Camera giám sát: Khi "mắt thần" cũng cần được bảo vệ

Không phải bị tin tặc tấn công bằng những công nghệ phức tạp, cũng không phải do lỗi kỹ thuật nhưng nhiều hình ảnh riêng tư của người dân Hà Tĩnh đã bị xem trộm ngay từ chính hệ thống camera được lắp để bảo vệ ngôi nhà của mình.

Theo Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh), trong quá trình điều tra, đơn vị đã phát hiện đối tượng N.H.H. (trú phường Thành Sen) lợi dụng việc lắp đặt camera cho khách hàng để giữ quyền quản trị hệ thống. Sau khi bàn giao, đối tượng nhiều lần truy cập trái phép vào camera của một số hộ dân nhằm xem và thu thập hình ảnh riêng tư. Vụ việc sau đó đã được chuyển cơ quan điều tra khởi tố, xử lý theo quy định của pháp luật.

Vụ án là lời cảnh báo rõ ràng rằng, phía sau những chiếc camera vốn được xem là "người gác cửa" của mỗi gia đình vẫn tiềm ẩn những rủi ro nếu người sử dụng không quan tâm đúng mức đến việc quản lý tài khoản, quyền truy cập và các yếu tố bảo mật. Thế nhưng, trên thực tế, đây lại là điều rất nhiều người bỏ qua.

Cách đây gần một năm, khi xây dựng nhà mới, anh Nguyễn Văn Hoàng (phường Thành Sen) quyết định lắp 3 camera giám sát để tiện theo dõi khi đi vắng. Anh Hoàng chia sẻ: "Lúc mua tôi chỉ quan tâm camera có nét không, xem được trên điện thoại và giá có phù hợp hay không. Thấy nhiều loại quảng cáo đủ tính năng nên cũng không tìm hiểu nhiều, cứ nghĩ camera nào cũng như nhau, miễn đáp ứng được nhu cầu của gia đình là được".

Đó cũng là tâm lý khá phổ biến hiện nay. Khi lựa chọn camera, phần lớn người tiêu dùng quan tâm đến độ phân giải, khả năng quan sát ban đêm, dung lượng lưu trữ hay giá bán. Trong khi đó, những yếu tố như dữ liệu được lưu trữ ở đâu, thiết bị có thường xuyên được cập nhật phần mềm, có cơ chế mã hóa hay xác thực người dùng hay không lại ít được chú ý.

Chỉ với vài trăm nghìn đồng, người tiêu dùng có thể dễ dàng mua một chiếc camera được quảng cáo tích hợp hàng loạt tính năng như quay quét 360 độ, phát hiện chuyển động, đàm thoại hai chiều hay quan sát ban đêm. Giá thành rẻ cùng những lời quảng cáo hấp dẫn khiến không ít người quyết định mua mà ít quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ hay khả năng bảo mật của thiết bị.

Ông Nguyễn Đình Thái - đại diện Công ty TNHH Công nghệ FAAM (phường Thành Sen) cho biết: "Camera ngày nay không chỉ là thiết bị ghi hình mà còn là một thiết bị kết nối internet. Vì vậy, yếu tố bảo mật cần được xem là một tiêu chí quan trọng khi lựa chọn sản phẩm, không nên chỉ quan tâm đến giá thành hay tính năng".

Các sản phẩm camera trên thị trường hiện nay có sự khác biệt đáng kể về chất lượng phần mềm và khả năng cập nhật các bản vá bảo mật từ nhà sản xuất. Những thiết bị có nguồn gốc rõ ràng thường được hỗ trợ cập nhật định kỳ để khắc phục các lỗ hổng mới phát sinh, góp phần nâng cao mức độ an toàn trong quá trình sử dụng.

Trước yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm an toàn thông tin đối với các thiết bị camera kết nối internet, Bộ Công an đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 11:2026/BCA về các yêu cầu an ninh mạng cơ bản đối với thiết bị camera giám sát sử dụng giao thức Internet, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Quy chuẩn quy định các yêu cầu cơ bản về an ninh mạng đối với camera IP, từ quản lý tài khoản, mật khẩu, xác thực người dùng, cập nhật phần mềm đến bảo vệ dữ liệu và khắc phục các lỗ hổng bảo mật. Qua đó, góp phần hạn chế nguy cơ thiết bị bị chiếm quyền điều khiển, truy cập trái phép và khai thác dữ liệu.

Bên cạnh việc đặt ra yêu cầu đối với các đơn vị sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh camera, quy chuẩn còn tạo cơ sở để người tiêu dùng lựa chọn các thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, thay vì chỉ quan tâm đến giá thành hay tính năng. Việc áp dụng đồng bộ các yêu cầu kỹ thuật này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao mức độ an toàn thông tin đối với hệ thống camera giám sát trong môi trường số.

Cùng với việc triển khai quy chuẩn mới, thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các ngành, địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và khuyến cáo người dân, doanh nghiệp nâng cao nhận thức về an toàn thông tin khi sử dụng camera giám sát. Đồng thời, chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi lợi dụng không gian mạng để xâm phạm dữ liệu, quyền riêng tư của tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật.

Thượng tá Phạm Lương Kiên - Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh)