Làng chài Nhượng Bạn xưa, nay là xã Thiên Cầm, từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm nước mắm. “Ai về Nhượng Bạn thì về/Gạo nhiều cá lắm dễ bề làm ăn”. Nghề sản xuất, chế biến nước mắm gắn bó qua nhiều thế hệ, tạo nên sản phẩm được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn. Đặc biệt, từ khi tham gia chương trình OCOP, nhiều cơ sở đã phát triển ổn định, góp phần đưa nghề truyền thống ngày càng bền vững.
Chị Hồ Thị Thu - chủ cơ sở chế biến thủy hải sản Thu Hùng chia sẻ: “Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, cơ sở đã chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải tiến bao bì, mẫu mã, đăng ký nhãn hiệu, mã vạch, tem điện tử QR truy xuất nguồn gốc, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn chất lượng theo TCVN 5603:2008 và HACCP Codex. Hiện nay, sản phẩm nước mắm cá cơm Thu Hùng đã được cấp chứng nhận OCOP 3 sao, tiếp tục mở ra nhiều cơ hội để cơ sở vươn xa hơn trên thị trường”.
Không chỉ sản xuất nước mắm, cơ sở còn phát triển thêm nhiều mặt hàng hải sản khô như mực khô, cá khô, tôm khô… chế biến theo phương pháp truyền thống, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và có truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Trong đó, mực khô và tôm nõn Thu Hùng cũng được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.
Các sản phẩm của cơ sở chế biến thủy hải sản Thu Hùng đã khẳng định vị thế trên thị trường. Cơ sở đang duy trì hơn 10 lao động thời vụ với thu nhập ổn định; mỗi năm sản xuất trên 20.000 lít nước mắm cùng hàng tấn hải sản khô.
Được công nhận OCOP 3 sao từ năm 2020, sản phẩm nước mắm và cà muối mắm Tuệ Loan của hộ sản xuất Trần Thị Loan đã vượt ra khỏi thị trường trong tỉnh, có mặt ở nhiều địa phương khác trên cả nước, góp phần lan tỏa giá trị nghề truyền thống. Hiện nay, cơ sở đạt doanh thu hơn 550 triệu đồng/năm.
Chia sẻ về bí quyết làm nên thương hiệu, bà Trần Thị Loan - chủ cơ sở cho biết: “Được lấy nguyên liệu từ vùng Cẩm Lĩnh, Cẩm Trung cũ, cà muối mắm vốn là đặc sản lâu đời tại địa phương, có hương vị khác biệt so với các loại cà khác trên thị trường. Từ xa xưa, người dân đã quen với vị mặn mòi rất đặc trưng của món ăn này. Tuy nhiên, chỉ khi mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô, xây dựng tem nhãn, mẫu mã thì loại cà này mới thực sự được nhiều khách hàng biết đến, tin dùng và lựa chọn nhiều hơn”.
Tương tự, sản phẩm Chẻo Bà Châu cũng có bước phát triển rõ rệt sau khi tham gia Chương trình OCOP. Từ chỗ tiêu thụ hạn chế, đến nay sản phẩm đã có mặt ở nhiều hội chợ trong, ngoài tỉnh và được khách hàng từ Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh,... đặt mua với số lượng lớn. Bà Lại Thị Huyền Châu - chủ cơ sở sản xuất chia sẻ: “Xã Thiên Cầm đang phát triển rất tốt hoạt động du lịch nên khách đến trải nghiệm, xem quy trình sản xuất và mua làm quà khá nhiều; đồng thời, góp phần quảng bá thương hiệu của cơ sở. Hiện nay, mỗi năm, cơ sở sản xuất gần 5.000 hộp sản phẩm. Chúng tôi cũng xác định sẽ tiếp tục đầu tư để nâng cao chất lượng, mẫu mã của sản phẩm trong thời gian tới".
Theo Văn phòng Nông thôn mới tỉnh Hà Tĩnh, đến nay, xã Thiên Cầm đã có 16 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên còn hiệu lực chứng nhận, trở thành một trong những địa phương dẫn đầu toàn tỉnh về số lượng sản phẩm OCOP. Trong đó, nước mắm Phú Sáng của HTX Chế biến thủy hải sản Phú Sáng được xếp hạng OCOP 4 sao, khẳng định uy tín và chất lượng vượt trội, góp phần nâng tầm thương hiệu sản phẩm địa phương.
16 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên gồm: Nước mắm Phú Sáng, nước mắm Thu Hùng, mực khô Thu Hùng, tôm nõn Thu Hùng, nước mắm Tuệ Loan, cà muối mắm Tuệ Loan, lạp xưởng VIETLAP, rượu nếp Hương Cẩm, xúc xích ức gà Anh Béo 38, chả ước gà cốm non Anh Béo 38, mực một nắng Cửa Nhượng, nước mắm Lương Cẩn, Chẻo Bà Châu, mực khô Thanh Sáng, tôm nõn khô Liễu Phượng, mực khô Liễu Phượng.
Thực tế cho thấy, hiện nay, nhu cầu mở rộng sản xuất và xây dựng thương hiệu OCOP của các cơ sở chế biến thủy, hải sản tại xã Thiên Cầm ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, do hạn chế về diện tích mặt bằng, nhiều cơ sở chưa thể đáp ứng yêu cầu về quy mô, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển ổn định, bền vững lâu dài.
Ông Võ Tá Nhân - Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết: “Là địa phương có thế mạnh về sản xuất, chế biến thủy hải sản, xã Thiên Cầm đã tập trung phát triển kinh tế biển gắn với chương trình OCOP. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng và mở rộng quy mô các sản phẩm đặc trưng như nước mắm, mực khô, mực một nắng, tôm nõn… nhằm gia tăng giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường. Cùng với đó, xã sẽ tận dụng lợi thế từ cảng cá Cẩm Nhượng, phối hợp đẩy mạnh thu hút đầu tư, thúc đẩy tiến độ xây dựng cụm công nghiệp Cẩm Nhượng để tạo khu vực sản xuất tập trung, giúp các cơ sở chế biến có điều kiện mở rộng, nâng cao năng lực sản xuất, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, hướng tới phát triển bền vững và lâu dài”.
