Nhiều năm trước, rác thải tại xã Kỳ Xuân từng được xem là nỗi ám ảnh. Rác sinh hoạt không phân loại, dồn chung vào bao bì, chất đống trước cổng nhà chờ xe chuyên dụng. Thế nhưng, nhờ vai trò chủ đạo của chị em phụ nữ trong việc quyết liệt xử lý rác tại nguồn, thực trạng này dần được giải quyết.
Đến thôn Đông Sơn (xã Kỳ Xuân), điều dễ nhận thấy là khuôn viên mỗi hộ dân đều sạch sẽ, vườn rau, ngô… xanh mướt. Tại mỗi góc vườn, những thùng rác được phân định rõ rệt: rác hữu cơ, rác tái chế và rác không thể tái chế. Bà Nguyễn Thị Tuyến chia sẻ: “Trước đây, mỗi tuần gia đình tôi đưa ra trước cổng 1-2 bao tải rác sinh hoạt để chờ vận chuyển đến bãi tập kết. Chỉ cần công nhân môi trường đến chậm là ruồi nhặng bay tứ phía, mùi hôi thối bốc lên. Nhưng nay, có khi cả tuần tôi cũng chưa đủ rác để đưa ra đường chờ vận chuyển. Tất cả là nhờ việc phân loại triệt để ngay từ đầu”.
Theo cách làm của bà Tuyến, rác hữu cơ được ủ men vi sinh làm phân bón. Rác tái chế như: lon, chai, giấy được bán đồng nát hoặc cho “Ngôi nhà xanh” của hội phụ nữ gây quỹ. Loại rác còn lại, chiếm tỷ lệ rất nhỏ, mới chuyển cho công ty môi trường. Đặc biệt, dù không nuôi gia súc nhưng nhờ nguồn phân hữu cơ tự ủ này, 3 sào lúa và 2 sào ngô, dứa của bà luôn xanh tốt, ít sâu bệnh...
Không chỉ dừng lại ở hộ gia đình, Hội LHPN xã Kỳ Xuân còn tham mưu cho chính quyền xây dựng mô hình tập trung ủ phân vi sinh từ rác hữu cơ. Hiện, mô hình có hơn 20 chị em tham gia, mỗi tuần thực hiện ủ từ 8-9 tấn rác, tạo ra nguồn phân bón chất lượng bán ra thị trường với giá 3-4 nghìn đồng/kg. Việc này không chỉ giảm tải áp lực cho môi trường mà còn mở ra triển vọng kinh tế mới cho nông nghiệp địa phương.
Chị Bùi Thị Hạnh - Chủ tịch Hội LHPN xã Kỳ Xuân cho biết: “Từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chúng tôi càng tập trung, quyết liệt hơn trong việc tuyên truyền và giám sát công tác phân loại rác tại nguồn. Chúng tôi theo sát từ khâu phân loại tại hộ đến việc chuyên chở của công ty môi trường. Nhờ vậy, lượng rác thải ra môi trường giảm rõ rệt. Nếu dịp cuối năm 2025, mỗi tháng toàn xã thải ra 160-170 tấn thì nay chỉ còn khoảng 110-120 tấn”.
Hiệu quả từ cách làm ở Kỳ Xuân đã lan tỏa đến nhiều địa phương khác như: Mai Phụ, Vũ Quang…. Trong đó, hội LHPN các xã là đơn vị đi đầu trong công tác tuyên truyền, thực hiện các mô hình.
Chị Phan Thị Hương Giang - Chủ tịch Hội LHPN xã Mai Phụ cho biết: “Sau khi bãi rác chôn lấp tại xã Hồng Lộc đóng cửa do hết thời hạn, xã Mai Phụ gặp rất nhiều khó khăn trong thu gom rác thải. Trước yêu cầu mới, chúng tôi tích cực tuyên truyền và hướng dẫn chị em thực hiện công việc phân loại rác tại gia đình. Khi chị em thấy được lợi ích của việc biến rác thành phân bón, ai cũng đồng lòng hưởng ứng. Hiện, chúng tôi đang xây dựng mô hình xử lý rác hữu cơ tạo phân bón vi sinh theo cách làm của xã Kỳ Xuân để tạo “lợi đơn, lợi kép” cho bà con”.
Trong bối cảnh nhiều nơi còn loay hoay với bài toán rác thải sinh hoạt, câu chuyện ở Kỳ Xuân hay Mai Phụ cho thấy một hướng đi rõ ràng: Muốn giải quyết tận gốc, phải bắt đầu từ từng gia đình. Ở đó, chị em phụ nữ bằng sự kiên trì và quyết liệt, đang thực sự góp phần gỡ “nút thắt” cho môi trường quê hương.
Phân loại rác tại nguồn là hướng đi lâu dài, bền vững. Các cấp hội phụ nữ xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với xây dựng NTM, đô thị văn minh và bảo vệ môi trường. Thời gian tới, Hội LHPN tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nhân rộng mô hình, đồng thời phối hợp với các ngành, địa phương để hỗ trợ kỹ thuật, tạo điều kiện cho người dân thực hiện phân loại rác hiệu quả hơn.
