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn tại một số địa phương, đánh giá kỹ tác động tài chính trước khi nhân rộng. Nghề chăm sóc sẽ được chuẩn hóa; nhân viên công tác xã hội, điều dưỡng và người chăm sóc tại nhà sẽ có chính sách phù hợp.

Thủ tướng cũng yêu cầu xây dựng mô hình nhà xã hội chăm sóc người cao tuổi độc thân, cô đơn, không nơi nương tựa, bảo đảm họ không phải sống trong nhà tạm, dột nát.

Người từ 75 tuổi trở lên sẽ được ưu tiên chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám định kỳ và lập sổ theo dõi sức khỏe tại tuyến xã; nhóm từ 65 tuổi sẽ từng bước được mở rộng. Người cao tuổi không có điều kiện đến cơ sở y tế sẽ được khám, chữa bệnh tại nhà.

Người đứng đầu Chính phủ chỉ đạo phát triển khoa lão tại bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và trung ương. Bệnh viện tuyến cơ sở sẽ được đầu tư để phòng ngừa khuyết tật, phát hiện sớm, phục hồi chức năng và hỗ trợ trẻ em phát triển toàn diện từ những năm đầu đời.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu cơ bản hình thành hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm, số hóa, bảo đảm sàn an sinh tối thiểu cho mọi người dân. Đến năm 2045, hệ thống hướng tới chuẩn mực của các nước phát triển có thu nhập cao, với dịch vụ chất lượng, tài chính bền vững, quản trị minh bạch và khả năng ứng phó nhanh trước rủi ro.

Sàn an sinh tối thiểu gồm chăm sóc y tế thiết yếu, thu nhập cơ bản và điều kiện phát triển cho trẻ em; hỗ trợ người trong độ tuổi lao động khi mất việc, mất sinh kế, thai sản, tai nạn hoặc khuyết tật; bảo đảm thu nhập và chăm sóc thiết yếu cho người cao tuổi.

Thủ tướng yêu cầu phát hiện kịp thời người dân có mức sống dưới mức tối thiểu, ngăn trẻ em bỏ học vì nghèo, chăm sóc người khuyết tật đặc biệt nặng không có người chăm sóc và hỗ trợ sớm các gia đình gặp thiên tai.

Năm 2025, Việt Nam có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 16% dân số. Dự báo đến năm 2036, cả nước bước vào giai đoạn dân số già; đến năm 2050, nhóm này có thể chiếm hơn 25% dân số. Tuổi thọ trung bình của người Việt là 74,7, trong khi số năm sống khỏe mạnh khoảng 65,4. Khoảng cách gần 10 năm đặt ra nhu cầu lớn về chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và trợ giúp người cao tuổi.

Năm 2024, Việt Nam có hơn 300 trung tâm chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 11.000 người.

Tại hội nghị quán triệt nghị quyết Trung ương tháng 9/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần có giải pháp "chống cô đơn" cho người cao tuổi. Ông cho rằng mô hình trung tâm dưỡng lão ban ngày là hướng đi đúng nhưng triển khai còn chậm, đồng thời đề nghị có mô hình cụ thể và khuyến khích tư nhân tham gia mở trung tâm chăm sóc người già.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các trung tâm có thể tổ chức xe đưa đón, tạo điều kiện để người cao tuổi gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp cũ và tham gia sinh hoạt, thể thao, âm nhạc, văn hóa, văn nghệ. Bộ Y tế, Nội vụ và Hội Người cao tuổi cần phối hợp, phân công để chủ động triển khai mô hình này, góp phần kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng sống.