Bệnh diễn biến nhanh, tỷ lệ tử vong cao
Từ đầu năm đến nay, bệnh do não mô cầu liên tục có diễn biến phức tạp với nhiều ca mắc, gặp biến chứng nặng tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước như: Hà Nội, Lào Cai, Vĩnh Long, Lâm Đồng. Ca bệnh gần nhất là vào ngày 16/3, bé gái 11 tuổi (ở Phú Quốc, An Giang) bị tử vong nghi do nhiễm não mô cầu. Trước đó, bé gái có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, song gia đình chủ quan. Đến khi bé nổi ban khắp người kèm tím tái, khó thở mới đưa đến bệnh viện. Dù đã được điều trị tích cực nhưng bệnh tiến triển quá nhanh khiến bé gái không qua khỏi.
Tại Hà Tĩnh, từ đầu năm 2026 đến nay, ghi nhận 1 trường hợp bị viêm não mô cầu. Theo đó, vào ngày 10/1, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh tiếp nhận bệnh nhân T.T.H (55 tuổi, trú phường Thành Sen), với các triệu chứng đau đầu, chóng mặt, sốt, nói ngọng, đau nhức mỏi toàn thân, có nhiều nốt xuất huyết dưới da vùng tay, chân bụng. Qua xét nghiệm ban đầu cho thấy, bệnh nhân có tình trạng nhiễm trùng, tăng men gan, theo dõi suy thận cấp. Ngay sau đó, bệnh nhân được hội chẩn chuyển Khoa Hồi sức tích cực. Tại đây, bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy, sử dụng vận mạch. Sau đó, bệnh nhân được chuyển lên Bệnh viện Bạch Mai để tiếp tục điều trị. Kết quả xét nghiệm PCR dịch não tủy của Bệnh viện Bạch Mai cho thấy bệnh nhân bị não mô cầu.
Bác sĩ Nguyễn Chí Trung – Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh) cho biết: "Bệnh não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có nhiều nhóm khác nhau, trong đó các nhóm A, B, C, Y và W135 thường gây bệnh não mô cầu xâm lấn, đặc biệt nhóm B là nhóm gây bệnh phổ biến nhất. Bệnh có thể lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với các giọt bắn chứa vi khuẩn não mô cầu.
Đặc biệt, đây là bệnh có diễn tiến rất nhanh và khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Trong khoảng 4-12 giờ đầu, các triệu chứng thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường như: sốt, mệt mỏi, khó chịu và đau họng. Từ 12-15 giờ tiếp theo, người bệnh bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo rõ hơn như: ban xuất huyết, đau cổ, đau đầu, cứng gáy, buồn nôn và sợ ánh sáng. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, trong khoảng 15-24 giờ, tình trạng có thể nhanh chóng trở nặng với các biểu hiện lú lẫn, mê sảng, co giật, hôn mê và thậm chí tử vong. Bệnh cũng có thể để lại nhiều di chứng nặng như: mất chi, giảm thính lực, rối loạn thần kinh, suy giảm trí nhớ.
Theo cảnh báo từ ngành y tế, dù từ đầu năm đến nay, trên địa bàn Hà Tĩnh chỉ ghi nhận một ca mắc não mô cầu và không để lây lan, song trước những diễn biến phức tạp của bệnh tại nhiều tỉnh, thành và trong điều kiện nhu cầu đi lại, giao lưu trong mùa lễ hội rất lớn nên người dân không được chủ quan lơ là.
Phòng bệnh chủ động bằng vắc-xin
Trước tính chất nguy hiểm của bệnh não mô cầu nên các biện pháp phòng tránh bệnh là vấn đề được người dân quan tâm hàng đầu, trong đó, tiêm vắc-xin là cách phòng ngừa hiệu quả nhất.
Bác sĩ Nguyễn Quỳnh Như - Trung tâm Tiêm chủng VNVC Hà Tĩnh cho biết: Để bảo vệ toàn diện cho người dân, hiện nay, trung tâm đang cung cấp 5 loại vắc-xin phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu gồm: tuýp A, B, C, Y, W cho trẻ từ 6 tuần tuổi, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người trưởng thành. Trẻ em là đối tượng có nguy cơ mắc cao nhất nên trong những ngày gần đây, nhiều người dân chủ động đưa trẻ đến tiêm vắc-xin phòng bệnh não mô cầu theo khuyến cáo từ ngành y tế. Quá trình tiêm phòng tại hệ thống diễn ra an toàn, hiệu quả”.
Bên cạnh tiêm chủng, ngành y tế cũng khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp dự phòng không đặc hiệu để hạn chế nguy cơ mắc bệnh não mô cầu trong cộng đồng.
"Người dân cần giữ gìn vệ sinh cá nhân tốt như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, súc họng bằng dung dịch phù hợp, đồng thời duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng. Chủ động đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, tránh tụ tập trong không gian kín, hạn chế tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nhiễm bệnh. Ngoài ra, cần chú ý chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối để tăng cường sức đề kháng, cũng như tránh dùng chung các vật dụng cá nhân, đặc biệt là dụng cụ ăn uống. Khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị kịp thời” - bác sĩ Nguyễn Chí Trung – Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh) cho biết thêm.
Trước tình hình ca mắc não mô cầu gia tăng tại nhiều địa phương, vừa qua, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã có văn bản đề nghị sở y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường giám sát, phát hiện mới bệnh viêm màng não mô cầu tại cơ sở y tế; điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm, điều trị dự phòng, theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe các trường hợp tiếp xúc gần với người mắc bệnh và triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Đẩy mạnh truyền thông về các biện pháp phòng bệnh viêm màng não mô cầu. Đảm bảo tổ chức thu dung, chẩn đoán sớm, cách ly, điều trị tích cực, hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp biến chứng nặng, tử vong và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng lây nhiễm. Lưu ý các biện pháp phòng bệnh cho người chăm sóc người bệnh tại cơ sở khám, chữa bệnh, thường xuyên đeo khẩu trang, rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường. Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cán bộ y tế và các đơn vị liên quan về giám sát, phát hiện, điều tra ca bệnh, hướng dẫn các biện pháp xử lý ổ dịch và hướng dẫn chẩn đoán, chăm sóc, điều trị, cấp cứu, hồi sức tích cực.
