Trên nhiều tuyến cao tốc, làn ngoài cùng sát dải phân cách giữa thường ghi nhận các phương tiện di chuyển ở tốc độ cao nhất, chẳng hạn 120 km/h hoặc 100 km/h tùy quy định từng tuyến.
Tuy nhiên trong một vụ việc gần đây trên cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, chiếc limousine 9 chỗ đã xảy ra va chạm với một xe bồn - dường như đang làm nhiệm vụ chăm sóc cây xanh trồng ở dải phân cách giữa, từ đó dẫn đến tai nạn giao thông liên hoàn.
Vì sao có xe bồn tưới cây trên cao tốc?
Trong TCVN 10380:2014 - Đường ôtô cao tốc - Yêu cầu thiết kế, mục 6.8 có quy định tại các đoạn đường có tốc độ thiết kế tối thiểu 80 km/h, phải bố trí thiết bị chống chói để đảm bảo an toàn giao thông vào ban đêm. Khi này, đơn vị thiết kế có thể dùng tấm chống lóa hoặc cây xanh phù hợp.
Việc trồng cây xanh ở dải phân cách giữa trên cao tốc cũng được quy định tại QCVN 07-5:2016/BXD – Công trình hạ tầng kỹ thuật giao thông, trong đó Chương 3.4 cho biết có thể bố trí cây xanh tạo cảnh quan tại dải phân cách giữa, nhưng phải đảm bảo không làm ảnh hưởng đến tầm nhìn và chức năng dẫn hướng.
Nếu sử dụng cây xanh để chống chói, phải tính toán kỹ lưỡng về kích thước và mật độ tán cây.
Như vậy, việc trồng cây xanh ở dải phân cách giữa nhìn chung phù hợp với các quy định về thiết kế cao tốc tại Việt Nam, chủ yếu cho mục đích chống chói từ đèn pha của các phương tiện đi ngược chiều. Khi đã trồng cây xanh tại dải phân cách giữa, việc đơn vị duy tu, bảo trì, vận hành đường cao tốc cho thực hiện tưới, chăm sóc cây bằng xe bồn cũng không quá khó lý giải.
Cần làm gì khi cao tốc đang có xe bồn tưới cây?
Trước tiên, xe bồn khi làm nhiệm vụ chăm sóc cây xanh trên cao tốc cần phải có cảnh báo phù hợp cho phương tiện di chuyển phía sau.
Nội dung QCVN 41:2019/BGTVT quy định xe làm các nhiệm vụ tuần tra, cứu hộ, sửa chữa, thi công, đo đạc... trên cao tốc cần phải đặt biển cảnh báo tối thiểu 200 m phía sau xe, áp dụng với tuyến cao tốc sở hữu tốc độ xe lưu thông 90-100 km/h.
Mặt khác, các xe cùng lưu thông trên cao tốc cũng phải chủ động giữ khoảng cách an toàn nhằm có đủ thời gian phản ứng cũng như quãng đường phanh phù hợp trong trường hợp tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố.
Trong Thông tư 31/2019 của Bộ Giao thông vận tải trước đây, nội dung Điều 11 nêu rõ với dải tốc độ 80-100 km/h như trên các tuyến cao tốc, ôtô cần đảm bảo khoảng cách an toàn tối thiểu 70 m với xe phía trước.
Đối với đường giao thông có tốc độ lưu thông trên 100 km/h đến 120 km/h, khoảng cách an toàn cần duy trì phải là 100 m.
Việc tính toán khoảng cách có thể khó với người đang di chuyển trên đường. Người cầm lái phương tiện trên cao tốc có thể áp dụng quy tắc 3 giây để đảm bảo duy trì khoảng cách an toàn với xe phía trước.
Đầu tiên, chọn một điểm cố định trên đường mà xe trước vừa đi qua, đếm từ một đến 3 để xem nếu xe của mình có đến điểm này sớm hơn 3 giây hay không. Nếu sớm hơn, tài xế cần giảm tốc độ để gia tăng khoảng cách an toàn với phương tiện phía trước.
Nhìn chung, việc điều khiển phương tiện lưu thông trên cao tốc cần đảm bảo giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, đồng thời tập trung quan sát liên tục để có thể xử lý tình huống nhanh và chính xác.
Trong trường hợp phát hiện xe phía trước giảm tốc độ hay dừng đột ngột, hoặc gặp phải một vận cản cố định phía trước, tài xế cần chủ động giảm tốc độ ở mức phù hợp, quan sát gương chiếu hậu để tìm giải pháp xử lý phù hợp.
Đối với trường hợp xảy ra vụ tai nạn, tài xế xe 9 chỗ có vẻ như thiếu quan sát và giữ tốc độ rất nhanh cho tới thời điểm va chạm với xe bồn. Dù là trên cao tốc có tốc độ tối đa rất cao và việc dừng đỗ ở làn chạy bị cấm, việc trên đường có các vật cản như xe bồn, xe cảnh sát, xe bảo trì làm nhiệm vụ, hoặc xe lưu thông bị hỏng hóc bất ngờ không phải là hiếm gặp. Luôn luôn quan sát và chủ động giảm tốc khi thấy nguy cơ va chạm mới là điều tài xế nên ưu tiên, thay vì tập trung vào việc phân định đúng - sai của từng tình huống.
