Chỉ số giá tiêu dùng của Hà Tĩnh tăng do đâu?

CPI tháng 3 tăng 4,64% so với cùng kỳ

Quý I/2026 khép lại với một diễn biến đáng chú ý của kinh tế Hà Tĩnh: CPI duy trì xu hướng tăng qua từng tháng, phản ánh rõ những tác động đan xen từ yếu tố mùa vụ, nhu cầu tiêu dùng và đặc biệt là áp lực chi phí đầu vào ngày càng gia tăng. Dù mức tăng chung vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát, song những tín hiệu từ thị trường cho thấy áp lực lạm phát đang hiện hữu và có thể tiếp tục kéo dài trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Trung Thành – Quyền Trưởng thống kê tỉnh cho biết: Tháng 1 và tháng 2, CPI tăng chủ yếu do nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong dịp tết Nguyên đán và thời điểm sau Tết, khi hoạt động mua sắm, đi lại, dịch vụ vẫn duy trì ở mức lớn. Đây là quy luật quen thuộc mang tính chu kỳ, song sang đến tháng 3, bức tranh giá cả đã có sự chuyển dịch rõ rệt. Áp lực không còn đến từ phía cầu mà chuyển mạnh sang phía chi phí, với tâm điểm là giá nhiên liệu xăng dầu.

Chỉ trong tháng 3/2026, giá xăng dầu đã được điều chỉnh tới 9 lần và chủ yếu theo hướng tăng. Những đợt điều chỉnh liên tiếp này đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa nhanh chóng đến toàn bộ nền kinh tế. Không chỉ dừng lại ở việc làm tăng chi phí đi lại của người dân, giá nhiên liệu tăng còn kéo theo hàng loạt chi phí khác như vận tải, nguyên vật liệu đầu vào, sản xuất và dịch vụ đồng loạt nhích lên. Đây chính là yếu tố trực tiếp đẩy CPI tháng 3 tăng 1,03% so với tháng trước và tăng 4,64% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung quý I/2026, CPI trên địa bàn tỉnh tăng 2,93% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này chưa phải là quá cao, nhưng lại mang ý nghĩa cảnh báo khi xu hướng tăng diễn ra liên tục qua từng tháng và các yếu tố gây áp lực vẫn chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt”.

Đặc biệt, biến động giá năng lượng trong thời gian qua chịu tác động từ những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông, đã làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao. Điều này cho thấy CPI trong nước mặc dù có sự điều hành, vẫn khó tránh khỏi ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài.

Ở góc độ cơ cấu, nhóm hàng ăn uống và dịch vụ ăn uống tiếp tục là nhân tố tác động lớn nhất đến CPI trong quý I khi tăng đến 4,26%. Trong đó, lương thực tăng tới 6,39% và thực phẩm tăng 4,06%. Đây là nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn trong hàng hóa tiêu dùng, đồng thời có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân.

Tiếp đến là nhóm nhà ở, chất đốt và vật liệu xây dựng với mức tăng 3,69%. Nguyên nhân chủ yếu là do giá nhiên liệu "leo thang". Những nhóm hàng này không chỉ có tính thiết yếu mà còn có độ lan tỏa rộng, tác động đến nhiều lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng, từ đó làm gia tăng áp lực lên CPI.

Bên cạnh đó, thị trường cũng ghi nhận sự biến động của nhiều yếu tố khác như giá thuê nhà ở, vàng, đô la Mỹ và một số dịch vụ thiết yếu. Sự biến động này không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt mà còn ảnh hưởng đến tâm lý tiêu dùng của người dân. Trong bối cảnh giá cả có xu hướng tăng, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và hạn chế những khoản chi không cần thiết. Điều này khiến thị trường xuất hiện sự đan xen giữa các nhóm hàng tăng giá và giảm giá cục bộ, nhưng xu hướng chung vẫn là tăng nhẹ.

Không chỉ số liệu thống kê, thực tế thị trường cũng ghi nhận những tác động rõ rệt, trực tiếp đến đời sống người dân từ biến động giá cả. Chị Lê Thị Hồng (phường Thành Sen) chia sẻ: “Giá xăng dầu tăng cao đã kéo theo nhiều hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Vì thế, chi phí sinh hoạt gia đình mỗi tháng tăng lên đáng kể, trong khi thu nhập không đổi nên gia đình tôi phải tính toán kỹ hơn, ưu tiên những mặt hàng thiết yếu, hạn chế mua sắm không cần thiết”.

Không chỉ người tiêu dùng, khu vực kinh doanh cũng đang “gồng mình” trước áp lực chi phí. Ông Trịnh Thắng Lợi – tiểu thương kinh doanh hàng tạp hóa tại chợ tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Giá xăng dầu đã biến động hơn 1 tháng qua và chủ yếu là điều chỉnh tăng. Đây là mặt hàng thiết yếu, có tác động đến nhiều nhóm hàng hóa khác. Đa phần hàng hóa tôi bán đều nhập từ các tỉnh xa về, giá cước vận chuyển đội lên và nhiều mặt hàng nguồn cung nguyên liệu bị hạn chế nên giá tăng, kéo theo giá hàng hóa tiêu dùng tăng. Hơn nữa, chi phí tăng khiến người dân cũng chi tiêu dè dặt hơn, vì thế mà sức mua giảm hẳn, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của tiểu thương”.

Áp lực gia tăng

Bước sang tháng 4/2026, áp lực đối với CPI được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng. Theo phân tích của cơ quan thống kê, những bất ổn trên thị trường năng lượng thế giới nếu chưa được cải thiện sẽ tiếp tục tác động đến giá xăng dầu trong nước, qua đó ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và vận chuyển.

Mặt khác, yếu tố mùa vụ cũng là yếu tố tác động khi thời tiết chuyển sang nắng nóng và bước vào mùa du lịch biển, nhu cầu tiêu dùng đối với các mặt hàng thực phẩm, đặc biệt là thủy sản, có xu hướng tăng lên. Đồng thời, các dịch vụ lưu trú, ăn uống, du lịch và các mặt hàng điện lạnh, điện tiêu dùng, nước sinh hoạt cũng bước vào giai đoạn cao điểm. Những yếu tố này có thể khiến CPI tháng 4 tiếp tục tăng so với tháng trước, với mức tăng tập trung ở các nhóm hàng mang tính mùa vụ và có nhu cầu cao trong thời gian ngắn.

Không chỉ dừng lại ở tác động đến đời sống người dân, biến động giá còn ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Ông Nguyễn Trung Thành – Quyền Trưởng Thống kê tỉnh cho biết: "Đối với khu vực công nghiệp – lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong GRDP của tỉnh, giá xăng dầu tăng làm chi phí sản xuất và vận chuyển, kéo theo giá thành sản phẩm cao hơn và làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào gia tăng, một số doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, thậm chí cắt giảm quy mô hoặc hoạt động cầm chừng để giảm thiểu rủi ro. Điều này không chỉ làm giảm giá trị gia tăng trong ngắn hạn mà còn có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng sản xuất – tiêu thụ nếu tình trạng kéo dài. Đặc biệt, nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao, việc nhập khẩu nguyên liệu đầu vào có thể bị chậm trễ, trong khi hàng hóa xuất khẩu không được lưu thông kịp thời, gây gián đoạn hoạt động sản xuất và làm giảm sản lượng công nghiệp.

Bên cạnh đó, giá xăng dầu tăng làm chi phí vật liệu và thi công tăng, khiến nhiều công trình phải điều chỉnh tổng mức đầu tư hoặc giãn tiến độ, ảnh hưởng đến tăng trưởng lĩnh vực xây dựng. Đối với khu vực dịch vụ, giá xăng dầu tăng làm chi phí vận tải và giá hàng hóa tiêu dùng tăng, từ đó làm giảm sức mua của người dân và khiến tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ tăng chậm lại".

Nhìn tổng thể, diễn biến CPI quý I/2026 tại Hà Tĩnh phản ánh rõ sự tác động của yếu tố giá năng lượng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Dù CPI vẫn đang được kiểm soát ở mức hợp lý, nhưng những áp lực từ chi phí đầu vào và xu hướng tiêu dùng đang đặt ra không ít thách thức cho công tác điều hành giá trong thời gian tới. Để kiểm soát lạm phát và ổn định thị trường, cần triển khai các giải pháp, từ tăng cường công tác dự báo, thông tin thị trường đến điều tiết nguồn cung và các biện pháp kiểm soát giá.