Tết cận kề, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tăng dần nên bà Trần Thị Tọa ở thôn Đông Sơn (xã Kỳ Xuân) luôn nhắc nhở các thành viên trong gia đình chú ý hơn đến việc phân loại rác. Theo đó, những loại dễ phân hủy (rau, thức ăn thừa, vỏ trái cây…) thì được đưa ra bể ủ tại vườn, loại có thể tái chế (lon bia, chai lọ…) được gom bán phế liệu, những loại khó phân hủy (bao bì, đồ gia dụng hỏng…) thì để riêng chờ xe thu gom mang đến nhà máy xử lý.
Bà Thoa chia sẻ: “Việc phân loại rác ngay tại nhà được người dân trong thôn thực hiện tốt từ nhiều năm nay. Nó không chỉ giúp chúng tôi xây dựng cảnh quan xóm làng xanh – sạch – đẹp, có môi trường sống trong lành mà còn giảm thiểu các khoản chi phí liên quan đến rác thải. Đặc biệt, từ nguồn rác hữu cơ được ủ tại nhà đã giúp gia đình tôi có được nguồn phân bón hữu cơ dồi dào, chất lượng để phục vụ sản xuất các loại rau, dứa…”.
Đối với những gia đình khuôn viên chật chội như bà Nguyễn Thị Tuyến (thôn Đông Sơn) thì việc phân loại rác tại nguồn càng thêm ý nghĩa. Bà Tuyến cho biết: “Được tuyên truyền, hướng dẫn thường xuyên nên gia đình tôi nghiêm túc việc phân loại rác ngay tại nhà để bảo đảm vệ sinh. Rác phân loại chính xác và tập kết ở vị trí phù hợp để hằng tuần có xe đến thu gom đưa đi xử lý ở Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Kỳ Tân (loại khó phân hủy) và khu xử lý rác hữu cơ của xã tại vùng Cồn Khâm (loại dễ phân hủy). Từ khi thực hiện mô hình này, vườn tược, nhà cửa, xóm làng của chúng tôi sạch đẹp hẳn”.
Cũng như thôn Đông Sơn, mô hình phân loại rác hữu cơ đang được triển khai bài bản, hiệu quả ở tất cả các thôn của xã Kỳ Xuân với tỷ lệ phân loại tại gia đình lên đến trên 90%. Mỗi tuần một lần, các xe chuyên dụng sẽ đến thu gom đưa đi xử lý theo từng loại; riêng rác hữu cơ thì được vận chuyển lên bãi tập kết (trừ các hộ ủ tại nhà) để tiếp tục phân loại lần cuối, rồi sử dụng chế phẩm vi sinh ủ, sau 2 tháng sẽ cho ra sản phẩm phân bón hữu cơ. Hiện tỷ lệ rác hữu cơ được xử lý thành phân bón hữu cơ ở đây đạt 100%.
Chị Hoàng Thị Liên – Tổ trưởng Tổ hợp tác môi trường xã Kỳ Xuân thông tin: “Chúng tôi đã vận động, khuyến khích Nhân dân thực hiện tốt việc phân loại rác tại nguồn để giữ gìn vệ sinh môi trường, có thêm nguồn phân bón hữu ích và giảm thiểu áp lực về kinh phí xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Nhờ thực hiện tốt quy trình nên bình quân mỗi tháng, trên địa bàn đã giảm được khoảng 50 tấn rác phải mang đi Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Kỳ Tân, tuyển lựa được khoảng 30 tấn rác hữu cơ để ủ và thu về khoảng 4 tạ phân hữu cơ chất lượng”.
Tổ hợp tác môi trường Kỳ Xuân được thành lập dựa trên nền tảng nâng cấp, mở rộng mô hình xây bể phân loại, xử lý rác thải hữu cơ của xã Kỳ Phong cũ (bắt đầu vào năm 2019). Nhận thấy vai trò, hiệu quả hoạt động của tổ chức này nên sau khi sáp nhập xã Kỳ Xuân (gồm xã Kỳ Phong, Kỳ Bắc, Kỳ Xuân cũ), chính quyền đã tập trung khuyến khích, hỗ trợ, nhân rộng cách làm ra tất cả các thôn. Hiện mô hình đang tiếp tục được người dân tích cực hưởng ứng.
Chị Bùi Thị Hạnh – Chủ tịch Hội LHPN xã Kỳ Xuân cho biết: “Chúng tôi luôn ưu tiên công tác tuyên truyền, vận động, tập huấn để nâng cao nhận thức, ý thức tham gia, kỹ năng phân loại rác cho hội viên và người dân. Đặc biệt, hằng tuần, vào ngày thứ 3, ban chấp hành các chi hội trực tiếp đi kiểm tra tại từng gia đình, từ thứ 4 đến thứ 6 thì tổ chức thu gom và vận chuyển, vào chiều thứ 6 tiến hành sử dụng chế phẩm sinh học ủ phân hữu cơ”.
Ông Đặng Thế Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Xuân cho biết: “Chúng tôi luôn quan tâm, chỉ đạo nâng cấp, mở rộng, điều chỉnh mô hình thu gom, phân loại rác thải rắn sinh hoạt trên địa bàn để nâng cao hiệu quả hoạt động. Nhờ vậy, công tác xử lý rác tại nguồn ngày càng chuyển biến tích cực, mang lại hiệu quả và ý nghĩa về nhiều mặt, ước tính giảm được hàng trăm triệu đồng mỗi năm”.
Theo ông Đặng Hữu Bình – Trưởng phòng Môi trường (Sở NN&MT), do nhiều nguyên nhân khác nhau nên không ít địa phương đang gặp khó khăn, lúng túng trong việc phân loại rác tại nguồn. Việc xây dựng và phát huy mô hình hay như ở xã Kỳ Xuân hiện nay là rất đáng ghi nhận, cần được nhân rộng để góp phần giảm thiểu áp lực về môi trường, kinh phí và quá trình xử lý tại các bãi chôn lấp, nhà máy, lò đốt rác”.
