Theo Hãng tin Reuters ngày 23-7, Thủ tướng Nhật Bản Ishiba Shigeru đang đối diện sức ép từ chức ngày một lớn sau cú thua đau của Đảng Dân chủ tự do (LDP) tại cuộc bầu cử Thượng viện hôm 20-7.
Sức ép từ chức lớn dần
Báo Yomiuri khẳng định ông Ishiba đang cân nhắc việc từ chức tùy thuộc vào kết quả đàm phán thương mại với Mỹ.
Trong cuộc họp với các cộng sự thân cận tối 22-7, thủ tướng Nhật Bản cho biết sẽ trình bày cách chịu trách nhiệm về thất bại trên sau khi đạt được giải pháp cho đàm phán thương mại.
Kế hoạch này dường như vừa bị đẩy nhanh đáng kể khi Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố đạt thỏa thuận thương mại với Tokyo vào sáng 23-7.
Ngay lập tức Đài NHK đưa tin ông Ishiba sẽ có cuộc họp then chốt với ba cựu thủ tướng có ảnh hưởng lớn trong LDP là các ông Aso Taro, Suga Yoshihide và Kishida Fumio vào chiều cùng ngày.
Tại đây thủ tướng đương nhiệm sẽ thảo luận với những người tiền nhiệm nguyên nhân dẫn đến kết quả bầu cử bết bát vừa qua, cũng như yêu cầu những vị trên hợp tác với ông điều hành chính phủ.
Tại cuộc bầu cử trên, liên minh cầm quyền của Đảng LDP và Komeito chỉ giành 47 ghế, kém mốc 50 ghế cần thiết để duy trì thế đa số tại Thượng viện Nhật Bản.
Thất bại này không chỉ làm suy yếu vị thế của ông Ishiba, mà còn tạo ra rạn nứt sâu sắc trong nội bộ đảng cầm quyền khi các nghị sĩ trẻ và cấp trung của Đảng LDP đang kêu gọi ông Ishiba từ chức.
Cứu cánh duy nhất cho ông Ishiba
Cứu cánh duy nhất cho ông Ishiba là phản ứng tích cực của giới chính trị, doanh nghiệp và người dân Nhật Bản với thỏa thuận thương mại Tokyo vừa đạt với Washington.
Theo tuyên bố của ông Trump (chưa được phía Nhật Bản xác nhận), Tokyo cam kết đầu tư 550 tỉ USD vào Mỹ để đổi lấy mức giảm thuế quan từ 25% xuống còn 15%.
Thỏa thuận cũng bao gồm việc Nhật Bản mở cửa thị trường cho ô tô, nông sản Mỹ và thành lập liên doanh khí tự nhiên hóa lỏng tại Alaska. Đài NHK cũng khẳng định Mỹ chấp nhận giảm thuế ngành hàng với ô tô Nhật Bản từ 27,5% xuống còn 15%.
Trước mắt thông tin về thỏa thuận mới tạo ra phản ứng tích cực trên thị trường tài chính Nhật Bản.
Giá trị cổ phiếu các hãng ô tô xứ phù tang như Honda, Toyota, Nissan đều tăng trên 6%, trong khi đồng yen mạnh lên đáng kể so với USD. Chỉ số Nikkei cũng tăng nhẹ 2,45% trong phiên giao dịch sáng 23-7.
Ông Kazutaka Maeda, nhà kinh tế học tại Viện Nghiên cứu Meiji Yasuda, đánh giá: "Với mức thuế quan 15%, nền kinh tế Nhật Bản có thể tránh được suy thoái".
Trong khi đó bà Kristina Clifton, chuyên gia tại Ngân hàng Commonwealth Australia, cho rằng đây là "kết quả tốt hơn" so với những đe dọa thuế quan trước đó.
Tuy nhiên ông Ishiba vẫn tỏ ra thận trọng với thỏa thuận mới đạt được.
Thủ tướng Nhật Bản trả lời báo chí sau thông báo của ông Trump: "Tôi không thể thảo luận cho đến khi chúng tôi xem xét kỹ lưỡng các chi tiết của cuộc đàm phán và thỏa thuận. Với tư cách chính phủ, chúng tôi tin rằng thỏa thuận này sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia".
