Hà Tĩnh đẩy mạnh rà soát, làm sạch hơn 40.000 mã số thuế

Cơ sở đã đóng cửa, biển hiệu được tháo xuống, hoạt động mua bán dừng lại từ nhiều năm trước nhưng trên hệ thống quản lý, mã số thuế vẫn tồn tại cùng những nghĩa vụ chưa hoàn thành. Chỉ đến khi cần vay vốn, thành lập doanh nghiệp mới hoặc kiểm tra trên ứng dụng thuế điện tử, không ít người mới phát hiện mình vẫn liên quan đến một doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động từ lâu.

Làm dịch vụ kế toán tại phường Thành Sen, chị Nguyễn Thị Thương được nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh ủy quyền thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Mỗi hồ sơ mang một vướng mắc khác nhau: có đơn vị đã đóng cửa từ lâu, người đại diện chuyển nơi ở; có trường hợp thất lạc chứng từ, thiếu tờ khai, thay đổi người làm kế toán hoặc còn nghĩa vụ tài chính chưa xử lý.

Theo thực tế chị Thương gặp trong quá trình làm dịch vụ, điểm chung của nhiều trường hợp là chủ cơ sở tự ngừng kinh doanh nhưng không theo dõi và hoàn thành thủ tục. Họ khá bất ngờ khi biết mình còn nợ thuế hay thủ tục chưa giải quyết hết. Thời gian càng kéo dài, việc tìm lại sổ sách, chứng từ và xác minh tình trạng hoạt động càng khó khăn.

Một mã số thuế “treo” không đơn thuần là một dòng dữ liệu chưa được cập nhật. Đằng sau đó có thể là những tờ khai chưa nộp, khoản thuế chưa hoàn thành, tiền phạt vi phạm hành chính hoặc tiền chậm nộp. Khi nghĩa vụ thuế chưa được xử lý, doanh nghiệp cũng chưa thể hoàn tất đầy đủ thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động.

Người đại diện theo pháp luật có thể phải dành nhiều thời gian đi lại, giải trình và tìm lại hồ sơ cũ. Trong trường hợp không đáp ứng các điều kiện theo luật định, người nợ thuế còn có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hoặc các biện pháp quản lý khác, như tạm hoãn xuất nhập cảnh theo Điều 28 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP và Công văn số 5622/CT-NVT ngày 5/8/2026 của Cục Thuế.

Luật sư Phan Văn Chiều - Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu (phường Thành Sen) lưu ý: “Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh có mã số thuế “treo”, các nghĩa vụ về kê khai, nộp thuế và tài chính chưa hoàn thành vẫn tiếp tục tồn tại. Người nộp thuế có thể phải nộp đủ số tiền còn thiếu, tiền chậm nộp và bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Trường hợp nợ thuế kéo dài, cơ quan chức năng có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuế; đồng thời, doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hoạt động. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc chủ hộ kinh doanh, tùy tính chất và mức độ vi phạm, có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, dân sự; trường hợp hành vi có dấu hiệu cấu thành tội phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự."

Một nguy cơ khác là pháp nhân đã ngừng hoạt động nhưng chưa được xử lý dứt điểm có thể bị lợi dụng để mua bán hóa đơn, kê khai khống, gian lận thuế hoặc thực hiện giao dịch trái pháp luật. Khi đó, hệ lụy có thể lan sang nhiều tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm sạch mã số thuế vì thế vừa bảo đảm dữ liệu phản ánh đúng thực tế, vừa góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Quá trình rà soát cũng giúp phát hiện những trường hợp thông tin cá nhân bị giả mạo hoặc sử dụng trái phép để đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Ngày 8/5/2026, Cục Thuế ban hành Quyết định số 595/QĐ-CT, triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế – Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trong toàn ngành. Trọng tâm là rà soát người nộp thuế ở trạng thái 03 - ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; trạng thái 06 - không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký; đồng thời xác minh các trường hợp có dấu hiệu bị lợi dụng thông tin cá nhân.

Theo thống kê tại thời điểm khởi động chiến dịch, Hà Tĩnh có hơn 40.000 mã số thuế thuộc diện tiếp tục rà soát. Trong đó, trên 3.100 mã số thuế của tổ chức ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực; trên 3.200 mã số thuế của tổ chức, doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký và hơn 34.000 mã số thuế của cá nhân, hộ kinh doanh thuộc hai trạng thái trên.

Chiến dịch tại Hà Tĩnh được triển khai theo ba giai đoạn. Giai đoạn đầu đến ngày 15/7 tập trung kiện toàn ban chỉ đạo, rà soát sơ bộ dữ liệu và công khai đầu mối hỗ trợ. Từ giữa tháng 7 đến hết tháng 10 là thời gian tăng tốc, hướng dẫn người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ, ưu tiên những trường hợp đủ dữ liệu và hồ sơ tồn đọng. Hai tháng cuối năm tập trung xử lý các trường hợp phức tạp, kéo dài hoặc có mức độ rủi ro cao; đồng thời tổng kết và hoàn thiện quy trình quản lý.

Khối lượng hồ sơ lớn, trong khi mỗi trường hợp có đặc điểm riêng. Có hồ sơ đầy đủ, chỉ cần đối chiếu và cập nhật; song cũng có trường hợp người đại diện đã rời địa phương, địa chỉ đăng ký không còn tồn tại, tài liệu thất lạc hoặc dữ liệu giữa các cơ quan chưa thống nhất. Cán bộ thuế phải xác minh, liên hệ trực tiếp, phối hợp với chính quyền xã, phường và hướng dẫn cụ thể cho từng người nộp thuế.

“Quá trình rà soát được thực hiện theo hướng phân loại để lựa chọn phương án phù hợp. Trường hợp thực tế đã ngừng hoạt động và đủ điều kiện sẽ được hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Với doanh nghiệp còn nhu cầu sản xuất, kinh doanh, cơ quan thuế hỗ trợ khắc phục vi phạm, hoàn thành nghĩa vụ và thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế để trở lại thị trường”, ông Nguyễn Đức Tiến - Phó Trưởng Thuế cơ sở 1 tỉnh Hà Tĩnh cho biết.

Cùng với gửi thông báo, thư ngỏ và liên hệ trực tiếp, ngành thuế công khai đầu mối tiếp nhận phản ánh, đăng tải danh sách cần rà soát, hướng dẫn qua website, mạng xã hội và phối hợp chính quyền cơ sở tìm kiếm, xác minh, vận động người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ.

Đến ngày 8/9/2026, tỷ lệ xử lý danh sách doanh nghiệp, tổ chức ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế được giao tại Hà Tĩnh đạt 39,3%, cao hơn mức bình quân 36% của 34 tỉnh, thành phố và thuộc nhóm khá của cả nước.

Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả của việc phân loại hồ sơ và hỗ trợ sát từng trường hợp. Tuy vậy, số lượng cần tiếp tục xử lý còn lớn, trong đó có nhiều hồ sơ kéo dài, thiếu thông tin hoặc tiềm ẩn rủi ro, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, chính quyền địa phương và người nộp thuế.

Theo ông Lê Thanh Hải - Phó Trưởng Thuế tỉnh Hà Tĩnh, từ nay đến hết năm 2026, ngành tiếp tục ưu tiên xử lý các hồ sơ đủ điều kiện; tập trung tháo gỡ những trường hợp phức tạp, kéo dài hoặc có mức độ rủi ro cao; tăng cường phối hợp, đối chiếu và cập nhật dữ liệu giữa các đơn vị liên quan. Đối với những trường hợp bất khả kháng hoặc không thể xử lý theo quy định hiện hành, ngành thuế tỉnh cũng đã kiến nghị Cục Thuế báo cáo Chính phủ xem xét các giải pháp mang tính đột phá, phù hợp với thực tiễn.

Hơn 40.000 mã số thuế thuộc diện rà soát đặt ra khối lượng công việc lớn, đồng thời cho thấy sự cần thiết phải xử lý dứt điểm những hồ sơ tồn đọng. Khi thông tin phản ánh đúng chủ thể, đúng trạng thái hoạt động và đúng nghĩa vụ, doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được bảo vệ, các rủi ro về hóa đơn và gian lận thuế được nhận diện chính xác hơn.

Mỗi người nộp thuế cần chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế, cập nhật thay đổi, lưu giữ hồ sơ và phối hợp với cơ quan chức năng khi phát sinh vướng mắc. Việc hoàn thành nghĩa vụ đúng thời điểm sẽ tránh để một hồ sơ cũ trở thành gánh nặng nhiều năm sau, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và thuận lợi.