Tại xã Thạch Khê, với lợi thế vùng bãi triều rộng, môi trường nước ổn định, giàu dinh dưỡng, hàm lượng phù sa và sinh vật phù du dồi dào, địa phương đang từng bước phát triển nuôi hàu theo hướng hàng hóa, mang lại hiệu quả kinh tế khá cao.
Ông Hoàng Văn Đào (thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê) là một trong những hộ tiên phong đầu tư quy mô lớn. Trên diện tích được quy hoạch hơn 1 ha, ông đã làm gần 15 bè nuôi theo hình thức treo dây trên sông Cửa Sót.
Ông Đào chia sẻ: "Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu khá lớn nhưng kỹ thuật nuôi hàu không quá phức tạp, nhu cầu nhân công ít. Hàu sử dụng nguồn phù du tự nhiên trong dòng nước làm thức ăn nên rất phù hợp với điều kiện tự nhiên của khu vực này. Vụ nuôi vừa qua, gia đình tôi xuất bán hàng chục tấn hàu với giá ổn định. Đây cũng là loài có khả năng lọc nước, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và tạo nơi cư trú cho nhiều loài thủy sản khác nên tôi sẽ tiếp tục phát triển, mở rộng quy mô trong thời gian tới”.
Nhờ điều kiện tự nhiên phù hợp, chú trọng lựa chọn con giống, tuân thủ quy trình kỹ thuật, nghề nuôi nhuyễn thể tại xã Thạch Khê ngày càng phát triển, từng bước trở thành hướng sinh kế quan trọng của người dân ven biển.
Ông Nguyễn Hoàng Thịnh - Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Thạch Khê cho biết: "Bên cạnh ngao, địa phương đang tập trung phát triển các đối tượng có giá trị kinh tế cao khác như hàu, vẹm xanh, vẹm đen. Xã chú trọng quy hoạch, xây dựng các vùng nuôi tập trung, được cấp phép theo đúng quy định pháp luật nhằm nâng cao thu nhập, phát triển sinh kế bền vững cho người dân; đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả sản xuất".
Không chỉ tại Thạch Khê, nghề nuôi nhuyễn thể cũng đang phát triển tại nhiều địa phương ven biển. Tại xã Mai Phụ, các hộ dân và hợp tác xã tận dụng lợi thế những bãi bồi đã được quy hoạch để mở rộng diện tích nuôi hàu, hình thành vùng nuôi tập trung hàng chục héc-ta.
Anh Lê Văn Cường (thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ) thông tin: "Nuôi hàu trên giá treo không tốn chi phí thức ăn, chủ yếu là đầu tư giàn treo và nhân công nên mang lại lợi nhuận khá cao, khoảng 400-500 triệu đồng/ha. Ngoài sản lượng thu hoạch trên giá thể, dưới đáy bãi bồi còn có hàu tự nhiên bám lên, góp phần tăng thêm nguồn thu”.
Cùng với đó, hiện nay, một số ngư dân cũng chủ động chuyển đổi từ khai thác sang nuôi trồng nhằm thích ứng với việc suy giảm nguồn lợi thủy sản ven bờ. Là ngư dân có nhiều năm gắn bó với nghề khai thác, nhận thấy nghề khai thác biển không còn nhiều điều kiện phát triển, anh Trần Văn Phúc (thôn Thạch Bằng, xã Lộc Hà) đã mạnh dạn chuyển sang nuôi vẹm xanh.
Anh Phúc chia sẻ: "Nuôi vẹm không phải đầu tư thức ăn bởi loài này lấy trực tiếp nguồn dinh dưỡng tự nhiên trong nước biển. Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật từ khâu ương giống đến chăm sóc, quản lý vùng nuôi, mỗi vụ gia đình tôi thu hoạch hơn 4 tấn vẹm thương phẩm. Với giá bán từ 25.000-30.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mô hình có thể mang lại lợi nhuận trên 100 triệu đồng, tạo nguồn thu nhập ổn định".
Hiện nay, Hà Tĩnh có hơn 420 ha nuôi các loài nhuyễn thể, chiếm trên 15% tổng diện tích nuôi trồng thủy sản mặn lợ. Bên cạnh đối tượng nuôi chủ lực là ngao, nhiều xã, phường ven biển như Lộc Hà, Thạch Khê, Hải Ninh, Trần Phú... đang phát triển thêm các loài có giá trị kinh tế cao như hàu, vẹm, ốc hương, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương phát triển thủy sản bền vững của Chính phủ, ngành nông nghiệp và môi trường gắn nuôi trồng với bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Tuy nhiên, nghề nuôi nhuyễn thể vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Một số hộ dân chưa tuân thủ quy hoạch theo quy định pháp luật; mật độ thả nuôi còn cao, áp dụng các biện pháp kỹ thuật còn hạn chế, làm gia tăng áp lực lên môi trường vùng nuôi. Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu khiến độ mặn, nhiệt độ và chất lượng nguồn nước biến động bất thường, ảnh hưởng đến sinh trưởng và tỷ lệ sống của vật nuôi; thiếu liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm... Điều này đòi hỏi các địa phương cần quan tâm, phát triển nghề nuôi nhuyễn thể gắn với quy hoạch, bảo đảm an toàn dòng chảy, bảo vệ môi trường và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ ổn định.
Ông Hoàng Hải Đường - Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị, UBND phường Trần Phú cho biết: "Hiện nay, địa phương đã phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, đưa vào quy hoạch những khu vực đủ điều kiện nuôi trồng; đồng thời kiên quyết đình chỉ các điểm nuôi tự phát gây ảnh hưởng đến môi trường và dòng chảy. Thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích người dân ứng dụng khoa học công nghệ, chú trọng tuân thủ kỹ thuật nuôi; mở rộng sản xuất theo hướng hàng hóa nhằm hướng tới phát triển bền vững”.
