Chiến thắng Đồng Lộc - sức sống từ những giá trị lịch sử

Mốc son trên tuyến lửa

Mỗi độ tháng 7, dòng người từ khắp mọi miền đất nước lại tìm về Ngã ba Đồng Lộc. Có người đến để thắp nén hương tri ân những anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống trên mảnh đất này, có người tìm về để lắng nghe câu chuyện của một "tọa độ lửa" đã đi vào lịch sử dân tộc.

Giữa màu xanh yên bình của núi đồi hôm nay, thật khó hình dung nơi đây từng là một trong những điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân địch trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

​Cách đây 58 năm, ngày 24/7/1968, các lực lượng chiến đấu, TNXP, dân công hỏa tuyến và Nhân dân bám trụ trên tuyến lửa Đồng Lộc đã làm nên một chiến thắng có ý nghĩa đặc biệt trên tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn. Chiến thắng ấy không chỉ giữ vững huyết mạch giao thông nối hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến miền Nam mà còn trở thành biểu tượng cho ý chí quật cường, tinh thần quả cảm và sức mạnh đoàn kết của quân và dân Hà Tĩnh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nằm trên tuyến quốc lộ 15A - huyết mạch nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam, Ngã ba Đồng Lộc trở thành mục tiêu đánh phá quyết liệt của không quân Mỹ nhằm cắt đứt con đường chi viện chiến lược. Từ tháng 4 - 10/1968, máy bay địch trút xuống Đồng Lộc gần 50.000 quả bom các loại. Bình quân địch đánh 28 ngày trong một tháng với 100 lượt, mỗi lượt 800 quả bom các loại.

Thế nhưng, giữa mưa bom, bão đạn, các lực lượng làm nhiệm vụ trên tuyến đường vẫn kiên cường bám trụ. Đằng sau mỗi chuyến xe qua Ngã ba Đồng Lộc an toàn là biết bao máu xương và tuổi xuân của những người lính, TNXP, công nhân giao thông, lái xe cùng lực lượng phục vụ chiến đấu đã gửi lại nơi đây.

Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh để giữ cho tuyến chi viện chiến lược luôn thông suốt. Trong những mất mát ấy, sự ra đi của 10 nữ TNXP Tiểu đội 4, Đại đội 552 vào chiều 24/7/1968 đã trở thành biểu tượng của tinh thần "sống bám cầu đường, chết kiên cường dũng cảm", khắc sâu hình ảnh tuổi trẻ Việt Nam sẵn sàng hiến dâng vì độc lập, tự do của dân tộc.

Không chỉ làm nên một mốc son trên tuyến lửa Trường Sơn, Chiến thắng Đồng Lộc còn để lại những giá trị lịch sử, tinh thần được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Ông Đặng Quốc Vũ - Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng chia sẻ: "Điều quý giá nhất mà Đồng Lộc để lại không chỉ là những di tích, hiện vật hay câu chuyện của một thời hoa lửa, mà còn là những giá trị tinh thần được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Vì vậy, chúng tôi luôn nỗ lực để khu di tích không chỉ là nơi tri ân thế hệ đi trước, mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, khơi dậy lòng yêu nước, ý thức cống hiến và khát vọng dựng xây quê hương, đất nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau".

Sức sống trên mảnh đất anh hùng

Bom đạn đã lùi xa gần 6 thập kỷ, nhưng Đồng Lộc chưa bao giờ chỉ thuộc về quá khứ. Mỗi dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Khu di tích quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc lại đón hàng vạn lượt người từ khắp mọi miền Tổ quốc về dâng hương, tri ân.

Trong dòng người ấy có những cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh, có những ĐVTN lần đầu tìm về "tọa độ lửa", có những em học sinh đến để hiểu hơn những trang sử dân tộc… Mỗi bước chân như chậm lại giữa không gian linh thiêng, để lắng nghe câu chuyện của một vùng đất đã viết nên bản hùng ca bất tử bằng lòng yêu nước và sự hy sinh.

Lần đầu tiên đến Đồng Lộc, ông Phạm Tiến Quế, cựu chiến binh xã Tân Lạc (tỉnh Phú Thọ) không giấu được xúc động khi đứng trước khu mộ 10 nữ TNXP. Ông Quế chia sẻ: “Lần đầu tiên về với nơi đây, tôi càng cảm nhận rõ hơn sự hy sinh lớn lao của những người đã ngã xuống trên mảnh đất này. Với những người lính như chúng tôi, Đồng Lộc không chỉ là một địa danh lịch sử mà còn là nơi nhắc nhớ về những đồng đội đã gửi lại tuổi xuân vì độc lập, thống nhất của Tổ quốc”.

Không chỉ là điểm đến tri ân, Đồng Lộc còn trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Những ngày này, nhiều ĐVTN cũng đang tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện hỗ trợ du khách, giữ gìn cảnh quan, hướng dẫn các đoàn về dâng hương.

Là một trong những tình nguyện viên của đợt cao điểm tri ân tháng 7, chị Hoàng Thị Linh - ĐVTN xã Đồng Lộc cho biết: “Mỗi ngày được đón tiếp, hướng dẫn các đoàn về với Đồng Lộc, chúng tôi càng hiểu rõ hơn giá trị của lịch sử quê hương. Với tuổi trẻ Đồng Lộc, gìn giữ và lan tỏa những giá trị ấy không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào. Chúng tôi sẽ cố gắng tiếp tục gìn giữ, lan tỏa tinh thần Đồng Lộc bằng những việc làm thiết thực, để những giá trị ấy luôn được tiếp nối”.

Thời gian đã hàn gắn những vết thương chiến tranh, Đồng Lộc hôm nay đã mang một diện mạo mới. Trên mảnh đất từng bị bom cày, đạn xới là những tuyến đường rộng mở, những khu dân cư khang trang, những mô hình phát triển kinh tế và những vườn cây trái đang từng ngày vươn lên mạnh mẽ. Cuộc sống bình yên hôm nay chính là minh chứng rõ nét cho sức sống của vùng đất anh hùng.

Ông Phan Trọng Sơn - người dân xã Đồng Lộc phấn khởi nói: "Đồng Lộc hôm nay đổi thay nhiều lắm, nhưng người dân nơi đây không bao giờ quên quá khứ. Chúng tôi luôn nhắc nhớ con cháu về những năm tháng chiến tranh, về sự hy sinh của các thế hệ đi trước để các cháu biết trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay. Với người dân Đồng Lộc, xây dựng quê hương ngày càng phát triển cũng là một cách tri ân những người đã ngã xuống".

Tiếng đạn bom đã lùi xa, nhưng những giá trị được viết nên trên "tọa độ lửa" năm xưa vẫn bền bỉ lan tỏa trong cuộc sống hôm nay. Từ một trọng điểm của chiến tranh, Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng của hòa bình, của sự hồi sinh và khát vọng vươn lên - nơi lịch sử không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục được viết bằng trách nhiệm và sự cống hiến của mỗi thế hệ.