Nền móng từ những mô hình kinh tế hữu cơ, tuần hoàn
Thời gian qua, bám sát Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2024 – 2030 và Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về đẩy mạnh nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2025 - 2030, các sở, ngành, địa phương đã tích cực xây dựng, nhân rộng các phương thức sản xuất an toàn, tuần hoàn, gắn với liên kết và tiêu thụ sản phẩm.
Đồng hành với địa phương trong quá trình này, Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm được xem là một trong những doanh nghiệp tiên phong, từng bước xây dựng nền tảng cho nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn theo chuỗi giá trị Quế Lâm.
Đặc biệt, cuối năm 2025, UBND tỉnh Hà Tĩnh, Hội Người cao tuổi Việt Nam, Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm đã ký kết biên bản hợp tác về đồng hành xây dựng, phát triển kinh tế nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn chuỗi liên kết giá trị Quế Lâm giai đoạn 2025 - 2030.
Từ chăn nuôi theo phương thức truyền thống, ông Trần Văn Sơn (thôn Tiên Tiến, xã Đan Hải) đã tổ chức lại sản xuất khi tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp.
Ông Sơn cho biết: “Tôi ưu tiên các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, sử dụng đệm lót và xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ. Nhờ đó, môi trường chăn nuôi được cải thiện, nguy cơ dịch bệnh giảm, đầu ra sản phẩm được doanh nghiệp liên kết bao tiêu. Hiện, gia đình duy trì thường xuyên tổng đàn trên 150 con”.
Đến nay, 68/69 xã, phường đã ký kết hợp tác với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm về phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn. Với quan điểm đi từng bước vững chắc, doanh nghiệp tập trung chuyển giao kỹ thuật, thay đổi nhận thức và tổ chức lại sản xuất từ cơ sở.
Từ các mô hình ban đầu, chuỗi giá trị chăn nuôi lợn hữu cơ theo giá trị Quế Lâm đã phát triển, duy trì ổn định với tổng đàn hơn 6.600 con. Các hộ dân được hướng dẫn nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học và phòng ngừa dịch bệnh.
Trong lĩnh vực trồng trọt, diện tích lúa liên kết sản xuất hữu cơ đạt hơn 480 ha. Các địa phương, người dân còn được hướng dẫn sử dụng chế phẩm sinh học xử lý rơm rạ sau thu hoạch; biến rác thải hữu cơ tại hộ và chợ dân sinh thành phân bón. Hệ thống 13 cửa hàng tiêu thụ nông sản sạch, hữu cơ trên địa bàn tỉnh tiếp tục được duy trì.
Mỗi mô hình không chỉ mang lại hiệu quả trong sản xuất mà còn thể hiện trách nhiệm với cộng đồng, từng bước thay đổi nhận thức của người nông dân về sản xuất sạch, an toàn và hài hòa với tự nhiên. Tại xã Thạch Lạc, địa phương đang xây dựng làng nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn liên kết chuỗi giá trị Quế Lâm trên cơ sở phát triển đồng bộ giữa trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ môi trường và tiêu thụ sản phẩm.
Theo ông Trần Xuân Hoàng - Chủ tịch UBND xã Thạch Lạc, hiện nay, các mô hình chăn nuôi, trồng trọt bước đầu vận hành theo nguyên lý kinh tế tuần hoàn, góp phần nâng cao giá trị sản xuất, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững. Địa phương sẽ tiếp tục triển khai mở rộng mô hình, phấn đấu xây dựng xã trở thành điểm sáng của tỉnh về phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn theo chuỗi giá trị.
Hình thành “hạt nhân” của chuỗi giá trị
Kết quả từ các mô hình triển khai trong thực tiễn cho thấy, sản xuất hữu cơ, tuần hoàn đang góp phần thay đổi nhận thức của nông dân, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Tuy nhiên, phần lớn mô hình vẫn có quy mô nhỏ; sản xuất nông nghiệp trên địa bàn còn phân tán, việc ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển theo hướng sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn, liên kết chuỗi giá trị chưa đồng bộ.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần hình thành một dự án có quy mô đủ lớn, đóng vai trò “hạt nhân” dẫn dắt và kết nối toàn bộ chuỗi giá trị, từ quy hoạch vùng sản xuất, cung ứng vật tư đầu vào, chuyển giao khoa học – kỹ thuật đến thu mua, chế biến sâu và tiêu thụ sản phẩm tại Hà Tĩnh.
Dự án Tổ hợp kinh tế nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn, sinh thái 4F Quế Lâm chuẩn bị được triển khai tại xã Cẩm Xuyên đang mở ra kỳ vọng hoàn thiện hệ sinh thái sản xuất khép kín, tạo động lực đưa nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn của tỉnh phát triển theo chiều sâu, hiệu quả và bền vững hơn.
Dự án được quy hoạch trên diện tích gần 47 ha, xây dựng theo mô hình kinh tế tuần hoàn 4F gồm Farm – Food – Feed – Fertilizer, tương ứng với trồng trọt, thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và phân bón.
Điểm nhấn của tổ hợp là hệ thống 5 nhà máy sản xuất, chế biến được đầu tư đồng bộ. Trong đó, nhà máy sản xuất dinh dưỡng cây trồng có công suất 150.000 tấn/năm; nhà máy chế biến lúa gạo 100.000 tấn/năm; nhà máy sản xuất vi sinh, chế biến thảo dược, thảo mộc 50.000 tấn/năm; nhà máy sản xuất dinh dưỡng vật nuôi 50.000 tấn/năm và nhà máy sản xuất than viên nén thảo mộc 10.000 tấn/năm.
Khi đi vào hoạt động, các nhà máy không chỉ cung ứng phân bón, chế phẩm sinh học và dinh dưỡng vật nuôi phục vụ sản xuất mà còn tạo đầu ra cho lúa gạo, thảo dược, phụ phẩm nông nghiệp và nhiều sản phẩm của các vùng nguyên liệu liên kết.
Theo ông Nguyễn Hữu Tưởng – Giám đốc Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Organic Quế Lâm Lam Hồng, hiện nay, nhà đầu tư đang chủ động phối hợp với UBND xã Cẩm Xuyên, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ thu hồi đất, cho thuê đất và các thủ tục còn lại, phấn đấu khởi công dự án vào tháng 8/2026.
Tổ hợp 4F Quế Lâm được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trung tâm sản xuất nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn quy mô lớn của khu vực Bắc Trung Bộ, góp phần tạo việc làm, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh tại Hà Tĩnh.
