Xăng dầu "nhảy" giá, làm gì để tránh hiệu ứng domino?

Chiến sự leo thang tại Trung Đông tưởng chừng là câu chuyện của thế giới. Nhưng trong một nền kinh tế hội nhập sâu rộng, mọi biến động đều có thể tác động trực tiếp đến túi tiền của người dân và chi phí hoạt động của doanh nghiệp. Giá xăng dầu tăng cao đang tạo áp lực lên nhiều lĩnh vực kinh tế, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp điều hành thị trường, thích ứng sản xuất và tiêu dùng hợp lý.

Những ngày gần đây, giá dầu thế giới biến động quanh mức 90 USD/thùng. Dù đã giảm so với mốc 120 USD/thùng cách đây 2 ngày, nhưng so với mặt bằng của cả chu kỳ trước đó, mức giá này vẫn được đánh giá là khá cao.

Tại Việt Nam, kỳ điều chỉnh giá xăng dầu công bố cuối ngày 10/3 đã đẩy giá xăng lên hơn 29.000 đồng/lít dù đã có sự can thiệp từ Quỹ bình ổn giá. Mức tăng trong thời gian ngắn tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp và thị trường, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ, găm hàng hoặc lợi dụng để tăng giá hàng hóa.

Ông Nguyễn Khánh Hùng – Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Tĩnh cho biết, lực lượng chức năng đang theo dõi sát tình hình để kịp thời kiểm soát các hành vi lợi dụng biến động giá.

Một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất từ việc giá xăng dầu tăng là ngành vận tải. Tại Công ty CP Ô tô Hà Tĩnh, nếu 100 xe buýt hoạt động hết công suất, doanh nghiệp phải bù lỗ khoảng 100 triệu đồng mỗi ngày do chi phí nhiên liệu tăng cao.

Theo ông Trần Văn Sỹ – Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty CP Ô tô Hà Tĩnh, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 30-45% trong cơ cấu cước vận tải đường bộ. Vì vậy, khi giá nhiên liệu tăng cao, việc điều chỉnh giá vé là khó tránh khỏi. Hiện doanh nghiệp đã kiến nghị cơ quan chức năng xem xét điều chỉnh giá hợp lý để đảm bảo duy trì hoạt động và đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.

Không chỉ vận tải, nhiều ngành sản xuất, thương mại và dịch vụ cũng chịu tác động gián tiếp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không phải ngành nào chi phí xăng dầu cũng chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành. Vì vậy, cần kiểm soát chặt chẽ việc lợi dụng biến động giá để đẩy giá hàng hóa lên quá mức cần thiết.

Ông Nguyễn Khánh Hùng – Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Tĩnh nhấn mạnh, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm tra hoạt động kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá, đặc biệt với các mặt hàng thiết yếu thuộc diện bình ổn.

Theo dõi sát diễn biến thị trường, đặc biệt là các mặt hàng thuộc diện bình ổn giá, kiểm soát chặt chẽ hoạt động kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá… đó là trách nhiệm của cơ quan quản lý. Tuy nhiên để thị trường duy trì sự ổn định, hoặc không tạo ra những cú sốc về giá còn phụ thuộc rất nhiều vào các giải pháp tổ chức, điều hành sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như kế hoạch tiêu dùng hợp lý của chính mỗi một người dân.

Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu và logistics tăng cao, nhiều doanh nghiệp buộc phải tái cơ cấu hoạt động sản xuất – kinh doanh. Tại Xí nghiệp May 10 Hà Tĩnh (thuộc Tổng Công ty May 10), các giải pháp cũng đã sớm được triển khai, trong đó, tập trung tối ưu hóa quy trình sản xuất, điều chỉnh kế hoạch vận chuyển, quản trị tài chính linh hoạt, tiết kiệm chi phí tối đa…

Theo ông Trần Bảo Khánh – Trưởng phòng Tổ chức Hành chính, Xí nghiệp May 10 Hà Tĩnh, Tổng Công ty đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản, phương án ứng phó với biến động thị trường. Cùng với đó, đơn vị tập trung kiểm soát chi phí, giảm thiểu tác động của giá năng lượng, đồng thời duy trì và củng cố các thị trường truyền thống.

Cùng với sự xoay xở của doanh nghiệp, đổi lại từ phía người dân cũng cần phải có kế hoạch tiêu dùng hợp lý. Những hiện tượng kiểu như: đổ xô đi mua xăng dầu, mua hàng thiết yếu để dự trữ đều là hiệu ứng tâm lý được đẩy lên quá mức cần thiết, nhất là trong bối cảnh thị trường hàng hóa vẫn khá dồi dào và nguồn cung xăng dầu đang được Chính phủ, Bộ Công thương nỗ lực duy trì ổn định. Sự chủ động của doanh nghiệp và cơ quan quản lý, hành vi tiêu dùng của người dân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định thị trường.

Theo ông Trần Hữu Hạnh – Nguyên Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Hà Tĩnh, việc đổ xô mua xăng dầu hoặc tích trữ hàng hóa thường xuất phát từ tâm lý lo ngại quá mức khiến hoạt động kinh doanh nâng giá bất hợp lý, tạo nhiễu loạn thị trường, cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều bất ổn, biến động giá cả là điều khó tránh khỏi. Vì vậy, để hạn chế tối đa tác động tiêu cực, cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Cơ quan quản lý cần theo dõi sát thị trường, kiểm soát giá. Doanh nghiệp cũng cần linh hoạt điều chỉnh sản xuất, tiết giảm chi phí. Người tiêu dùng tiêu dùng hợp lý, tránh tâm lý tích trữ.

Sự bình tĩnh trong tâm lý tiêu dùng, sự hợp lý trong lựa chọn sản phẩm, dịch vụ và sự trách nhiệm trong tiết kiệm năng lượng… của mỗi người chính là cách góp phần giữ ổn định thị trường và thiết thực hơn là giữ ổn định cho chính túi tiền cá nhân.

Thị trường năng lượng toàn cầu vẫn còn nhiều bất ổn, khả năng biến động giá cả là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh đó rất cần sự chung tay của cơ quan quản lý, sự linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp và sự đồng hành của mỗi người tiêu dùng, qua đó hạn chế tối đa những tác động tiêu cực.