Nằm bên dòng Lam, Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đền Chợ Củi từ lâu đã trở thành điểm đến tâm linh quen thuộc của người dân và du khách khi về với vùng đất Nghi Xuân. Trong thế tựa núi, hướng sông, ngôi đền cổ kính hiện lên giữa không gian sơn thủy hữu tình, phía trước là dòng Lam rộng mở, xung quanh là những hàng cây cổ thụ tạo nên vẻ trang nghiêm, thanh tĩnh.
Đền Chợ Củi thờ Đức Quan Hoàng Mười, Thánh Mẫu Liễu Hạnh và vọng thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Hằng năm, nơi đây diễn ra ba kỳ lễ lớn: lễ giỗ Thánh Mẫu Liễu Hạnh (mùng 3/3 âm lịch), lễ giỗ Đức Thánh Trần (20/8 âm lịch) và lễ giỗ Quan Hoàng Mười (10/10 âm lịch). Theo địa phương, riêng tháng chính lễ (tháng 10 âm lịch), lượng khách đến đền có thể đạt gần 50.000 lượt.
Không chỉ là điểm đến tâm linh nổi tiếng, đền Chợ Củi còn mở ra nhiều gợi ý để hình thành các tuyến du lịch kết nối dọc sông Lam. Từ vị trí của ngôi đền nhìn ra dòng sông có thể thấy rõ tiềm năng phát triển các sản phẩm du lịch gắn với cảnh quan, văn hóa và đời sống cư dân đôi bờ.
Sức hút của điểm đến những năm gần đây còn đến từ những thay đổi trong công tác quản lý và phục vụ. Bãi đỗ xe được bố trí thuận tiện; xe điện đưa đón miễn phí; khu vực nghỉ chân, hệ thống bảng hướng dẫn được đầu tư; công tác vệ sinh môi trường, an ninh trật tự được chú trọng. Những thay đổi tưởng như nhỏ nhưng góp phần tạo nên một không gian du lịch tâm linh văn minh, thân thiện hơn.
Là du khách về với đền Chợ Củi qua nhiều năm, anh Nguyễn Cao Cường (tỉnh Hưng Yên) chia sẻ: “Đền Chợ Củi không chỉ linh thiêng mà còn có cảnh quan đẹp. Đặc biệt, khi đứng trước cửa đền, nhìn ra sông Lam thấy tâm hồn yên bình, thư thái. Nếu nơi đây được đầu tư thêm các tour tuyến để trải nghiệm văn hóa dọc theo sông Lam thì sẽ rất tuyệt vời”.
Dọc đôi bờ sông Lam là miền đất lưu giữ những trầm tích văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế kỷ.
Dư địa lớn nhất của du lịch khu vực này nằm ở khả năng kết nối nhiều loại hình trải nghiệm trong cùng một hành trình. Dọc đôi bờ sông Lam là miền đất lưu giữ những trầm tích văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế kỷ. Đây là quê hương của Đại thi hào Nguyễn Du, danh nhân Nguyễn Công Trứ; là vùng đất của những làng quê giàu truyền thống văn hóa, khoa bảng; của ca trù Cổ Đạm, dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh...
Theo các nghiên cứu về khai thác du lịch sông Lam, tuyến du lịch này có khả năng kết nối nhiều điểm đến như đền Chợ Củi, Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du, đền thờ Nguyễn Công Trứ, đình Hội Thống, "ốc đảo" Hồng Lam, các di chỉ khảo cổ Bãi Cọi - Phôi Phối và vùng biển Xuân Thành.
Cùng với hệ thống di tích, cảnh quan ven sông và không gian văn hóa bản địa, đây là nguồn tài nguyên thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Sông Lam cũng gắn bó mật thiết với đời sống cư dân đôi bờ. Trên những chuyến đò xưa, những câu hò, điệu ví được cất lên, để rồi ví đò đưa trở thành một phần ký ức văn hóa của người dân xứ Nghệ. Chính sự giao hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa đã tạo nên chất liệu riêng cho du lịch đường sông.
Nếu được đầu tư đồng bộ về hạ tầng và tổ chức sản phẩm, một hành trình trên sông Lam có thể đưa du khách tham quan di tích, khám phá làng quê, thưởng thức ẩm thực địa phương, trải nghiệm cảnh quan sông nước và tiếp nối hành trình về vùng biển. Khi ấy, thay vì những điểm đến riêng lẻ, du khách sẽ có một chuỗi trải nghiệm phong phú và liền mạch hơn.
Tuy nhiên, việc khai thác tiềm năng này hiện vẫn còn nhiều dư địa. Hạ tầng phục vụ du lịch đường sông, các bến thủy nội địa, sản phẩm trải nghiệm và sự liên kết giữa các điểm đến vẫn chưa thật sự đồng bộ. Đây cũng là những vấn đề cần được quan tâm nếu muốn hình thành một tuyến du lịch đặc trưng trên dòng Lam.
Cùng với sức hấp dẫn của các điểm đến, chất lượng dịch vụ cũng là yếu tố quan trọng để giữ chân du khách. Những năm gần đây, một số cơ sở lưu trú tại khu vực ven sông Lam đã được đầu tư theo hướng hiện đại, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Trong đó, Khách sạn Sông Lam Waterfront với vị trí gần cầu Bến Thủy là điểm lưu trú thuận lợi để kết nối các điểm tham quan của Nghi Xuân và khu vực lân cận.
Ông Nguyễn Văn Công - Giám đốc Khách sạn Sông Lam Waterfront, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh cho biết: “Sau 5 năm đi vào hoạt động, khách sạn đã đón lượng khách khá ổn định, chủ yếu từ các tỉnh phía Bắc và TP Hồ Chí Minh. Khi đến lưu trú, du khách thường có nhu cầu tìm hiểu, tham quan các điểm đến văn hóa, di tích lịch sử và danh thắng trong khu vực. Bên cạnh thị trường khách nội địa, chúng tôi cũng chủ động kết nối, thu hút khách quốc tế, đặc biệt là khách từ Lào, Thái Lan, qua đó góp phần mở rộng thị trường và quảng bá du lịch Hà Tĩnh”.
Theo ông Phan Duy Vĩnh - Phó Chủ tịch UBND xã Nghi Xuân, thời gian tới địa phương định hướng đầu tư các bến thủy nội địa tại khu vực Khách sạn Sông Lam Waterfront, đền Chợ Củi và một số điểm ở hạ lưu như chùa Thanh Lương, đền Huyện. Việc từng bước hoàn thiện hạ tầng đường thủy sẽ tạo điều kiện kết nối các điểm đến, hình thành tuyến du lịch dọc sông Lam, qua đó khai thác hiệu quả hơn tiềm năng du lịch văn hóa, tâm linh và cảnh quan ven sông.
Hàng trăm năm qua, sông Lam đã bồi đắp phù sa, nuôi dưỡng những miền quê và lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Hôm nay, khi các điểm đến dọc đôi bờ từng bước được kết nối bằng hạ tầng, dịch vụ và những sản phẩm trải nghiệm mới, dòng sông ấy có thêm cơ hội trở thành một trục du lịch giàu bản sắc - nơi du khách không chỉ tham quan danh thắng mà còn cảm nhận chiều sâu văn hóa và con người Hà Tĩnh.
