Hội thẩm nhân dân góp phần đảm bảo các phán quyết của tòa án đúng người, đúng tội

Nguyễn Minh Hà (bên phải) và Nguyễn Ngọc Truyền tại phiên toà sơ thẩm ngày 29/7.

Ngày 29/7/2021, Tòa án nhân dân (TAND) huyện Nghi Xuân mở phiên tòa sơ thẩm xét xử Nguyễn Ngọc Truyền và Nguyễn Minh Hà (cùng SN 1994, trú tại thôn Thành Yên, xã Xuân Thành, huyện Nghi Xuân) về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy”.

Trước đó, Hà từng bị xử phạt 9 tháng tù về tội “Trộm cắp tài sản” vào năm 2016 và Truyền bị xử phạt 24 tháng tù về tội “Mua bán trái phép chất ma túy” vào năm 2019. Sau quá trình thẩm vấn, tranh tụng, HĐXX tuyên phạt Hà 27 tháng tù giam và Truyền 15 tháng tù giam. Phán quyết cuối cùng được những người tham dự phiên tòa đánh giá thấu tình đạt lý.

Ông Nguyễn Hồng Quân (người trên cùng, bên trái) trong một phiên xử tại TAND huyện Nghi Xuân.

Ông Nguyễn Hồng Quân, một trong hai HTND tại phiên xử trên trao đổi: “Mỗi bản án được đưa ra đều mang tính quyết định tới số phận của một con người nên trước khi tham gia tố tụng tại phiên tòa, chúng tôi thường nghiên cứu rất kỹ hồ sơ, lý lịch tư pháp của từng bị cáo.

Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ và diễn biến cụ thể tại phiên xử, các hội thẩm độc lập suy xét, không vì áp lực của bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào để từ đó nêu ra ý kiến với các thành viên còn lại của Hội đồng xét xử (HĐXX)”.

Đối với những vụ án có tính chất phức tạp, nghiêm trọng, HTND chiếm 3/5 thành viên của HĐXX (Ảnh: HĐXX các bị cáo trong vụ án bò Bình Hà).

Là bộ phận trực tiếp tham gia tiến hành tố tụng tại phiên tòa, HTND có địa vị pháp lý đặc biệt quan trọng, chiếm tới 2/3 thành phần HĐXX. Theo quy định, thành phần HĐXX sơ thẩm gồm 1 thẩm phán và 2 HTND.

Đối với những vụ án có tính chất phức tạp, nghiêm trọng, HTND chiếm 3/5 thành viên của HĐXX. HTND ngang quyền với thẩm phán và tham gia đóng góp ý kiến trên tinh thần quyết định theo đa số. Nếu ý kiến biểu quyết của HTND giống nhau nhưng khác ý kiến thẩm phán thì quyết định của HĐXX phải theo ý kiến HTND. Thẩm phán có quyền bảo lưu ý kiến và đề nghị tòa án cấp trên xem xét.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Trần Văn Kỳ, Chánh án TAND tỉnh Phan Nguyệt Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Phạm Thu Hà tặng hoa chúc mừng Trưởng, Phó đoàn Hội thẩm nhân dân TAND tỉnh nhiệm kỳ 2021 - 2026.

Hà Tĩnh hiện có 239 HTND được HĐND các cấp bầu ra, trong đó có 25 HTND cấp tỉnh, 214 HTND cấp huyện; có 107 hội thẩm tái nhiệm, 183 hội thẩm là cán bộ đương chức, 63 hội thẩm có trình độ chuyên môn pháp lý.

Với thành phần tương đối đa dạng như: cán bộ tư pháp, cán bộ đoàn thể, người có uy tín trong cộng đồng dân cư…, sự hiện diện của HTND thể hiện quyền giám sát của Nhân dân đối với hoạt động tư pháp, đảm bảo bản án được thi hành chính xác, khách quan, phù hợp với lợi ích, nguyện vọng của Nhân dân.

3 thành viên của HĐXX gồm Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa và 2 hội thẩm nhân dân tại TAND TP. Hà Tĩnh trong một phiên xử “Trộm cắp tài sản”.

Tính riêng năm 2021 theo chu kỳ từ 1/10/2020 - 30/9/2021, TAND hai cấp giải quyết sơ thẩm 2.324 vụ việc, các vị HTND đã tham gia xét xử 1.135 vụ (chiếm tỷ lệ 48,8%); trong đó: hình sự 769 vụ, dân sự 83 vụ, hôn nhân gia đình 271 vụ, kinh doanh thương mại 8 vụ, hành chính 4 vụ. Được biết, trung bình, mỗi hội thẩm được phân công tham gia xét xử 4,7 vụ.

Trong quá trình xét xử các vụ án điểm, án hình sự có tính chất điển hình về tội danh, hành vi phạm tội, các vụ án rất nghiêm trọng, được dư luận quan tâm, gây bức xúc trong Nhân dân, các HTND còn phân tích, giải thích chính sách, pháp luật cho bị cáo và người tham dự phiên tòa để điều chỉnh hành vi, tránh vi phạm pháp luật.

Các HTND còn phân tích, giải thích chính sách, pháp luật cho bị cáo và người tham dự phiên tòa để điều chỉnh hành vi, tránh vi phạm pháp luật.

Chánh án TAND tỉnh Phan Thị Nguyệt Thu đánh giá: “Thời gian qua, các vị HTND đã rất tích cực tham gia vào công tác xét xử các vụ án của tòa án, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo cho vụ án được xét xử công bằng, khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Thời gian tới, TAND hai cấp sẽ tiếp tục đổi mới phương thức tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ HTND, trang bị kịp thời các văn bản pháp luật hoặc văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật mới; tổ chức rút kinh nghiệm trong xét xử một số loại vụ án đặc thù, bảo đảm các điều kiện thuận lợi để nghiên cứu hồ sơ, tham gia xét xử hỗ trợ về điều kiện làm việc, bồi dưỡng nghiệp vụ… để tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ HTND”.