Từ cây dó trầm đến sản phẩm tiền tỷ ở Phúc Trạch

Cuối tháng 9/2026, chị Hoàng Hương Lan, chủ cơ sở sản xuất trầm hương Hoàng Lan ở xã Phúc Trạch, đầu tư hơn 100 triệu đồng lắp đặt 2 lò chưng cất tinh dầu trầm. Vận hành liên tục 24 giờ mỗi ngày, hệ thống cho sản lượng khoảng 1 lít tinh dầu/tháng, với giá bán từ 200 triệu đến 1 tỷ đồng/lít, tùy chất lượng. Nhận thấy tiềm năng của sản phẩm, chị Lan tiếp tục đầu tư gần 1 tỷ đồng xây dựng nhà xưởng, lắp đặt 10 lò chưng cất, dự kiến nâng sản lượng lên 8 lít/tháng.

Chị Hoàng Hương Lan cho biết: “Trước đây, trong quá trình chế tác trầm hương, một phần nguyên liệu được tận dụng để làm hương trầm, nụ trầm, nhưng vẫn còn những phần chưa được sử dụng. Nay, nhờ công nghệ chưng cất, chúng tôi có thể đưa cả những nguyên liệu này vào sản xuất, hạn chế lãng phí. Điều đáng mừng là những phần tưởng chừng không còn giá trị sử dụng lại có thể tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao, giúp cơ sở tăng thêm nguồn thu”.

Tháng 3/2026, anh Trần Văn Hà Trung, chủ cơ sở chiết xuất tinh dầu trầm hương Hà Trung ở xã Phúc Trạch, đầu tư hơn 300 triệu đồng xây dựng xưởng với 2 lò chưng cất. Từ tháng 8/2026 đến nay, hệ thống vận hành liên tục 24 giờ mỗi ngày, tiêu thụ gần 1.000 kg nguyên liệu dó trầm thô và cho sản lượng khoảng 1 lít tinh dầu/tháng. Giá bán dao động từ 400 triệu đến 1,2 tỷ đồng/lít, tùy chất lượng.

Để nâng cao năng lực sản xuất, anh Trung đang mở rộng hệ thống lên 5 lò chưng cất, đồng thời tăng khả năng tận dụng nguyên liệu từ cây dó trầm.

“Trước đây, tinh dầu trầm hương chủ yếu được xuất khẩu sang các thị trường như Dubai, Trung Quốc, Nhật Bản. Tuy nhiên, hiện nay, nhu cầu sử dụng sản phẩm này ngay tại thị trường trong nước, kể cả ở Hà Tĩnh, cũng đang mở rộng, đặc biệt ở phân khúc khách hàng trung và cận cao cấp. Nhờ đó, việc tìm kiếm khách hàng, tiêu thụ sản phẩm có nhiều thuận lợi hơn. Đây là tín hiệu tích cực để chúng tôi yên tâm đầu tư, phát triển thêm các sản phẩm chế biến sâu từ cây dó trầm”, anh Trần Văn Hà Trung chia sẻ.

Ngoài hai cơ sở nói trên, tại xã Phúc Trạch còn có một số cơ sở tham gia chiết xuất tinh dầu trầm. Điểm đáng chú ý là quy trình này có thể tận dụng nhiều loại nguyên liệu như rễ, giác trầm và phụ phẩm sau chế tác.

Sau khi được lựa chọn, nguyên liệu được nghiền nhỏ và đưa vào hệ thống chưng cất liên tục trong khoảng 6–7 ngày đêm. Dưới tác động của nhiệt và hơi nước, các hợp chất tạo hương được tách ra, theo hơi nước đi qua hệ thống làm lạnh, ngưng tụ thành hỗn hợp nước và tinh dầu. Qua công đoạn phân tách, tinh dầu được thu hồi thành phẩm.

Quá trình chiết xuất đòi hỏi kỹ thuật và sự kiểm soát chặt chẽ các điều kiện chưng cất nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm. Việc tận dụng cả những phần nguyên liệu trước đây ít được khai thác không chỉ hạn chế lãng phí mà còn góp phần gia tăng giá trị kinh tế từ cây dó trầm.

Ông Phan Quốc Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch, cho biết: “Địa phương đang nhận được sự quan tâm của một số doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước về hợp tác, chuyển giao công nghệ và đào tạo kỹ thuật chưng cất tinh dầu trầm hương. Đây là cơ hội để các cơ sở sản xuất tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao trình độ chế biến và chất lượng sản phẩm. Thời gian tới, xã sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy các hoạt động hợp tác, từng bước hình thành hướng sản xuất chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, góp phần phát triển ngành nghề trầm hương theo hướng bền vững”.

Với gần 1.400 ha cây dó trầm và khoảng 2.600 hộ tham gia trồng, chăm sóc, khai thác, Phúc Trạch có lợi thế về nguồn nguyên liệu để phát triển các sản phẩm chế biến sâu. Dù mới ở giai đoạn đầu, hoạt động chiết xuất tinh dầu đã mở thêm hướng khai thác giá trị cây dó trầm, nhất là từ những phần nguyên liệu trước đây ít được sử dụng. Để hướng đi này phát triển bền vững, việc nâng cao kỹ thuật chế biến, bảo đảm chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ sẽ là những yếu tố quan trọng, qua đó góp phần tăng thu nhập cho người dân địa phương.