Làm gì để không “bị móc túi” khi giao dịch ngân hàng số

Thời gian gần đây, các lực lượng chức năng ở Hà Tĩnh đã kịp thời ngăn chặn vụ lừa đảo qua mạng, giúp người dân không bị thiệt hại về tài sản.

Cuối tháng 1/2026, bà N.T.T (trú xã Sơn Kim 2) nhận được thông báo “trúng thưởng” túi xách, đồng hồ, trang sức và 5 tỷ đồng tiền mặt; điều kiện để nhận quà là chuyển trước 500 triệu đồng phí. Tin lời kẻ gian, bà vay ngân hàng 200 triệu đồng và chuẩn bị thêm 50 triệu đồng tiền mặt để chuyển đi. Rất may, Công an xã Sơn Tây kịp thời vào cuộc, phối hợp cùng ngân hàng ngăn chặn giao dịch, giúp bà N.T.T. không mất tiền oan.

Kỳ nghỉ Tết dài ngày, các ngân hàng ngừng giao dịch trực tiếp tại quầy nên giao dịch trên ngân hàng số trở nên sôi động. Theo ghi nhận tại Vietcombank Hà Tĩnh, lượng khách sử dụng dịch vụ ngân hàng số dịp này cao hơn 50% so với ngày thường. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để kẻ gian "tung" các chiêu trò lừa đảo nhằm "móc túi" người dùng tài khoản với các "kịch bản" như: giả danh người thân gặp nạn cần chuyển tiền gấp; mạo danh công an, tòa án, cơ quan thuế yêu cầu xác minh vấn đề liên quan hành vi vi phạm pháp luật; gửi link giả mạo yêu cầu cập nhật thông tin sinh trắc học…

Điểm chung của các thủ đoạn là tạo áp lực tâm lý; nạn nhân bị đặt vào tình huống “khẩn cấp” hoặc “cơ hội hiếm có” khiến họ nhanh chóng làm theo hướng dẫn.

Theo bà Vũ Thị Phương – Phó Trưởng phòng Dịch vụ khách hàng (Vietcombank Hà Tĩnh): Giao dịch mua sắm online của người dân dịp Tết tăng cao đồng nghĩa tạo cơ hội để kẻ gian “móc túi” người dùng. Khách hàng lưu ý tìm hiểu mua sắm, thanh toán trực tuyến tại các trang mạng uy tín, được cấp phép hoạt động, có thông tin liên lạc rõ ràng. Khi sử dụng ứng dụng ngân hàng nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường, khách hàng nên tạm ngừng sử dụng, kiểm tra bảo mật thiết bị và liên hệ ngay với ngân hàng để được hỗ trợ. Chủ tài khoản cần hạn chế dùng máy tính công cộng, mạng không dây công cộng khi truy cập vào hệ thống ngân hàng điện tử.

Phục vụ hơn 25.000 khách hàng, đa phần là người trẻ, đại diện SHB Hà Tĩnh cho biết, rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở hệ thống ngân hàng mà ở thói quen sử dụng thiếu an toàn của người dùng.

Bà Nguyễn Thị Thương – Trưởng phòng Dịch vụ khách hàng (SHB Hà Tĩnh) nhấn mạnh: "Khách hàng tuyệt đối không chuyển tiền, không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin cá nhân cho bất kỳ ai; không truy cập link lạ; nếu lỡ bấm vào, càng không được nhập thông tin bảo mật. Ngoài ra, người dùng lưu ý không dùng chung mật khẩu cho nhiều tài khoản; luôn bật xác thực hai lớp (2FA) hoặc sử dụng sinh trắc học cho tài khoản ngân hàng. Liên hệ ngay với ngân hàng nếu phát hiện giao dịch bất thường hoặc nghi ngờ thiết bị bị chiếm quyền truy cập. Trong trường hợp bị lộ hoặc nghi ngờ bị lộ tên đăng nhập/mật khẩu, khách hàng nhanh chóng thông báo tới ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời. Trường hợp mất thẻ, cần khóa thẻ trên ứng dụng ngân hàng điện tử hoặc thông báo tới ngân hàng sớm nhất”.

Từ ngày 1/1/2026, theo quy định về xác thực danh tính, các ngân hàng sẽ khóa tính năng giao dịch Mobile Banking và Internet Banking với người dùng chưa đồng bộ thông tin định danh, dữ liệu sinh trắc học theo chuẩn Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Chính sách này nhằm tăng cường bảo mật, nhưng cũng có nguy cơ bị kẻ gian lợi dụng. Đối tượng có thể giả danh nhân viên ngân hàng, gửi tin nhắn yêu cầu “cập nhật sinh trắc học gấp” kèm đường link giả mạo. Khách hàng lưu ý, nếu chưa cập nhật thông tin, hãy đến trực tiếp chi nhánh ngân hàng gần nhất, không thực hiện qua link lạ, không cung cấp thông tin qua điện thoại.

Trước xu hướng gia tăng tội phạm công nghệ với những thủ đoạn mới ngày càng tinh vi, khó lường, để bảo đảm an toàn trong cung ứng và sử dụng dịch vụ ngân hàng trên nền tảng số, bên cạnh sự nỗ lực của ngành Ngân hàng cần sự phối hợp của các cấp, ngành liên quan trong công tác an ninh, an toàn thông tin và phòng, chống lừa đảo qua mạng. Trong đó, cần chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng cho khách hàng trong sử dụng dịch vụ ngân hàng trên không gian mạng.