Đánh thức “vũ trụ Truyện Kiều”, biến di sản thành trải nghiệm

(Baohatinh.vn) - Là quê hương Đại thi hào Nguyễn Du, tác giả Truyện Kiều, Hà Tĩnh có nhiều lợi thế để chuyển hóa di sản văn học thành hệ sinh thái trải nghiệm, tạo ra những sản phẩm văn hóa, du lịch đặc sắc và thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa.

Nếu coi Truyện Kiều là “hạt nhân”, thì “vũ trụ Truyện Kiều” chính là hệ sinh thái các sản phẩm văn hóa được phát triển từ cốt truyện, nhân vật, không gian và biểu tượng nghệ thuật của tác phẩm. Trong đó, công viên chủ đề, trình diễn thực cảnh, công nghệ tương tác, ẩm thực, lưu trú và các dịch vụ du lịch được kết nối thành một chuỗi trải nghiệm, giúp du khách không chỉ tìm hiểu mà còn bước vào thế giới của Truyện Kiều bằng nhiều giác quan.

bqbht_br_c1.jpg
Học sinh Trường THPT Đông Thành (Quảng Ninh) hoạt động trải nghiệm tại Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du.

Nhiều năm làm lữ hành quốc tế, bà Đào Thị Ánh Linh - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Du lịch Green (Hà Tĩnh) đã đưa nhiều đoàn khách đến các trung tâm du lịch lớn trên thế giới. Trong đó, hành trình qua các tỉnh, thành tại Trung Quốc để lại trong bà ấn tượng mạnh về cách nước bạn biến các kiệt tác văn học thành sản phẩm du lịch hấp dẫn.

bqbht_br_c2.jpg
Không gian trưng bày chuyên đề di sản Truyện Kiều tại Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du.

Bà Linh chia sẻ: “Họ không chỉ bảo tồn di sản mà còn biến di sản thành trải nghiệm. Du khách không chỉ thăm quê hương tác giả của những tác phẩm văn học kinh điển mà được bước vào không gian tác phẩm, hóa thân thành nhân vật nổi tiếng. Từ Tam Quốc thành ở Vô Tích tái hiện “Tam Quốc diễn nghĩa”; không gian “Tây du ký” ở Hoài An đến quần thể sân khấu Unique Dream of Red Mansion lấy cảm hứng từ “Hồng lâu mộng” tại Hà Bắc… Những trải nghiệm đó thực tế rất hấp dẫn du khách và tạo ra giá trị kinh tế lớn cho điểm đến”.

bqbht_br_b5.jpg
bqbht_br_b4.jpg
Học sinh Hà Tĩnh hóa thân vào nhân vật Truyện Kiều

Điểm chung của các mô hình này là phát triển thành một hệ sinh thái trải nghiệm đồng bộ. Du khách được nhập vai vào không gian tác phẩm, thưởng thức các màn biểu diễn sân khấu thực cảnh quy mô, tham gia các hoạt động văn hóa, mua sắm, ẩm thực và lưu trú. Chuỗi dịch vụ khép kín này giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Từ câu chuyện trên có thể thấy, Truyện Kiều với cốt truyện đặc sắc và không gian nghệ thuật vốn đã đi vào văn hóa người Việt với những biểu tượng như lầu Ngưng Bích, vườn Thúy, sông Tiền Đường hay tiếng đàn của Kiều… hoàn toàn có thể biến thành những sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn.

dsc-3d523.jpg
Toàn cảnh hội thảo "Giải pháp phát triển du lịch Hà Tĩnh", tháng 3/2026.

Trong tham luận tại hội thảo “Giải pháp phát triển du lịch Hà Tĩnh”, tổ chức dịp tháng 3/2026, Tiến sĩ Trần Quốc Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh cũng cho rằng: “Chúng ta có thể tổ chức một không gian “Con đường Truyện Kiều”. Không gian này bao gồm: xây dựng show nghệ thuật du lịch “Huyền thoại Truyện Kiều”, biểu diễn thực cảnh múa - âm nhạc dân tộc, trình diễn ánh sáng giống như sản phẩm “Ký ức Hội An” hay “Tinh hoa Bắc Bộ”; đồng thời, trong đó có cuộc thi đọc Kiều, ngâm Kiều cho du khách; biểu diễn trích đoạn Kiều qua các loại hình nghệ thuật; thi viết thư pháp Kiều…”.

Trên thực tế, nhiều năm qua, Ban Quản lý Di tích Nguyễn Du (nay là Phòng Quản lý Di tích Đại thi hào Nguyễn Du, thuộc Bảo tàng tỉnh Hà Tĩnh) cũng đã nỗ lực xây dựng các sản phẩm trải nghiệm liên quan đến di sản Truyện Kiều như: biểu diễn trò Kiều, dịch vụ mặc trang phục cổ trang hóa thân thành nhân vật Truyện Kiều, viết thư pháp Truyện Kiều… Các sản phẩm này có sức hấp dẫn du khách nhất định, tuy nhiên quy mô nhỏ, tổ chức không thường xuyên và không có sự kết nối thành chuỗi sản phẩm, dẫn đến chưa có tính bền vững.

bqbht_br_b2.jpg
Hoa hậu Trần Thị Thu Huyền - thí sinh tham dự cuộc thi Miss Heritage Global 2026 cùng đoàn đến ghi hình tại CSO Gallery của doanh nhân Trần Hữu Tài ở Hội An (TP Đà Nẵng).

Trong khi đó, tại Hội An, CSO Gallery đang cho thấy một cách tiếp cận khác với Truyện Kiều. Không gian văn hóa tư nhân này đã trở thành điểm dừng của nhiều đoàn khách quốc tế và mới đây được lựa chọn ghi hình trong khuôn khổ cuộc thi Miss Heritage Global 2026. CSO Gallery của ông Trần Hữu Tài (đến từ TP Hồ Chí Minh) không chọn cách trưng bày lối mòn mà chinh phục du khách bằng triển lãm nghệ thuật sắp đặt, không gian trải nghiệm tương tác và những câu chuyện văn hóa được cá nhân hóa. Chỉ sau một thời gian ngắn hoạt động, gallery đã trở thành điểm “cần đến, nên đến” khi du lịch Hội An trong lịch trình của nhiều hãng lữ hành quốc tế.

Ông Trần Hữu Tài - nhà sáng lập CSO Gallery tự hào: “Gần 3 năm mở cửa, chúng tôi đã đón hàng chục nghìn lượt khách, trong đó có 40% là khách quốc tế đến tham quan, nghiên cứu về di sản Truyện Kiều. Tôi hạnh phúc vì góp phần đưa kiệt tác của dân tộc đến với bạn bè muôn phương”.

bqbht_br_c3.jpg
Chỉ mới mở cửa thời gian chưa lâu nhưng CSO Gallery về Truyện Kiều tại Hội An (TP Đà Nẵng) đã trở thành điểm đến không thể bỏ qua của nhiều đoàn lữ hành quốc tế.

Từ những công viên chủ đề ở Trung Quốc đến không gian trải nghiệm Truyện Kiều tại Hội An đều cho thấy, sức hút của một tác phẩm kinh điển được biến câu chuyện thành trải nghiệm. Khi du khách được bước vào thế giới của tác phẩm, được tương tác, khám phá và lưu giữ cảm xúc, văn học sẽ không chỉ là giá trị tinh thần mà còn trở thành nguồn lực phát triển.

Lợi thế lớn nhất của Hà Tĩnh là quê hương Đại thi hào Nguyễn Du cùng không gian văn hóa đã nuôi dưỡng Truyện Kiều. Theo nhiều nghiên cứu, mặc dù bối cảnh Truyện Kiều gắn với nhiều địa danh Trung Quốc nhưng không gian ngọn núi, dòng sông, khu rừng đều gợi dáng dấp cảnh vật ở quê hương Tiên Điền, Hà Tĩnh với núi Hồng, sông Lam…

bqbht_br_c4.jpg
Các nghệ nhân biểu diễn ghi hình dân ca ví, giặm trên sông Lam.

Trên nền tảng ấy, Hà Tĩnh hoàn toàn có thể phát triển một công viên chủ đề - hạt nhân của “vũ trụ Truyện Kiều”, nơi tái hiện thế giới nghệ thuật của tác phẩm bằng kiến trúc, công nghệ trình diễn và các trải nghiệm tương tác, giúp du khách bước vào không gian nghệ thuật của Truyện Kiều bằng những trải nghiệm sống động.

Hãy hình dung một ngày ở “vũ trụ Truyện Kiều”, du khách mặc cổ phục “cosplay” nàng Kiều bước lên lầu Ngưng Bích bằng công nghệ trình chiếu đa phương tiện; khi màn đêm buông xuống, theo dõi một vở diễn thực cảnh về cuộc đời Thúy Kiều; tự tay in một bức tranh Kiều, thưởng trà, nghe ngâm Kiều rồi nghỉ lại trong những homestay mang dấu ấn văn hóa làng quê xưa. Mỗi trải nghiệm đều trở thành một sản phẩm văn hóa, một dịch vụ du lịch và một lý do để du khách ở lại lâu hơn.

bqbht_br_c5.jpg
Cảnh phim "Đại thi hào Nguyễn Du" với bối cảnh được thực hiện tại phường Nam Hồng Lĩnh.

“Vũ trụ Truyện Kiều” không chỉ tạo ra một điểm tham quan mà còn hình thành hệ sinh thái dịch vụ, tạo tiền đề cho sự phát triển của nhiều lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật như: điện ảnh, truyền hình, sân khấu, thời trang, mỹ thuật… Qua đó tạo thêm việc làm cho nghệ sĩ, nghệ nhân, hướng dẫn viên, người làm du lịch, làng nghề và cộng đồng địa phương.

Muốn làm được điều đó, Hà Tĩnh không thể chỉ dựa vào nguồn lực công, mà cần một cơ chế “trải thảm đỏ” để thu hút các tập đoàn lữ hành, các nhà đầu tư chiến lược. Đồng thời, cần tạo không gian mở để các nghệ sĩ trẻ và các startup công nghệ cùng vào cuộc “số hóa” di sản. Khi đó, “vũ trụ Truyện Kiều” sẽ thực sự trở thành nguồn sinh kế bền vững cho chính cộng đồng địa phương.

Chủ đề Đời sống văn hóa

Chủ đề Du lịch Hà Tĩnh

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!