Nếu trước đây, hệ thống giấy phép lái xe tại Việt Nam được chia thành 2 hạng bằng gồm B1 và B2 - tương ứng điều khiển ôtô số tự động và xe số sàn - thì kể từ đầu năm 2025, hai hạng bằng này đã gộp làm một, gọi chung là hạng B.
Gộp hạng bằng lái ôtô, vẫn cần phân biệt
Cụ thể, nội dung Điều 57 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định Hạng B sẽ cấp cho người lái ôtô chở người đến 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe); ôtô tải và ôtô chuyên dùng có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 3.500 kg; các loại ôtô quy định cho giấy phép lái xe hạng B kéo rơ-moóc có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 750 kg.
Quy định này không đề cập đến kiểu loại hộp số trên xe, tuy nhiên trong thực tế đào tạo, người học sẽ lựa chọn giữa mô hình đào tạo B01 - chỉ học và sử dụng ôtô số tự động, hoặc B để có thể sử dụng cả ôtô số sàn lẫn số tự động sau khi đạt sát hạch.
Anh Quang Định (giáo viên dạy lái xe tại TP.HCM) cho biết giấy phép lái xe dù chung hạng B vẫn sẽ có chú thích rõ ở mặt sau, cho phép người sở hữu điều khiển ôtô số sàn hoặc xe số tự động.
Anh cũng chia sẻ thêm, người muốn kinh doanh dịch vụ vận tải như chạy taxi, nếu chọn hạng B số tự động sẽ cần phải trải qua thêm khóa tập huấn nghiệp vụ vận tải. Nếu chọn học và thi hạng B số sàn, người thi đạt sát hạch sẽ có thể kinh doanh vận tải ngay mà không cần học thêm khóa này.
Học số sàn hay số tự động?
Anh Quang Định tiết lộ ở thời điểm hiện tại, phần lớn học viên của mình đang lựa chọn học và thi bằng lái ôtô hạng B điều khiển số tự động.
"Việc học và thi lái xe số tự động dễ hơn so với số sàn, do đó phương án hạng B số tự động được khá nhiều người lựa chọn", anh Quang Định chia sẻ.
Nhìn lại thị trường ôtô Việt Nam, xu hướng nghiêng về hạng B số tự động khi đăng ký học lái ôtô cũng có thể lý giải phần nào.
Bên cạnh mức độ khó-dễ khi học và thi, bằng lái xe hạng B sử dụng số tự động còn có tính ứng dụng cao hơn khi khách Việt lúc này đang không có nhiều lựa chọn ôtô số sàn. Phần lớn ôtô đang có mặt trên thị trường được trang bị hộp số tự động, loại có cấp hoặc vô cấp tùy dòng xe.
Một vài lựa chọn ôtô số sàn hiếm hoi tại Việt Nam bao gồm Hyundai Grand i10 MT, Toyota Vios MT, Hyundai Accent MT, Kia Soluto MT, Mitsubishi Attrage MT, Mitsubishi Xpander MT, Toyota Avanza Premio MT, New MG5, MG50 1.5 MT COM, Toyota Hilux MT, Isuzu D-Max MT, Isuzu mu-X B7...
Ở phân khúc xe nhỏ giá rẻ, Hyundai Grand i10 đang là dòng xe duy nhất có lựa chọn số sàn. Toyota Wigo và Kia Morning từng có phiên bản số sàn, nhưng hiện đã bị loại bỏ.
Nhóm SUV cỡ B đang được ưa chuộng hàng đầu thị trường Việt không có mẫu xe nào cung cấp tùy chọn hộp số sàn.
Toyota Yaris Cross bán chạy nhất nhóm SUV chạy xăng cỡ B có 2 phiên bản và đều dùng số tự động vô cấp CVT. Mitsubishi Xforce cũng tương tự, không có phiên bản nào trang bị hộp số sàn.
"Vua bán tải" Ford Ranger hiện không còn phiên bản nào trang bị hộp số sàn. Mitsubishi Triton khi ra mắt thế hệ mới cũng chỉ gồm 3 phiên bản sử dụng hộp số tự động 6 cấp. Phân khúc bán tải ở Việt Nam vì thế chỉ còn 2 mẫu xe có tùy chọn số sàn, gồm Isuzu D-Max và Isuzu mu-X.
Honda Civic Type R từng là một lựa chọn số sàn khá thú vị ở phân khúc xe hiệu năng cao. Tuy nhiên với việc Honda Việt Nam đang nhận cọc 10 chiếc Civic Type R cuối cùng, mẫu hot-hatch số sàn này sẽ sớm không còn khả dụng trên thị trường Việt.
Phần lớn lựa chọn ôtô số sàn kể trên là những mẫu xe thường dùng cho mục đích kinh doanh dịch vụ vận tải. Nhóm xe này do vậy cũng phù hợp với giấy phép lái xe hạng B số sàn, vốn cho phép người học ngay lập tức có thể tham gia kinh doanh dịch vụ vận tải ngay khi thi đạt sát hạch.
Từ góc độ của một giáo viên dạy lái lâu năm, anh Quang Định khuyên học viên nên lựa chọn học và thi bằng lái ôtô hạng B số sàn hoặc số tự động dựa trên nhu cầu thực tế - chỉ sử dụng ôtô cho mục đích cá nhân hay có dự định chạy dịch vụ trong tương lai.
Nếu chỉ sử dụng cá nhân, học và thi bằng lái ôtô hạng B số tự động sẽ phù hợp và có tính ứng dụng cao hơn, do không nhiều xe tại Việt Nam trang bị số sàn. Ngược lại, người có kế hoạch kinh doanh dịch vụ vận tải nên lựa chọn học và thi bằng lái xe hạng B số sàn.
