Pin cao áp cung cấp năng lượng cho động cơ sẽ suy giảm dần khả năng lưu trữ điện theo thời gian, khiến quãng đường di chuyển giảm, nhưng điều này không đồng nghĩa cả bộ pin đã hỏng. (Ảnh: AI)
Pin xe điện không có một mốc tuổi thọ hay quãng đường cố định để xác định thời điểm phải thay mới. Thực tế, tình trạng hỏng hoàn toàn pin trên các mẫu xe điện đời mới tương đối hiếm.
Phân tích của Bộ Năng lượng Mỹ, trên khoảng 15.000 xe sử dụng hệ thống truyền động điện cho thấy chỉ 1,5% số xe phải thay pin do hỏng hóc, không tính các trường hợp thay pin theo chương trình triệu hồi. Với các mẫu xe từ đời 2016 đến 2023, tỷ lệ thay pin đều dưới 1%.
Quãng đường giảm dần chưa đồng nghĩa pin sắp hỏng
Một phần dung lượng sử dụng được của pin sẽ suy giảm theo thời gian. Bộ Năng lượng Mỹ ước tính pin xe điện hiện nay có thể hoạt động 12-15 năm ở vùng khí hậu ôn hòa và 8-12 năm ở những khu vực có điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Tuổi thọ thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như công nghệ pin, nhiệt độ, thói quen sạc và cách sử dụng xe.
Phân tích của Geotab năm 2026, dựa trên hơn 22.700 xe điện thuộc 21 mẫu xe, cho thấy dung lượng pin trung bình suy giảm khoảng 2,3% mỗi năm. Tuy nhiên, tốc độ lão hóa ở từng xe có thể nhanh hoặc chậm hơn mức này.
Tình trạng sức khỏe của pin (SOH) thể hiện lượng năng lượng mà pin còn có thể lưu trữ so với khi mới. SOH càng thấp, quãng đường xe có thể đi sau mỗi lần sạc thường càng giảm. Tuy nhiên, con số quãng đường hiển thị trên bảng đồng hồ không phải là phép đo trực tiếp tình trạng pin.
Nhiệt độ môi trường, việc sử dụng điều hòa, tốc độ chạy cao, tăng tốc mạnh, địa hình dốc hay tải trọng lớn đều có thể khiến xe tiêu thụ nhiều điện hơn. Đặc biệt, thời tiết lạnh có thể làm quãng đường di chuyển giảm đáng kể nhưng chỉ mang tính tạm thời.
Do đó, nếu nhận thấy quãng đường di chuyển giảm, chủ xe chưa nên vội kết luận pin bị hỏng. Điều đáng lưu ý hơn là mức suy giảm kéo dài trong những điều kiện sử dụng tương đương.
Chẳng hạn, nếu cùng một cung đường đi làm, trong điều kiện thời tiết tương tự, xe liên tục tiêu thụ lượng pin lớn hơn đáng kể so với trước đây, khả năng pin đã bị suy giảm sẽ đáng lưu tâm hơn.
Cảnh báo pin và thay đổi đột ngột là dấu hiệu đáng chú ý
Suy giảm dung lượng từ từ khác hoàn toàn với việc xe đột ngột thay đổi cách vận hành.
Quãng đường di chuyển giảm mạnh không rõ nguyên nhân, xe không thể sạc đầy như trước hoặc hiệu suất vận hành giảm là những dấu hiệu cần được kiểm tra, đặc biệt nếu đồng thời xuất hiện cảnh báo liên quan đến pin hoặc hệ thống điện cao áp.
Mỗi hãng xe có cách cảnh báo khác nhau. Chẳng hạn, Tesla có tài liệu hướng dẫn về các cảnh báo liên quan đến pin cao áp. Trong một số trường hợp, hệ thống có thể giới hạn mức sạc tối đa và quãng đường di chuyển khi phát hiện vấn đề bên trong pin. Hãng khuyến cáo chủ xe đưa phương tiện đi kiểm tra nếu cảnh báo tiếp tục xuất hiện.
Do các hãng sử dụng hệ thống cảnh báo khác nhau nên không có một biểu tượng duy nhất trên bảng đồng hồ cho biết pin cần được thay thế. Quan trọng là xe có thể phát hiện những lỗi bên trong bộ pin mà người dùng không thể xác định chỉ dựa vào quãng đường di chuyển.
Tốc độ sạc cũng không phải căn cứ đủ chắc chắn để kết luận pin gặp vấn đề. Nhiệt độ pin, mức pin hiện tại, công suất trụ sạc và đặc tính sạc của từng mẫu xe đều có thể khiến tốc độ sạc thay đổi.
Nên kiểm tra pin trước khi quyết định thay cả bộ
Nếu xe điện xuất hiện cảnh báo lỗi pin hoặc dung lượng sử dụng giảm đến mức ảnh hưởng tới nhu cầu đi lại, bước tiếp theo nên là kiểm tra tình trạng pin.
Các trung tâm dịch vụ có kỹ thuật viên được đào tạo về xe điện có thể đọc mã lỗi và dữ liệu của hệ thống pin để xác định nguyên nhân. Kết quả kiểm tra có thể cho thấy pin chỉ bị lão hóa thông thường, gặp lỗi có thể sửa chữa hoặc thực sự cần thay cả bộ pin.
Chủ xe cũng nên kiểm tra chính sách bảo hành pin trước khi quyết định sửa chữa. Nhiều hãng xe điện có chế độ bảo hành riêng và dài hạn cho pin động lực, song thời hạn, giới hạn số km và cam kết về dung lượng pin khác nhau tùy mẫu xe.
Trong trường hợp phải thay toàn bộ pin ngoài thời hạn bảo hành, chi phí có thể rất lớn. Theo khảo sát của Recurrent, nhiều trường hợp thay pin xe điện có chi phí khoảng 5.000-16.000 USD, tương đương khoảng 130-420 triệu đồng. Tuy nhiên, giá thực tế còn phụ thuộc kích thước bộ pin, thiết kế xe, nhân công và khả năng cung ứng linh kiện thay thế.
Đáng chú ý, việc kiểm tra cũng có thể phát hiện một lỗi nhỏ hơn thay vì phải thay toàn bộ bộ pin, giúp chủ xe giảm đáng kể chi phí.
