Sau bão số 5, anh Nguyễn Văn Nghệ ở thôn Mỹ Sơn (xã Cẩm Duệ) có 4ha rừng keo 7 năm tuổi trồng trên đất giao khoán tại tiểu khu 299 - Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ bị hư hại khoảng 90%. Cách đây 2 ngày, anh bắt đầu tận thu. Để đẩy nhanh tiến độ, anh Nghệ phải thuê thêm 16 người, nhưng vì cây đổ gãy ngổn ngang nên mỗi ngày chỉ cắt được khoảng 3 - 4 xe tải (khoảng 10 tấn/xe). Đến thời điểm này, anh chỉ mới cắt được 0,5ha và dự kiến khoảng 15 ngày nữa mới thu hoạch xong. Ngoài cây đổ gãy thì còn phải chịu nhiều tổn thất khác bởi thu hoạch chậm, cây cối hư hỏng nhanh…
Anh Nguyễn Văn Nghệ thở dài: “Cùng với hư hại do gió bão thì cây cối nằm trên đồi lâu ngày còn bị khô héo, mất nước nên sản lượng ban đầu dự kiến khoảng 560 tấn nhưng nay chỉ còn khoảng 300 tấn. Cùng với sản lượng giảm 40 – 50% thì hiện nay, giá thu mua keo thấp và phải chịu thêm các loại chi phí phát sinh khác khi giá nhân công tăng, cần nhiều người hơn mức bình thường, thời gian khai thác kéo dài nên chúng tôi thất thiệt đủ bề…”.
Ông Nguyễn Tiến Dũng - Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ cho biết: “Chúng tôi đã xây dựng hồ sơ, phương án tận thu rừng sau bão và đã được Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho phép khai thác 382ha trong tổng số 4.679ha rừng trồng bị hư hại; đây là những diện tích bị gãy đổ trên 70%, số hư hại ít hơn thì sẽ có phương án xử lý sau. Đơn vị và các hộ nhận khoán đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ tận thu số diện tích mới được phê duyệt nhưng gặp khó khăn về nhiều mặt nên kế hoạch phải xong trước ngày 31/12/2025 là khó hoàn thành”.
Không chỉ có rừng giao khoán mà rừng của các hộ gia đình cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Anh Trần Văn Toán ở thôn Phú Mậu (xã Lộc Hà) kể: “Gia đình tôi có khoảng 2ha keo tràm 4 năm tuổi và phi lao 30 năm tuổi trồng dưới chân núi Bằng Sơn bị đổ gãy. Tôi có ý định cắt bán với mong muốn thu hồi ít vốn để tái sản xuất nhưng không thấy ai đến mua, đành để nguyên hiện trạng”.
Anh Lê Ngọc Dũng – chủ một cơ sở thu mua keo, tràm ở xã Cẩm Hưng thông tin: “Thời điểm này, bình quân mỗi ngày, tôi xuất bán khoảng 300 – 400 tấn hàng; người trồng rừng khắp nơi gọi điện mời gọi thu mua, nhờ bao tiêu để giảm rủi ro, thiệt hại. Là người chuyên thu mua keo, tràm, tôi hiểu thiệt hại của bà con vì đến thời điểm này chỉ còn tận thu được khoảng 30 – 40% (đối với rừng 4 – 6 năm tuổi), 50 – 60% (đối với rừng trên 7 năm tuổi), dưới 4 tuổi xem như bỏ đi. Nếu cứ tình trạng phơi bãi kéo dài, khai thác chậm thì tỷ lệ hư hại sẽ tăng lên vì đặc thù của các loài cây này rất dễ bị hư hỏng sau đổ, gãy”
“Hiện nay, cây đã khô héo nên không thể bóc vỏ, các cơ sở thu mua trong tỉnh kén chọn, phải vận chuyển ra các nhà máy ngoài Nghệ An dẫn đến phát sinh cước phí vận chuyển nên giá thu mua hạ thấp. Trước bão, giá keo đạt gần 1,2 triệu đồng/tấn, nhưng nay chỉ còn 900 nghìn đồng/tấn và cơ sở thu mua đã thông báo sẽ còn giảm giá tiếp 1 – 2 đợt nữa trong thời gian gần đây. Điều này khiến người dân “thiệt đơn thiệt kép”, nhiều hộ thua lỗ, không đủ tiền tái sản xuất” - anh Lê Ngọc Dũng cho biết thêm.
Bão số 5 gây thiệt hại 28.300ha rừng trồng ở Hà Tĩnh, trong đó, có khoảng 1/4 diện tích bị hư hại trên 50% cần phải tận thu để trồng mới. Hiện nay, các chủ rừng đang tập trung khai thác để giảm thiểu thiệt hại nhưng với tình hình này thì họ đang bị “thiệt đơn, thiệt kép”. Vì vậy, bà con đang rất mong muốn tỉnh chỉ đạo các cơ sở thu mua băm dăm trên địa bàn giữ nguyên giá thu mua và tăng tốc độ nhập nguyên liệu như các trận bão lớn trước đây; đồng thời, đề nghị một số chủ rừng nhà nước đẩy nhanh tiến độ xây dựng hồ sơ đối với các diện tích được trồng trên đất phòng hộ để “vớt vát” chút ít tài sản.
Ông Lê Hữu Tuấn – Trưởng phòng Bảo vệ và Phát triển rừng (Chi cục Kiểm lâm tỉnh) cho biết: “Hiện nay, các chủ rừng đang đẩy nhanh tiến độ tận thu để giảm thiểu thiệt hại, sớm tái sản xuất. Để hỗ trợ người dân, đơn vị đã sớm tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành văn bản hướng dẫn các chủ rừng tận thu, khai thác rừng trồng sau bão số 5. Chi cục cũng đôn đốc, phối hợp, hướng dẫn để đánh giá tình hình, xây dựng hồ sơ, phê duyệt phương án khai thác đối với diện tích rừng thuộc đối tượng phòng hộ do hộ dân tự bỏ vốn đầu tư. Chúng tôi sẽ tiếp tục bám nắm tình hình, đồng hành với người dân và các chủ rừng trong hoạt động tận thu và tái sản xuất sau thiên tai”.
