Hướng tới giấy chứng nhận điện tử
Trả lời câu hỏi của phóng viên tại Họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 16/9 về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất dạng điện tử, ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, đến nay, Cục đã xây dựng dự thảo nội dung của giấy chứng nhận, đồng thời đã trao đổi với Cục C06, Cục C02 của Bộ Công an. Mục tiêu là giấy chứng nhận điện tử sau này được tích hợp vào ứng dụng VNeID.
Theo ông Mai Văn Phấn, lộ trình triển khai giấy chứng nhận điện tử phụ thuộc vào nhiều tiêu chí. Trước hết, Cục phải tiếp tục hoàn thiện việc sửa đổi Luật Đất đai để bảo đảm cơ sở pháp lý giữa giấy chứng nhận vật lý và giấy chứng nhận điện tử. Vấn đề đặt ra là phải bảo đảm giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý, chứ không phải chỉ giấy chứng nhận vật lý mới có giá trị pháp lý.
Do đó, Cục Quản lý đất đai đang tiến hành sửa đổi Luật Đất đai, trong đó có nội dung quy định về giấy chứng nhận và tính pháp lý của giấy chứng nhận điện tử. Cùng với hoàn thiện thể chế, Cục đã tiến hành tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính và hành trình điện tử; đồng thời hướng dẫn 34 tỉnh, thành phố lựa chọn các thủ tục.
Song song với hoàn thiện thể chế, Cục đang tái cấu trúc quy trình một số thủ tục hành chính theo hướng toàn trình điện tử. Theo đó, Cục đã chỉ đạo, hướng dẫn một số địa phương lựa chọn những thủ tục có tính khả thi để triển khai thủ tục hành chính điện tử.
Một điều kiện quan trọng khác là phải hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Đây là nền tảng để thực hiện các thủ tục hành chính và cấp giấy chứng nhận điện tử cho người sử dụng đất. Cục Quản lý đất đai tiếp tục hướng dẫn, chỉ đạo, đôn đốc các địa phương sớm hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Đây là cơ sở căn bản, quan trọng để thực hiện các thủ tục hành chính cấp giấy chứng nhận cho người sử dụng đất.
Cùng với đó, cơ sở dữ liệu đất đai phải được kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu liên quan. Trong giải quyết thủ tục hành chính đất đai, thông tin dân cư có vai trò xác thực nhân thân của người tham gia giao dịch; thông tin về pháp nhân cũng cần được xác thực.
Cục Quản lý đất đai cũng đã phối hợp với Cục Thuế của Bộ Tài chính để bảo đảm việc kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin nhằm xác định nghĩa vụ tài chính khi người sử dụng đất thực hiện các giao dịch.
Về dự thảo giấy chứng nhận điện tử, Cục Quản lý đất đai đã hoàn thành và báo cáo lãnh đạo Bộ. Các nhiệm vụ cần thực hiện để bảo đảm đưa giấy chứng nhận điện tử vào vận hành cũng đã được triển khai. Như vậy, việc triển khai giấy chứng nhận điện tử đang được thực hiện đồng thời trên các nhóm nhiệm vụ gồm hoàn thiện thể chế, tái cấu trúc thủ tục hành chính, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và kết nối, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống liên quan.
Theo đại diện Cục Quản lý đất đai, dự thảo phôi giấy chứng nhận điện tử đã được hoàn thành và đang tiếp tục được phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện các điều kiện cần thiết, hướng tới đưa giấy chứng nhận điện tử vào vận hành.
Khoảng 70% số thửa đất đã có dữ liệu được làm sạch
Theo ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, để triển khai Chỉ thị số 05, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an đã xây dựng kế hoạch chi tiết, phân bổ nhiệm vụ và khối lượng công việc cho các cơ quan Trung ương, các bộ, ngành và địa phương.
Đến nay, đã triển khai được hơn 68 triệu thửa đất có dữ liệu. Trong đó, khoảng 47,7 triệu thửa đất đã bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống. Còn hơn 20,5 triệu thửa đất thuộc nhóm 2, các địa phương đang tiếp tục bổ sung thông tin để làm sạch dữ liệu.
Trong quá trình triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, các nhiệm vụ, khối lượng công việc thực hiện trong năm 2026 đã được phân bổ. Trong đó có cả việc làm đúng, đủ, sạch, sống đối với những nơi đã có dữ liệu và thực hiện đo đạc mới, đo đạc chỉnh lý đối với những nơi chưa có đầy đủ dữ liệu địa chính.
Theo ông Mai Văn Phấn, Nghị quyết số 21 đã chia thời gian thực hiện. Đối với những nơi đang có dữ liệu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia trong năm 2026. Đối với những nơi phải đo đạc chỉnh lý hoặc đo đạc mới để xây dựng dữ liệu thì phải hoàn thành trong năm sau.
Đến thời điểm hiện nay, khoảng 47,7 triệu thửa đất đã được xây dựng cơ sở dữ liệu sạch trên tổng số khoảng 68 triệu thửa đất đã có dữ liệu, đạt khoảng 70%. So với chỉ tiêu 80% trong năm 2026, ông Mai Văn Phấn cho rằng có thể đáp ứng, có thể đạt và vượt chỉ tiêu.
Đối với nhóm 2, gồm các trường hợp phải đo đạc mới, đo đạc bổ sung hoặc đo đạc chỉnh lý, Cục Quản lý đất đai sẽ tiếp tục cập nhật tiến độ của các địa phương. Phần công việc này sẽ được kéo sang năm sau.
Ông Mai Văn Phấn cho biết, thời gian qua, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai được các bộ, ngành, địa phương rất coi trọng. Đây cũng là đợt thể hiện quyết tâm chính trị và ý chí quyết tâm của các địa phương ở mức cao. Các địa phương đều tập trung, tìm mọi giải pháp để thực hiện các yêu cầu chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn còn một số vướng mắc cơ bản, trong đó lớn nhất là nguồn lực thực hiện, đặc biệt là nguồn nhân lực.
Trước đây, việc triển khai được thực hiện nhỏ lẻ, còn hiện nay phải triển khai đồng bộ trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố và 3.321 đơn vị cấp xã. Do đó, nhân lực để triển khai rất khó khăn.
Trong thời gian vừa qua, ngoài các tổ công tác gồm Văn phòng Đăng ký đất đai, công an khu vực và cán bộ của phòng kinh tế - hạ tầng, các địa phương còn tận dụng thời gian nghỉ hè để huy động sinh viên, nhiều nơi tận dụng cả đội ngũ giáo viên hỗ trợ việc đối soát thông tin.
Cán bộ chuyên môn thực hiện việc thu thập thông tin; giáo viên, sinh viên hỗ trợ đối soát thông tin nhằm bảo đảm thống nhất các thông tin để làm đúng, đủ, sạch, sống.
Về nguồn tài chính, theo ông Mai Văn Phấn, thời gian vừa qua Bộ Chính trị đã có chủ trương hỗ trợ, tuy nhiên trên thực tế kinh phí mà các địa phương có để triển khai còn rất hạn chế. Nhiều địa phương vẫn đang khó khăn về kinh phí. Có địa phương bố trí được một phần, có địa phương được Trung ương hỗ trợ một phần. Tuy nhiên, vì mục tiêu chính trị, các địa phương vẫn phải tổ chức triển khai.
Để tháo gỡ vấn đề này, Quốc hội đã có Nghị quyết số 193. Sau đó, Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, giao Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các địa phương. Một số địa phương đã tháo gỡ được vấn đề này. Đồng thời, Chính phủ đã ban hành quyết định để rút ngắn thủ tục lựa chọn đơn vị tư vấn thông qua việc chỉ định thầu đơn vị tư vấn.
Về kỹ thuật, trong quá trình triển khai, các đơn vị mới chủ yếu tập trung vào những khu vực có các thửa đất kinh tế, dân sự. Tuy nhiên, mục tiêu đặt ra là 100% thửa đất phải có dữ liệu.
Để tháo gỡ khó khăn, Cục Quản lý đất đai đã xây dựng hướng dẫn thu thập thông tin đối với những thửa đất được giao quản lý nhưng không phải cấp giấy chứng nhận, để Nhà nước thu thập thông tin, tạo dữ liệu phục vụ quản lý.
Dữ liệu sau khi xây dựng cũng phải bảo đảm đồng bộ từ địa phương lên Trung ương, cũng như từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang các đơn vị của Bộ Công an để chia sẻ với các bộ, ngành Trung ương. Cục Quản lý đất đai đã phối hợp với Tổ công tác số hóa để xây dựng các trường dữ liệu phục vụ đồng bộ, đồng thời phối hợp với Bộ Công an và các đơn vị của Bộ Công an để thống nhất các trường dữ liệu.
Một vấn đề khác là hạ tầng. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu phải có hạ tầng, cả nơi làm và nơi đồng bộ. Tuy nhiên, hạ tầng hiện nay, cả ở địa phương và Trung ương, vẫn còn hạn chế. Theo ông Mai Văn Phấn, ngay việc dữ liệu đồng bộ về Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau đó đồng bộ sang Bộ Công an cũng đang gặp vấn đề do hạ tầng của Bộ Công an hiện nay chưa hoàn thiện.
"Quan điểm của chúng tôi là trước hết sẽ xây dựng xong cơ sở dữ liệu. Còn việc đồng bộ sẽ thực hiện đến đâu, đồng bộ đến đó", ông Mai Văn Phấn cho biết.
