CEO Gazprom Alexei Miller ngày 2/9 thông báo Nga và Trung Quốc đã ký bản ghi nhớ "có ràng buộc về pháp lý" trong việc thúc đẩy xây dựng tuyến đường ống khí đốt Power of Siberia 2.
Thỏa thuận được ký với sự chứng kiến của Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu lần đầu tiên hai nước chính thức cam kết triển khai dự án năng lượng đầy tham vọng sau nhiều lần trì hoãn.
"Đây là dự án lớn nhất, tham vọng nhất và được đầu tư nhiều nhất trong ngành công nghiệp khí đốt toàn cầu", ông Miller nói, bổ sung rằng Gazprom và Tập đoàn Xăng dầu Quốc gia Trung Quốc (CNPC) cũng ký thêm ba thỏa thuận hợp tác trong dịp này.
Tuyến đường ống Power of Siberia 2 dự kiến vận chuyển thêm 50 tỷ m3 khí đốt mỗi năm từ các mỏ khí Yamal ở vùng cực của Nga, đi qua lãnh thổ Mông Cổ rồi đến Trung Quốc.
Nga và Trung Quốc chưa công bố thời điểm khởi công hay hoàn thành dự án. Dù đạt được bước tiến về cam kết pháp lý, ông Miller cho biết các điều khoản về giá khí đốt trên tuyến Power of Siberia 2 vẫn đang được đàm phán và dự kiến thấp hơn giá bán cho châu Âu, do quãng đường vận chuyển sang Trung Quốc xa hơn và đi qua nhiều địa hình phức tạp.
Ông Putin lần đầu đề xuất dự án vào năm 2022, ngay sau khi phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt Nga vì chiến sự Ukraine và buộc Moskva xoay trục thị trường sang châu Á. Theo Interfax, khi dự án Power of Siberia 2 hoàn tất, tổng lượng khí đốt Nga xuất khẩu sang Trung Quốc có thể đạt 106 tỷ m3 mỗi năm.
Dự án có thể phần nào bù đắp cho thị phần khí đốt ở châu Âu mà Nga hiện không thể tiếp cận. Trước khi chiến sự Ukraine nổ ra, Nga từng cung cấp cho thị trường châu Âu hơn 150 tỷ m3 khí đốt mỗi năm, nhưng phần lớn các nước ở châu lục này sau đó đã từ bỏ khí đốt Nga.
Giới phân tích nhận định dự án không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn gửi thông điệp chính trị, chứng minh mối quan hệ đối tác "không giới hạn" giữa Moskva và Bắc Kinh. Dự án cũng có thể là một bước ngoặt lớn trong địa chính trị năng lượng thế giới, theo Michal Meidan, Giám đốc Nghiên cứu Năng lượng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford.
Hiện Trung Quốc là đối tác thương mại số một của Nga, là khách hàng lớn nhất mua dầu thô và khí đốt Nga, đứng thứ hai về than và thứ ba về khí đốt hóa lỏng (LNG). Tuyến Power of Siberia đầu tiên, dài 3.000 km, đã vận hành từ cuối năm 2019 theo hợp đồng trị giá 400 tỷ USD kéo dài 30 năm và dự kiến đạt công suất tối đa 38 tỷ m3 trong năm nay.
Gazprom cũng cam kết tăng sản lượng khí đốt cho Trung Quốc qua đường ống Power of Siberia từ 38 tỷ m3 lên 44 tỷ m3 mỗi năm. Tập đoàn còn có kế hoạch nâng công suất tuyến đường ống dẫn từ đảo Sakhalin ở Viễn Đông của Nga đến Trung Quốc từ 10 tỷ m3 lên 12 tỷ m3 mỗi năm.
