Mất mùa trám đen - nỗi buồn ở miền sơn cước Hà Tĩnh

Cây trám đen đã gắn bó với đời sống người dân xã Hương Sơn qua nhiều thế hệ. Đây là loại trám bản địa, lâu năm nên quả ngon, thơm, bùi được người tiêu dùng ưa chuộng. Với nhiều gia đình, cây trám là nguồn thu nhập chính nhưng năm nay đang đối mặt với vụ mùa... kém vui.

Với 12 cây trám đen, nếu như năm 2025, gia đình anh Nguyễn Huy Hoàng ở thôn Sơn Ninh (xã Hương Sơn) thu hơn 80 triệu đồng thì năm nay chỉ cho thu nhập khoảng 10 triệu đồng.

"Tôi chưa năm nào chứng kiến cây trám mất mùa như năm nay. Nhiều cây gần như không có quả hoặc có thì cũng chỉ lác đác vài chùm" - anh Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ.

Sơn Ninh là thôn có số lượng cây trám đen lớn nhất trên toàn xã Hương Sơn với gần 1.500 cây. Theo chia sẻ của người dân, những năm trước, cây trám mang lại nguồn thu trung bình mỗi năm từ 10 - 25 triệu đồng/hộ, có hộ gần 100 triệu đồng. Tuy nhiên, năm nay sản lượng giảm mạnh khiến thu nhập của nhiều hộ chỉ đạt một phần nhỏ so với năm trước, thậm chí có hộ mất trắng.

Ông Thái Văn Hồng - Bí thư Chi bộ thôn Sơn Ninh (xã Hương Sơn) cho hay: "Nguyên nhân khiến trám mất mùa là do ảnh hưởng của các đợt mưa bão năm 2025 khiến nhiều cây bị đổ, gãy; thời điểm cây bắt đầu trổ hoa lại gặp đợt nắng kéo dài nên tỷ lệ đậu quả giảm mạnh".

Theo số liệu từ UBND xã Hương Sơn, trên địa bàn có gần 100 cây trám đen bị gãy đổ sau các cơn bão năm 2025, trong đó nhiều cây không còn khả năng phục hồi.

Gia đình ông Nguyễn Văn Hợi (xã Hương Sơn) có 2 cây trám bị gãy đổ hoàn toàn do mưa bão. "Thông thường, 2 cây trám mang về thu nhập cho gia đình tôi khoảng 10 triệu đồng mỗi vụ. Nay cây bị gãy đổ, muốn có nguồn thu trở lại phải trồng mới và mất nhiều năm chăm sóc" - ông Hợi chia sẻ.

Theo nhiều người dân địa phương, đây là mùa trám thất thu nhất trong hàng chục năm trở lại đây. Khảo sát thị trường cho thấy, do nguồn cung khan hiếm, giá trám đen hiện đã tăng từ mức 110.000 - 150.000 đồng/kg (năm 2025) lên 150.000 - 200.000 đồng/kg.

Ông Nguyễn Văn Nam (thương lái thu mua trám ở xã Hương Sơn) cho biết: "Sản lượng trám đen năm nay giảm mạnh khiến việc thu mua gặp nhiều khó khăn. Có thương lái đã đặt cọc tiền mua từ trước nhưng sau đó phải bỏ vì sản lượng quá ít".

Theo thông tin từ UBND xã Hương Sơn, toàn xã hiện có gần 3.000 cây trám đen. Những năm qua, loại cây mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều hộ dân. Năm 2025, toàn xã ước tính thu về gần 20 tỷ đồng từ trám đen. Tuy nhiên năm nay, tổng sản lượng toàn xã ước chỉ đạt khoảng 10% so với vụ trước.

Không riêng xã Hương Sơn, sản lượng trám đen tại các xã lân cận như Sơn Tiến, Kim Hoa cũng sụt giảm mạnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của người trồng mà còn tác động đến những người làm nghề thu mua, hái thuê và cơ sở chế biến loại quả đặc sản này.