Nắng nóng đến sớm bất thường
Trong 2 ngày cuối tháng 3/2026, người dân Hà Tĩnh đã trải qua cảm giác oi bức, ngột ngạt khi nền nhiệt tăng đột ngột. Ghi nhận cho thấy, nhiệt độ nhiều nơi đạt 38 - 39°C, nắng nóng gay gắt kết hợp với gió Tây Nam thổi cấp 6 - 7, độ ẩm không khí giảm sâu xuống dưới 40%. Thế nhưng, theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, đợt nóng này mới chỉ là “lời chào” đầu mùa.
Ông Trần Đức Bá - Giám đốc Đài Khí tượng Thuỷ văn Hà Tĩnh cho biết: “Sau đợt nắng nóng từ ngày 30 - 31/3, thời tiết Hà Tĩnh chỉ quay trở lại dịu mát trong 2 ngày (1 - 2/4) và sẽ bước vào đợt nắng nóng mới, dự báo bắt đầu từ mùng 5/4 tới. Qua theo dõi, nền nhiệt của đợt nắng nóng này sẽ tương đương như đợt cuối tháng 3 vừa qua, nhiệt độ lúc cao nhất có thể đạt ngưỡng 39°C. Điều đáng nói, đợt nắng này có thể kéo dài cả tuần - một hiện tượng rất hiếm gặp trong những đợt nắng nóng đầu mùa”.
Theo phân tích, thông thường phải đến giữa tháng 4, nắng nóng mới bắt đầu xuất hiện. Thời điểm này, các đợt không khí lạnh vẫn còn hoạt động nên nắng nóng đầu mùa thường chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, cường độ không quá gay gắt. Tuy nhiên, năm nay thời tiết lại diễn biến theo chiều hướng cực đoan ngay từ sớm. Không khí lạnh suy yếu nhanh, nắng nóng diện rộng đến sớm hơn khoảng nửa tháng, nền nhiệt tăng cao từ đầu mùa, nhiều thời điểm vượt ngưỡng trung bình nhiều năm. Đáng chú ý, việc xuất hiện một đợt nắng nóng kéo dài tới cả tuần ngay từ đầu mùa là hiện tượng hiếm gặp, cho thấy những bất thường ngày càng rõ nét của thời tiết.
Theo đó, dự báo trong đợt nắng nóng sắp tới, vùng đồng bằng, ven biển, nhiệt độ dao động từ 35 - 37°C, vùng núi có nơi đạt 39°C; gió Tây Nam tiếp tục hoạt động mạnh, thời tiết khô nóng, ngột ngạt. Một số địa phương dự báo có nền nhiệt cao như các xã: Hương Khê, Hà Linh, Kỳ Thượng, Kỳ Lạc; các phường: Sông Trí, Hoành Sơn, Thành Sen…
Cao điểm mùa hè: Nhiệt độ có thể chạm ngưỡng 42°C
Theo các chuyên gia khí tượng, nguyên nhân nắng nóng đến sớm và gay gắt là do hiện tượng tượng ENSO hiện đang ở pha trung tính và sẽ dần chuyển sang El Nino.
“Các mô hình động lực cho thấy khả năng quá trình chuyển pha có thể bắt đầu từ tháng 4 - 5, trong khi mô hình thống kê dự báo rõ nét hơn vào khoảng tháng 5 - 6. Thời điểm hiện tại đang nằm trong giai đoạn giao thời của hệ thống khí hậu, khi các hình thái thời tiết biến đổi nhanh, khó ổn định, làm gia tăng những đợt nắng nóng đến sớm và có cường độ mạnh hơn bình thường.
Theo dự báo, cao điểm của nắng nóng gay gắt ở Hà Tĩnh sẽ bắt đầu từ tháng 5 - 6. Đặc biệt là tháng 5, các đợt nắng nóng dự báo sẽ liên tiếp gia tăng cả về cường độ và thời gian, có thể bao trùm suốt cả tháng. Nhiệt độ thời tiết trong những tháng cao điểm dao động từ 38 - 39°C, thậm chí 40 - 42 °C; gió Tây Nam hoạt động mạnh”, ông Trần Đức Bá – Giám đốc Đài Khí tượng Thuỷ văn Hà Tĩnh nhận định.
Điều đáng nói, năm nay không chỉ ghi nhận nắng nóng gay gắt, khắc nghiệt mà còn được dự báo kéo dài hơn so với trung bình nhiều năm. Thống kê cho thấy, năm 2023 (đỉnh điểm nắng nóng những năm gần đây) có gần 80 ngày nắng nóng và kết thúc vào ngày 5/9; năm 2024 ghi nhận trên 70 ngày, kết thúc vào ngày 8/9.
Trong khi đó, năm 2026, nắng nóng được dự báo có thể kéo dài đến giữa tháng 9, muộn hơn từ 7 - 10 ngày so với các năm có cường độ cao trước đó. Nền nhiệt tăng cao cũng làm gia tăng nguy cơ “sốc nhiệt”, gây xuất hiện những hiện tượng thời tiết cực đoan như: dông lốc, sét, mưa đá… nhất là vào chiều tối, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sản xuất, đời sống.
Theo Đài Khí tượng Thuỷ văn tỉnh, năm 2026, bão, lũ dự báo hoạt động không nhiều; lượng mưa khả năng thiếu hụt ở nhiều địa phương, khu vực trên toàn tỉnh, khả năng xảy ra nguy cơ khô hạn, thiếu nước rất cao.
Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, các địa phương, ngành chuyên môn liên quan cũng đã “lên dây cót”, chuẩn bị triển khai các giải pháp phòng chống thiên tai theo hướng linh hoạt và thích ứng hiệu quả.
Ông Phan Văn Huân - Trưởng phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt & Chăn nuôi, Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: “Vụ sản xuất hè thu 2026 nằm trọn trong những tháng cao điểm nắng nóng, ngành sẽ bám sát diễn biến thời tiết và nguồn nước tại các hồ chứa để tham mưu xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp, đảm bảo an toàn và hiệu quả. Các địa phương cần tính toán kỹ lưỡng, bố trí thời vụ hợp lý nhằm tránh các thời điểm bất lợi cho cây trồng, đặc biệt không để lúa trổ vào tiết Đại thử. Đồng thời, cần áp dụng linh hoạt các phương pháp tưới tiết kiệm, hiệu quả như: tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa… để giảm thiểu tác động của khô hạn".
Trong ngày 31/3 vừa qua, Chi cục Kiểm lâm cũng ban hành văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR). Theo đó, các hạt kiểm lâm được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân; kiểm soát chặt chẽ việc đốt thực bì, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, tăng cường theo dõi dự báo cháy rừng, tổ chức trực gác 24/24h tại các khu vực trọng điểm nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh.
