Sông Minh đoạn chảy qua phường Trung Lương một chiều tháng năm vẫn nhộn nhịp như hầu hết những chiều hè khác. Những người phụ nữ ra bến sông giặt giũ, chùi rửa nồi niêu; tiếng trẻ con cười đùa, í ới gọi nhau đi bơi; những cụ già ngồi trên ghế đá, dưới bóng cây, nhìn ra bờ sông hóng mát... Tất cả tạo nên một bức tranh làng quê mộc mạc, yên bình.
Sông Minh từ bao đời nay đã gắn chặt với đời sống sinh hoạt người dân Trung Lương. Theo các cụ cao niên trong làng, con sông này ngày xưa rất trong, người dân có thể lấy trực tiếp nước sông để nấu cơm, đun sôi pha nước chè... Giờ đây, tuy đã có nước giếng, nước máy, người dân vẫn giữ thói quen tắm rửa, giặt giũ trên sông.
Đặc biệt, đối với một số người dân, dòng sông này còn tạo sinh kế cho họ. Bà Nguyễn Thị Vinh (trú tại phường Trung Lương) xem nghề mò cua, bắt ốc trên sông Minh là nguồn thu nhập chính của mình.
Mỗi ngày dành khoảng từ 4-6 tiếng dò dẫm bên bờ sông, hôm nào may mắn bà Vinh có thể mò được đến 10 kg nghêu, ốc các loại. Đem ra chợ bán thu về chút tiền cỏn con, góp thêm cho bữa ăn của cụ bà sống một mình miếng thịt, miếng cá.
Không chỉ cung cấp nước phục vụ tưới tiêu cho đồng ruộng, sông Minh còn là tuyến đường thủy quan trọng của thị xã Hồng Lĩnh nói riêng và tỉnh Hà Tĩnh nói chung. Hàng ngày những sà lan chở cát và thuyền bè qua lại nhộn nhịp trên dòng sông này.
Gắn bó với mọi mặt của đời sống của bà con, sông Minh trong tiềm thức người dân Trung Lương còn là dòng sông của văn hóa và tưng bừng lễ hội. Cứ vào mùng 3, mùng 4 Tết Nguyên đán hàng năm, sông Minh trở nên sôi động hơn bao giờ hết với lễ hội đua thuyền truyền thống của người dân.
Đua thuyền trên sông Minh có từ thế kỷ 16 và đã được các thế hệ con cháu ở Trung Lương gìn giữ, lưu truyền cho đến ngày nay. Mục đích của lễ hội là để cảm tạ thần linh đã phù hộ cho người dân nơi đây có cuộc sống no đủ, là dịp để bà con rèn luyện sức khỏe đồng thời cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, làm ăn gặp nhiều may mắn.
Gắn bó mật thiết với đời sống người dân là thế, nhưng sông Minh ngày nay đang dần trở nên ô nhiễm. Những đường ống dẫn nước thải sinh hoạt của người dân đổ thẳng ra lòng sông là cảnh tượng không khó để bắt gặp. Bên cạnh đó, do chảy qua vùng sản xuất nông nghiệp, các loại phân, thuốc bảo vệ thực vật được người dân sử dụng trong quá trình canh tác cũng là một nguyên nhân khiến sông Minh ngày càng trở nên ô nhiễm hơn.
Các chuồng trại nuôi gia cầm được người dân dựng lên ngay sát bờ sông. Cảnh tượng vịt và người bơi cùng nhau bơi lội trên dòng nước đục ngầu diễn ra thường trực.
Phần lớn người dân Trung Lương khi được hỏi, cho rằng việc tắm rửa và giặt giũ trên sông Minh là sạch và không cần phải về giặt hay tắm lại một lần nữa bằng nước máy. Tuy nhiên, khi nhìn vào thực trạng dòng sông, quan niệm này dường như đã có phần quá cũ và đáng lo ngại.
Trẻ em Trung Lương từ rất nhỏ đã biết bơi lội. Vì sống ngay vùng sông nước, một số gia đình đã biết trang bị áo phao cho các em. Tuy nhiên đa số các em vẫn vô tư tắm mát mà không có bất kỳ một thiết bị bảo hộ nào. Trong khi kỳ nghỉ hè đang đến rất gần, nỗi lo về tình trạng đuối nước trở nên nóng hơn bao giờ hết.
Ông Nguyễn Duy Đăng - Chủ tịch UBND Phường Trung Lương cho biết, thông qua hệ thống loa phát thanh, chính quyền đã tích cực khuyến cáo người dân nên có các biện pháp để bảo vệ cho con em mình, tránh để xảy ra các tình huống đáng tiếc. Nhà chức trách cũng xác nhận, trên địa bàn đã từng xảy ra các vụ đuối nước rất thương tâm.
Rất khó để thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân. Về việc bảo tồn dòng sông, UBND phường Trung Lương đã có văn bản gửi lên cấp trên đề nghị làm kè hai bên bờ sông Minh, vì việc các sà lan chở cát chạy qua đây gây ra hiện trượng sạt lở đất, việc làm kè có thể khắc phục phần nào các tác động.
