Phát triển kinh tế bạc, biến già hóa dân số thành động lực tăng trưởng

Tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp căn cơ nhằm khơi thông nguồn lực, hoàn thiện thể chế đặc thù cho các tỉnh miền núi, biên giới và thúc đẩy liên kết vùng; chú trọng chuyển hóa tiềm năng thành động lực tăng trưởng bền vững, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm QP-AN.

Đại biểu Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) cho rằng 2026 là năm triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; vì vậy có ý nghĩa quan trọng, tạo đà, tạo thế, tạo lực cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Theo đại biểu, những kết quả đạt được là minh chứng sinh động cho tinh thần đổi mới, tư duy hành động quyết liệt, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung của đất nước, dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự giám sát, đồng hành kịp thời của Quốc hội và sự điều hành linh hoạt, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Chuyển từ “dân số già” thành “dân số vàng về kinh nghiệm”

Từ thực tiễn già hóa dân số đang diễn ra nhanh, đại biểu Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, với gần 17 triệu người cao tuổi. Trong khi đó, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tuổi thọ trung bình lên 75,5 tuổi, chỉ số Phát triển Con người (HDI) đạt 0,8. Tuy nhiên, Việt Nam đang chuẩn bị bước vào giai đoạn dân số già khi quy mô GDP bình quân đầu người mới đạt khoảng 5.400 - 5.500 USD.

Nhận thức rõ đây là thách thức mang tính chiến lược, đại biểu cho biết, những năm qua, Hội Người cao tuổi Việt Nam đã chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền, tổ chức khảo sát, học tập kinh nghiệm tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức, Trung Quốc; đồng thời phối hợp với các ban, bộ, ngành Trung ương tổ chức các hội thảo, “Diễn đàn Kinh tế bạc” thường niên. Qua đó, nhiều tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý đã tập trung phân tích sâu về vấn đề già hóa dân số và phát triển kinh tế bạc. Những kết quả nghiên cứu, đề xuất đã được chắt lọc, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư và được Trung ương ghi nhận, đưa vào Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Từ kinh nghiệm quốc tế, đại biểu cho biết tại các nước phát triển, nhóm người từ 60 tuổi trở lên đóng góp hơn 50% tổng mức chi tiêu tiêu dùng, qua đó mở ra thị trường kinh tế bạc rất lớn. Đối với Việt Nam, người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách an sinh và tiêu dùng dịch vụ mà quan trọng hơn, còn là nguồn lực đóng góp vào quá trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Từ “dân số già” thành “dân số vàng về kinh nghiệm”, từ “an sinh bảo trợ” sang “đầu tư tạo giá trị’”, đại biểu Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh, nếu chuyển đổi mạnh mẽ nhận thức và tư duy, có thể biến thách thức già hóa dân số thành động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc, chủ động hợp tác quốc tế về già hóa dân số

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Thanh Bình đề nghị bổ sung vào nghị quyết của Quốc hội về mục tiêu tổng quát và quan điểm chỉ đạo, điều hành nội dung nâng cao nhận thức, trách nhiệm và chủ động thích ứng với già hóa dân số nhanh; chuyển đổi tư duy từ an sinh bảo trợ sang đầu tư tạo giá trị, coi người cao tuổi là động lực phát triển mới và từng bước phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.

Đối với nhiệm vụ, giải pháp về an sinh, y tế và lao động, đại biểu đề nghị ban hành Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế bạc và trình dự án Luật Người cao tuổi (sửa đổi). Cùng với đó, cần có chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng, đào tạo nhằm thu hút nguồn lực xã hội đầu tư các tổ hợp y tế và dưỡng lão; thí điểm xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi, làng hạnh phúc.

Đề nghị cho phép tái sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư tại các xã, phường, đặc khu thành cơ sở chăm sóc và sinh hoạt cho người cao tuổi theo mô hình “sáng đi, tối về”. Theo đại biểu, đây là giải pháp vừa tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất, vừa đáp ứng nhu cầu chăm sóc, sinh hoạt của người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số nhanh.

Về công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế, đại biểu Nguyễn Thanh Bình đề nghị bổ sung nhiệm vụ, giải pháp mở rộng hợp tác quốc tế, chủ động thích ứng với già hóa dân số và phát triển kinh tế bạc. Đồng thời, Việt Nam cần chủ động đề xuất sáng kiến và tích cực tham gia thúc đẩy xây dựng Công ước quốc tế về người cao tuổi. Qua đó, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam tại các diễn đàn đa phương và đóng góp tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc.