Là một trong những hộ có nhiều năm kinh nghiệm trồng cây ăn quả ở thôn Tân Sơn, trước đây gia đình bà Trần Thị Hà có gần 1.500 gốc cam chanh và bưởi. Qua thời gian, nhiều diện tích cây đã già cỗi, hiệu quả kinh tế giảm dần. Trong khi đó, cam giòn ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng, giá bán cao và đang trở thành hướng chuyển đổi được nhiều hộ dân ở Đồng Lộc quan tâm. Trước hiệu quả kinh tế của cam giòn, bà Hà quyết định phá bỏ dần vườn cũ để thay đổi cơ cấu giống.
Bà Trần Thị Hà chia sẻ: “Hơn 2 năm qua, gia đình đã trồng mới gần 500 gốc cam giòn. Hiện một số cây đã bắt đầu cho quả bói. Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục trồng mới giống cây này trên diện tích còn lại”.
Tại trang trại của anh Nguyễn Hùng Thái ở thôn Tân Sơn, những ngày này, hơn 800 gốc cam giòn đang được chăm sóc, quả được bọc cẩn thận để hạn chế sâu bệnh, giữ quả đẹp, chuẩn bị cho vụ thu hoạch mới. Gần 4 ha bao gồm rừng nguyên liệu và các loại cây ăn quả như bưởi, hồng, cam… mỗi năm mang về cho gia đình anh nguồn thu hơn 300 triệu đồng, nhưng cam giòn vẫn là cây trồng chủ lực.
“Cam giòn có vị ngọt đậm, thơm, được người tiêu dùng ưa chuộng nên giá bán thường cao gấp đôi so với cam chanh. Những năm gần đây, giá tại vườn dao động khoảng 50.000 - 80.000 đồng/kg, vào dịp Tết sức mua càng tăng. Hiệu quả kinh tế khá, thị trường tiêu thụ thuận lợi nên chúng tôi xác định tiếp tục chăm sóc tốt diện tích hiện có, nâng chất lượng quả và sẽ nghiên cứu mở rộng trong thời gian tới”, anh Thái cho biết.
Tại thôn Thượng Lộc, anh Cao Quốc Huy cũng đang mở rộng diện tích cam giòn, trong đó khoảng 300 gốc được trồng thay thế những diện tích cây cũ kém hiệu quả. Những chuyển động từ các nhà vườn cho thấy, xu hướng chuyển sang cam giòn không đơn thuần là mở rộng diện tích, mà đang gắn với quá trình thay thế những vườn cây già cỗi, kém hiệu quả bằng giống cây có giá trị kinh tế và khả năng tiêu thụ tốt hơn.
Ông Nguyễn Xuân Diệu - Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Đồng Lộc thông tin: “Thương hiệu cam giòn Đồng Lộc đã có chỗ đứng nhất định trên thị trường; một số sản phẩm được xây dựng đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao. Đây là cơ sở để địa phương định hướng phát triển cam giòn theo hướng nâng cao chất lượng, ổn định vùng sản xuất và từng bước gia tăng giá trị sản phẩm. Thời gian tới, xã tiếp tục vận động người dân thay thế những diện tích cam, bưởi già cỗi, kém hiệu quả bằng cam giòn, đồng thời phấn đấu mở rộng thêm khoảng 100 ha. Tuy nhiên, việc tăng diện tích sẽ gắn với hướng dẫn kỹ thuật, sản xuất an toàn và nâng cao chất lượng”.
Hiện, toàn xã có khoảng 350 ha cam, trong đó cam giòn chiếm phần lớn, với sản lượng khoảng 2.500 tấn mỗi năm. Giá trị kinh tế và sức tiêu thụ của sản phẩm đang tạo thêm động lực để người dân duy trì, đầu tư và chuyển đổi những diện tích cây ăn quả kém hiệu quả. Để nâng chất lượng cam giòn ngay từ khâu giống, những năm qua, Hà Tĩnh đã triển khai dự án ứng dụng khoa học kỹ thuật phát triển nguồn gen cam giòn Đồng Lộc, tập trung tuyển chọn, công nhận cây đầu dòng và xây dựng nguồn giống phục vụ nhân giống.
Cùng đó, các quy trình sản xuất theo hướng VietGAP cũng được chú trọng, góp phần kiểm soát việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế tác động đến môi trường và giữ gìn cảnh quan vùng trồng. Đây không chỉ là yêu cầu để nâng chất lượng, độ an toàn của sản phẩm mà còn tạo điều kiện để những vùng cam được sản xuất bài bản trở thành điểm đến trải nghiệm, gắn sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch sinh thái.
Từ những vườn cam đang được thay thế, những giống cây được tuyển chọn và các kênh tiêu thụ ngày càng đa dạng, Đồng Lộc đang từng bước định hình vùng cam giòn theo hướng sản xuất bài bản hơn. Câu chuyện phát triển cây cam giòn không chỉ nằm ở việc mở rộng diện tích, mà quan trọng hơn là xây dựng được vùng sản xuất có chất lượng, sản phẩm có thương hiệu và đầu ra ổn định. Đây là cơ sở để cam giòn từng bước khẳng định vị trí trong cơ cấu cây trồng và trở thành một trong những sản phẩm chủ lực của vùng đồi Đồng Lộc.
