Sau hơn 50 năm kể từ sứ mệnh Apollo cuối cùng, NASA đã tiếp tục hành trình đưa con người trở lại Mặt trăng với vụ phóng Artemis II, đưa người tiếp cận quỹ đạo và vùng tối của vệ tinh này.
Khoảng 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội) hệ thống tên lửa SLS chính thức được kích hoạt rời khỏi bệ phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy tại Florida. Chương trình bị hoãn khoảng 10 phút và đồng hồ đếm ngược không chạy khi NASA phải kiểm tra các thông số kỹ thuật và khắc phục vấn đề. Theo lịch ban đầu, sứ mệnh sẽ khởi động lúc 5h24 (giờ Hà Nội).
Sau khi đạt đến độ cao yêu cầu, các động cơ đẩy phụ gắn bên cạnh được tách rời và rơi xuống Đại Tây Dương. “Chúng ta đang chứng kiến cảnh mặt trăng mọc tuyệt đẹp và hướng thẳng tới đó”, Reid Wiseman, Chỉ huy sứ mệnh Artemis II nói từ tàu vũ trụ khi nó còn trên đỉnh của tên lửa đẩy.
Mục tiêu cốt lõi của chuyến đi kéo dài khoảng 10 ngày này là kiểm tra toàn diện hệ thống hỗ trợ sự sống và khả năng điều khiển của tàu Orion trong môi trường bức xạ cao.
Vị thế công nghệ của nhân loại trong thế kỷ 21
Sứ mệnh Artemis II là chuyến bay có phi hành đoàn đầu tiên trong chương trình Artemis của NASA, dự kiến đưa 4 phi hành gia thực hiện hành trình bay vòng quanh Mặt Trăng. Đây là một bước tiến quan trọng, chuyển từ việc thử nghiệm tên lửa không người lái sang việc bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tính mạng con người trong không gian sâu.
Phi hành đoàn lần này bao gồm một đội ngũ mang tính biểu tượng cao, phản ánh sự đa dạng sắc tộc khi lần đầu tiên có một phụ nữ và một người da màu thực hiện hành trình rời khỏi quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.
Về mặt kỹ thuật, con tàu Orion sẽ được phóng bởi hệ thống tên lửa SLS (Space Launch System) - loại tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo. Thay vì hạ cánh trực tiếp, Artemis II sẽ thực hiện lộ trình "quỹ đạo tự do" (free-return trajectory).
Mục tiêu cốt lõi của chuyến đi kéo dài khoảng 10 ngày này là kiểm tra toàn diện hệ thống hỗ trợ sự sống và khả năng điều khiển của tàu Orion trong môi trường bức xạ cao.
Các phi hành gia sẽ không hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng mà chỉ thực hiện một lộ trình hình số 8, tận dụng trọng lực để quay trở lại Trái Đất. Kết quả của Artemis II sẽ quyết định trực tiếp đến sự thành bại của nhiệm vụ Artemis III - sứ mệnh thực sự đặt chân lên cực Nam của Mặt Trăng.
Sứ mệnh mang tính mạo hiểm tột độ
Tờ El País khẳng định đây là một sứ mệnh mang tính mạo hiểm tột độ. Lần đầu tiên, NASA dám đặt sinh mạng của 4 phi hành gia lên khoang tàu vũ trụ Orion, cỗ máy vốn mới chỉ bay thử nghiệm không người lái đúng một lần trước đó với sứ mệnh Artemis I.
Cụ thể, hệ thống Kiểm soát Môi trường và Hỗ trợ Sự sống (ECLSS) sẽ lần đầu tiên phải chứng minh năng lực vận hành với con người thực trong điều kiện không gian sâu.
Khác với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), nơi có thể dễ dàng nhận tàu chở hàng tiếp tế hoặc đưa phi hành gia về Trái Đất trong vài giờ nếu xảy ra sự cố, một chuyến đi tới sao Hỏa sẽ mất nhiều tháng ròng rã và hoàn toàn cô lập.
Do đó, các kỹ sư NASA buộc phải thiết kế ECLSS trên tàu Orion như một vòng tuần hoàn khép kín hoàn hảo. Hệ thống này sẽ tự động lọc CO2, tái chế nước tiểu và mồ hôi thành nước uống và duy trì áp suất cabin mà không được phép xảy ra bất kỳ một sai số nhỏ nào.
Ngoài ra, một thách thức lớn khác mà NASA phải đối mặt trong giai đoạn chuẩn bị chính là sự an toàn của lớp vỏ bảo vệ nhiệt và hệ thống điện tử. Trong các đợt thử nghiệm đầu năm 2026, các kỹ sư đã phát hiện những bất thường nhỏ trong hệ thống pin dự phòng và các vết rò rỉ tại bệ phóng.
Những sự cố này đã khiến lịch trình bị đẩy lùi nhiều lần, gây áp lực lên ngân sách nhưng NASA kiên quyết không thỏa hiệp về an toàn.
Bên ngoài vành đai từ trường bảo vệ của Trái Đất, những cơn bão Mặt Trời có thể xuyên thủng lớp vỏ tàu và bẻ gãy cấu trúc DNA của con người. Để giải quyết, NASA đã thiết kế một "căn hầm trú ẩn", sử dụng chính khối lượng của thiết bị điện tử và các túi nước dự trữ để tạo thành lá chắn hấp thụ bức xạ.
Tuy nhiên, nếu ECLSS hỗ trợ sự sống và giữ cho phi hành gia sống sót trong không gian, thì tấm khiên nhiệt là thứ duy nhất quyết định họ có thể về đến nhà hay không.
Theo phân tích của El País, bài kiểm tra tàn khốc nhất của sứ mệnh này nằm ở khoảnh khắc hồi quyển. Theo đó, khoang tàu mang theo 4 con người sẽ lao sầm vào bầu khí quyển Trái Đất với tốc độ kinh hoàng lên đến Mach 32 (gần 40.000 km/h).
Ở vận tốc này, ma sát sẽ biến lớp không khí bao quanh tàu thành một quả cầu plasma rực lửa. Mạng sống của toàn bộ phi hành gia lái lúc này được đặt trọn vào một lớp lá chắn nhiệt bóc mòn ở đáy tàu. Nó sẽ tự đốt cháy và bong tróc để xua tan lượng nhiệt cực đại lên tới 2.800 độ C.
