Chủ động trong sản xuất
Đến nay, nông dân Hà Tĩnh đã cơ bản hoàn thành thu hoạch hơn 43.400 ha lúa hè thu năm 2026. Để bảo đảm sản xuất “ăn chắc”, né tránh thiên tai, ngay từ đầu vụ, Sở NN&MT đã chủ động bố trí cơ cấu giống, lịch gieo cấy phù hợp; đồng thời hướng dẫn các địa phương, người dân sử dụng nhóm giống có thời gian sinh trưởng ngắn (dưới 110 ngày).
Ông Trần Văn Nhuận (thôn Yên Tràng, xã Trường Lưu) cho hay: “Vụ này, gia đình tôi sản xuất 10 sào, chủ yếu nằm ở vùng thấp trũng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ nên luôn cố gắng chủ động ngay từ đầu vụ. Nhờ làm giống ngắn ngày nên gia đình đã hoàn thành thu hoạch từ cuối tháng 8”.
Vụ hè thu 2026, “vựa lúa” Cẩm Bình tiếp tục là một trong những địa phương dẫn đầu toàn tỉnh với năng suất đạt 55 tạ/ha. Trong đó, nhóm giống lúa hàng hóa dễ tiêu thụ như Bắc Thịnh, Nếp 98, Khang Dân 18… chiếm trên 70% tổng diện tích.
Ông Nguyễn Trường Giang - Phó Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Cẩm Bình cho biết: “Nhờ chủ động trong sản xuất, ưu tiên các giống có chất lượng cao, tính hàng hóa tốt nên năng suất lúa bình quân của xã đạt khá cao. Ngay từ đầu vụ thu hoạch, địa phương cũng đã chủ động điều tiết máy gặt giữa các vùng, thường xuyên thông tin trên hệ thống truyền thanh để đôn đốc bà con tập trung thu hoạch nhanh, gọn khi thời tiết diễn biến thất thường”.
Cùng với cơ cấu giống và khung thời vụ phù hợp, những cánh đồng mẫu rộng lớn, bằng phẳng, hạ tầng giao thông đồng bộ sau quá trình chuyển đổi, tập trung, tích tụ ruộng đất cũng tạo thuận lợi việc đẩy nhanh tiến độ thu hoạch. Đến nay, toàn tỉnh đã tập trung, tích tụ được hơn 14.000 ha đất sản xuất nông nghiệp theo Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 18/11/2021 của BCH Đảng bộ tỉnh về lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tập trung, tích tụ ruộng đất gắn với xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025 và những năm tiếp theo.
Anh Đặng Văn Ảnh - Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp và Môi trường Tùng Lộc thông tin: “HTX đang quản lý và tổ chức sản xuất trên 480 ha cánh đồng tập trung. Quy mô sản xuất lớn giúp HTX thuận lợi trong bố trí cùng trà, cùng giống; điều hành các khâu sản xuất. Đặc biệt, khi thời tiết bất lợi, máy gặt có thể triển khai đồng loạt trên diện rộng, rút ngắn đáng kể thời gian thu hoạch, hạn chế thiệt hại cho bà con”.
Cùng với sự chủ động của ngành chuyên môn và chính quyền các địa phương, bà con nông dân đã nỗ lực khắc phục khó khăn trong bối cảnh giá vật tư đầu vào tăng cao; bám sát đồng ruộng, thực hiện các biện pháp chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, giúp lúa phát triển tốt và thu hoạch đúng khung lịch thời vụ. Nhờ đó, năng suất trung bình toàn tỉnh đạt trên 47 tạ/ha, sản lượng lương thực ước đạt hơn 204.000 tấn.
Tiếp tục chuyển đổi theo hướng sản xuất “xanh”, bền vững
Vụ lúa hè thu 2026 tiếp tục ghi nhận những chuyển biến trong phương thức tổ chức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao giá trị nông sản. Toàn tỉnh đã có gần 4.200 ha lúa thực hiện quy trình tưới ngập - khô xen kẽ hướng tới tạo tín chỉ carbon; hơn 200 ha ứng dụng phương pháp thâm canh lúa cải tiến SRI, áp dụng các tiến bộ KHKT như sử dụng mạ khay - máy cấy, tăng cường phân bón hữu cơ, giảm phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, quản lý dịch hại tổng hợp...
Bà Nguyễn Thị Huyền Trang - đại diện Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ phụ trách dự án tại Hà Tĩnh cho biết: “Vụ hè thu năm nay, công tác tổ chức mô hình sản xuất lúa giảm phát thải, hướng tới tạo tín chỉ carbon có nhiều chuyển biến, ngày càng đồng bộ hơn.
Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp trong quản lý, tổ chức các mô hình tại xã, phường; đồng hành cùng địa phương từng bước hoàn thiện, chuẩn hóa hồ sơ công nhận tín chỉ carbon gắn với chuỗi giá trị sản xuất”.
Ngoài ra, các mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ cũng từng bước được mở rộng, bước đầu ghi nhận những hiệu quả tích cực.
Ông Thái Văn Tình - thành viên Tổ hợp tác sản xuất lúa hữu cơ thôn Hồng Phong (xã Gia Hanh) cho biết: “Vụ hè thu 2026 đánh dấu năm thứ 4 bà con nông dân thôn Hồng Phong duy trì sản xuất lúa hữu cơ theo chuỗi giá trị Quế Lâm. Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm thu mua ngay tại ruộng với giá 8.500 đồng/kg, cao gần gấp đôi so với lúa sản xuất theo phương thức thông thường. Quan trọng hơn, bà con nông dân đã được làm quen với quy trình sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường, hướng tới canh tác bền vững”.
Theo ông Phan Văn Huân - Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi, sản xuất vụ hè thu năm nay tiếp tục có những chuyển biến tích cực trong tổ chức sản xuất, nhất là tại các vùng sản xuất tập trung sau chuyển đổi ruộng đất. Việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật, mở rộng phương thức canh tác tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và tăng cường liên kết với doanh nghiệp đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất của người dân.
Thời gian tới, ngành chuyên môn tiếp tục định hướng các vùng sản xuất lúa năng suất, chất lượng cao áp dụng hệ thống thâm canh lúa cải tiến SRI, tưới ngập khô - khô xen kẽ, sử dụng giống cấp xác nhận trở lên (hạt giống đạt chuẩn chất lượng cao, có nguồn gốc rõ ràng và độ thuần chủng tốt)…; đẩy mạnh sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ.
