Hà Tĩnh đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dự báo khí tượng thủy văn

Những năm gần đây, thiên tai trên địa bàn Hà Tĩnh diễn biến phức tạp, khó lường, nhiều hiện tượng cực đoan xuất hiện với cường độ mạnh. Riêng năm 2025, Hà Tĩnh chịu ảnh hưởng của 3 cơn bão, trong đó bão số 5 và bão số 10 có cường độ mạnh, gây thiệt hại lớn.

Cùng với đó, các đợt mưa lớn cực đoan gây ngập úng tại nhiều địa bàn, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người dân. Thực tế này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác khí tượng thủy văn, nhất là theo dõi sát diễn biến thời tiết, dự báo chính xác, cảnh báo sớm và truyền tin kịp thời.

Dữ liệu radar thời tiết, hệ thống trạm quan trắc tự động và các mô hình hiện đại được thu nhận, quản lý, khai thác trên hệ thống tập trung, giúp dự báo viên theo dõi sát diễn biến thời tiết, mưa, lũ và các hiện tượng thiên tai theo thời gian thực, phục vụ phân tích và xây dựng bản tin nhanh chóng, chính xác hơn.

Chị Nguyễn Thị Ái Quyên - dự báo viên Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh cho biết: “Tôi đã thường xuyên cập nhật kiến thức, nâng cao nghiệp vụ, từng bước làm chủ các công cụ phục vụ công tác chuyên môn. Ngoài ra, việc khai thác dữ liệu theo thời gian thực và ứng dụng những mô hình dự báo hiện đại được chú trọng. Các nguồn dữ liệu được cập nhật liên tục giúp chúng tôi phân tích, xây dựng bản tin và đưa ra thông tin kịp thời, chính xác hơn, nhất là khi xuất hiện các hình thái thời tiết nguy hiểm”.

Hiện nay, chuyển đổi số đang được Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh triển khai ở nhiều khâu trong hoạt động chuyên môn. Dữ liệu từ các trạm quan trắc tự động được thu nhận, quản lý tập trung; các mô hình dự báo số trị, sản phẩm ứng dụng AI được khai thác phục vụ phân tích, nhận định. Đài cũng sử dụng VBA, Python để tự động hóa một số khâu xây dựng, truyền phát bản tin; ứng dụng GIS xây dựng bản đồ phân bố các yếu tố khí tượng thủy văn.

Công nghệ số cũng được ứng dụng trong truyền tải thông tin đến người dùng. Đơn vị đang nghiên cứu sử dụng AI chuyển nội dung bản tin sang hình thức ảnh, video, giúp người dân dễ tiếp cận, nắm bắt hơn.

Các sản phẩm này được cung cấp trên website Đài Khí tượng thủy văn Trung Bộ và nhóm Zalo “Thông tin thiên tai”. Bên cạnh đó, các bản tin được chuyển kịp thời đến Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, các sở, ban, ngành và địa phương qua nhiều kênh.

Những đổi mới trong hoạt động chuyên môn và truyền tin đang phát huy hiệu quả trong công tác phòng, chống thiên tai tại cơ sở. Là xã ven biển, Thiên Cầm thường xuyên chịu tác động của bão, mưa lớn và các hình thái thời tiết nguy hiểm. Bởi vậy, việc nắm bắt sớm diễn biến thiên tai có ý nghĩa quan trọng để địa phương triển khai các biện pháp phù hợp.

Ông Phạm Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết: “Các bản tin của Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh ngày càng chi tiết, xác định khá cụ thể về cường độ, mức độ, thời gian và khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng. Nhờ đó, địa phương có thể kịp thời thông tin đến người dân và triển khai các biện pháp ứng phó phù hợp với tình hình thực tế”.

Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác phòng, chống thiên tai, nâng cao năng lực chuyên môn, tăng cường khai thác dữ liệu và làm chủ các công nghệ mới được Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh xác định là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng bản tin dự báo, cảnh báo.

Ông Trần Đức Bá - Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh cho biết: “Thời gian tới, đơn vị tiếp tục số hóa, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả dữ liệu khí tượng thủy văn; hiện đại hóa mạng lưới quan trắc, tăng cường truyền nhận dữ liệu theo thời gian thực, đặc biệt tại những khu vực có nguy cơ cao về mưa lớn, lũ quét, sạt lở, ngập lụt và thiên tai trên biển.

Đồng thời khai thác các mô hình dự báo số, mô hình thủy văn - thủy lực để nâng cao độ tin cậy của dự báo, cảnh báo. AI và học máy sẽ được sử dụng như công cụ hỗ trợ dự báo viên trong phân tích dữ liệu, nhận diện quy luật, phát hiện bất thường và xây dựng các sản phẩm cảnh báo, nhưng không thay thế vai trò của dự báo viên trong kiểm tra, đánh giá và chịu trách nhiệm chuyên môn”.

Ngày truyền thống ngành Khí tượng thủy văn Việt Nam năm nay với chủ đề “Khí tượng thủy văn Việt Nam - 81 năm vì tương lai bền vững” tiếp tục khẳng định vai trò của công tác khí tượng thủy văn trong phục vụ sản xuất, đời sống và phòng, chống thiên tai. Cùng với hiện đại hóa hệ thống quan trắc, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới, đội ngũ khí tượng thủy văn Hà Tĩnh đang nỗ lực nâng cao chất lượng, tính kịp thời và độ tin cậy của thông tin, góp phần giúp chính quyền và người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.