Từ bao đời nay, hành trình đến với Đại thi hào Nguyễn Du và Truyện Kiều thường bắt đầu từ những trang sách. Nhưng trong thời đại chuyển đổi số, hành trình ấy có thể bắt đầu từ một chiếc điện thoại thông minh. Chỉ với vài thao tác đơn giản, công chúng có thể tiếp cận kho tư liệu về Đại thi hào Nguyễn Du, khám phá không gian văn hóa Tiên Điền và tìm hiểu những giá trị của Truyện Kiều trên môi trường số. Công nghệ đang mở thêm những cách thức mới để một di sản văn học của dân tộc hiện diện trong đời sống đương đại.
Tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đại thi hào Nguyễn Du (xã Tiên Điền), hệ thống mã QR được bố trí tại nhiều điểm tham quan. Thông qua các thiết bị thông minh, du khách dễ dàng tra cứu thông tin về thân thế, sự nghiệp của Đại thi hào Nguyễn Du, lịch sử các công trình kiến trúc hay những trích đoạn nổi tiếng trong Truyện Kiều.
Những giá trị văn hóa của quá khứ đang được chuyển tải bằng ngôn ngữ gần gũi hơn với thế hệ trẻ hôm nay. Em Đào Quỳnh Trâm, học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ), chia sẻ: “Việc quét mã QR giúp chúng em tiếp cận thông tin nhanh chóng, qua đó hiểu sâu hơn về cuộc đời, sự nghiệp của Đại thi hào Nguyễn Du và những giá trị đặc sắc của Truyện Kiều”.
Nằm trong Đề án ứng dụng công nghệ để phát triển du lịch thông minh của tỉnh Hà Tĩnh, Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du đang trở thành điểm nhấn trong hành trình kết nối di sản với công nghệ số. Đến nay, toàn bộ dữ liệu hình ảnh của khu di tích đã được số hóa. Thông qua công nghệ thực tế ảo (VR), du khách có thể tham quan không gian lưu niệm Nguyễn Du mọi lúc, mọi nơi. Những ngôi nhà cổ, khu trưng bày hiện vật, nhà thờ Đại thi hào Nguyễn Du hay các công trình gắn với dòng họ Nguyễn Tiên Điền được tái hiện trực quan bằng hình ảnh 360 độ.
Em Nguyễn Khoa Hiền Dịu, học sinh Trường THPT Nguyễn Du (tỉnh Hà Tĩnh), cho rằng: “Việc ứng dụng công nghệ số giúp quá trình tìm hiểu về Đại thi hào Nguyễn Du và Truyện Kiều trở nên trực quan, sinh động hơn, từ đó tạo thêm hứng thú cho học sinh trong việc tiếp cận và khám phá các giá trị văn hóa truyền thống”.
Bên cạnh đó, Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du còn triển khai hệ thống mã QR, chip NFC, bản đồ số và nhiều nền tảng hỗ trợ tra cứu thông tin, góp phần nâng cao trải nghiệm của du khách. Chuyển đổi số không chỉ hỗ trợ hoạt động tham quan mà còn mở rộng khả năng tiếp cận kho tư liệu về Nguyễn Du và Truyện Kiều.
Tại Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du, Bảo tàng Hà Tĩnh và các đơn vị liên quan, nhiều tài liệu nghiên cứu, bản dịch Truyện Kiều, hình ảnh hiện vật cùng các nguồn tư liệu quý đang từng bước được số hóa. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để công chúng trong nước và quốc tế tìm hiểu, nghiên cứu về di sản văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Bà Trần Thị Vinh - Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Hà Tĩnh cho biết: “Đơn vị đang từng bước đổi mới hoạt động trưng bày theo hướng kết hợp giữa phương pháp truyền thống với công nghệ hiện đại. Đồng thời, tăng cường tổ chức các chuyên đề trưng bày, hoạt động trải nghiệm và ứng dụng công nghệ số như mã QR nhằm giúp du khách tiếp cận hiện vật bằng nhiều giác quan, để hiện vật không còn là những đồ vật tĩnh lặng mà trở thành cầu nối văn hóa, cảm xúc và tri thức đến với công chúng”.
Trong dòng chảy của thời đại số, công nghệ đang mở thêm những cánh cửa để công chúng đến gần hơn với di sản Đại thi hào Nguyễn Du và Truyện Kiều. Khi Truyện Kiều bước vào không gian số, công nghệ đang mở rộng phương thức để di sản đến gần hơn với công chúng. Từ những trang sách đến những trải nghiệm số hôm nay, kiệt tác của Đại thi hào Nguyễn Du tiếp tục kết nối quá khứ với hiện tại, để những giá trị văn hóa, nhân văn được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống đương đại.
