Vụ hè thu vừa qua, hơn 116 ha lúa ở thôn Bắc Sơn, xã Xuân Lộc được áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ. Qua thực tế sản xuất cho thấy, phương pháp này đang giúp người dân thay đổi cách quản lý nước, từng bước hình thành thói quen chủ động theo dõi đồng ruộng thay vì duy trì nước thường xuyên.
Ông Hoàng Trọng Hạnh, người dân thôn Bắc Sơn cho biết: “Từ việc ứng dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ, chúng tôi thấy lượng nước sử dụng giảm, số lần bơm cũng ít hơn. Ruộng thông thoáng nên sâu bệnh, chuột bọ giảm, người dân cũng đỡ phải phun thuốc bảo vệ thực vật. Chúng tôi thấy cách làm này phù hợp, hiệu quả nên sẽ tiếp tục áp dụng trong những vụ tới”.
Việc triển khai công nghệ mới trên vùng sản xuất tập trung giúp hợp tác xã và cán bộ kỹ thuật thuận lợi theo dõi, hướng dẫn người dân ngay trên đồng ruộng. Từ thói quen duy trì nước thường xuyên, người trồng lúa từng bước thay đổi cách chăm sóc, chủ động theo dõi mực nước và căn cứ từng giai đoạn sinh trưởng của cây để điều chỉnh việc tưới.
Vụ hè thu 2026 cũng là vụ sản xuất thứ 2 nông dân thôn Bắc Sơn và một số thôn ở Xuân Lộc tiếp cận và áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ. Trước đó, từ vụ xuân 2026, xã đã triển khai mô hình sản xuất lúa giảm phát thải trên diện tích gần 750 ha, với hơn 3.000 hộ dân tham gia. Xuân Lộc cũng là 1 trong 15 xã, phường được lựa chọn thực hiện dự án AWD trên địa bàn Hà Tĩnh. Việc triển khai mô hình được thực hiện trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đứng trước yêu cầu tiết kiệm nguồn nước, giảm chi phí đầu vào và hạn chế phát thải khí nhà kính. Với cây lúa, duy trì nước ngập liên tục tạo môi trường yếm khí, thuận lợi cho hình thành khí mê-tan (CH₄). Vì thế, AWD tạo các khoảng thời gian khô tương đối giữa những lần tưới, qua đó góp phần hạn chế quá trình này.
Ông Nguyễn Đình Huy - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Lộc chia sẻ: "Khó khăn lớn nhất khi triển khai không phải là kỹ thuật mà là thay đổi tập quán canh tác. Bởi, người dân vốn quen giữ nước trên ruộng nên khi vận động để ruộng khô xen kẽ, nhiều hộ còn lo ảnh hưởng đến cây lúa. Vì vậy, ngoài quy trình tập huấn, cán bộ địa phương, thôn, hợp tác xã đã trực tiếp xuống đồng, cùng theo dõi, hướng dẫn, trao đổi với người dân. Sau vụ xuân đầu tiên áp dụng AWD, những hộ thực hiện hiệu quả tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm với các hộ khác. Thực tế trên đồng ruộng cũng dần trở thành cách tuyên truyền trực quan, giúp người dân yên tâm hơn khi thay đổi tập quán canh tác. Sang vụ hè thu, mô hình tiếp tục được duy trì trên những diện tích đã triển khai từ vụ trước”.
Theo quy trình, việc quản lý nước được thực hiện thông qua hệ thống ống đo. Tại Xuân Lộc, 22 ống được bố trí để theo dõi mực nước, quan trắc định kỳ 2 lần/tuần, khi mực nước xuống khoảng 15 cm dưới mặt đất, người dân tiến hành tưới lại. Qua 2 vụ sản xuất, AWD bước đầu cho thấy hiệu quả trong sử dụng nước, đồng thời góp phần giảm phát thải khí mê-tan và duy trì năng suất lúa.
Những kết quả từ các vùng đã triển khai đang giúp người dân ở những địa bàn khác có thêm cơ sở để tìm hiểu, cân nhắc áp dụng. Ông Hoàng Văn Chính - Bí thư thôn Thượng Sơn cho biết: “Qua theo dõi, chúng tôi cũng biết đến mô hình và những hiệu quả bước đầu. Thời gian tới, thôn sẽ tiếp tục nghiên cứu để xem xét áp dụng phù hợp với điều kiện sản xuất trên địa bàn”.
Theo định hướng, Xuân Lộc sẽ từng bước mở rộng diện tích áp dụng AWD, đạt 500 ha giai đoạn 2027-2030, 800 ha giai đoạn 2031-2035 và hướng tới 1.000 ha vào năm 2050. Việc mở rộng được thực hiện phù hợp với điều kiện thủy lợi, tổ chức sản xuất và khả năng quản lý nước ở từng vùng.
Từ việc thay đổi cách đưa nước vào ruộng, người dân Xuân Lộc đang từng bước thay đổi phương thức canh tác. Khi những vùng sản xuất được tổ chức tập trung, nguồn nước chủ động và quy trình canh tác được theo dõi chặt chẽ, cây lúa có thêm điều kiện phát triển ổn định, đồng thời giúp người dân tiết kiệm chi phí, sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đó cũng là hướng đi để Xuân Lộc từng bước hình thành các vùng lúa hàng hóa theo hướng hiện đại, phù hợp với yêu cầu sản xuất nông nghiệp giảm phát thải.
