Iran tuyên bố sẽ cho phép tàu thuyền các quốc gia Arab hoặc châu Âu đi qua Eo biển Hormuz nếu họ trục xuất đại sứ Mỹ, Israel.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 9/3 tuyên bố các nước Arab và châu Âu sẽ có "đầy đủ quyền và tự do" đi qua Eo biển Hormuz nếu họ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Israel và Mỹ, đồng thời trục xuất đại sứ của hai quốc gia "đang tấn công Iran".
Chưa có quốc gia nào lên tiếng về điều kiện này. Nhiều nước châu Âu và Arab là đồng minh thân cận của Mỹ.
Một tàu container đi qua Eo biển Hormuz tháng 6/2025. Ảnh: AFP
Thông báo được đưa ra giữa lúc xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu kết thúc. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi cho biết Tehran chỉ có một điều kiện duy nhất để ngừng hành động thù địch là Washington và Tel Aviv "không gây hấn thêm nữa". Theo ông, Nga, Trung Quốc và Pháp đã liên hệ với Iran để giúp hạ nhiệt căng thẳng, khuyến khích giảm leo thang xung đột.
Hàng trăm tàu đang neo chờ ở hai đầu Eo biển Hormuz do xung đột. Các doanh nghiệp dầu mỏ và vận tải biển cũng theo dõi sát sao mọi dấu hiệu cho thấy hoạt động qua lại có thể sớm khôi phục.
Gần 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới đi qua tuyến hàng hải chỉ rộng khoảng 34 km, khiến nơi đây trở thành "nút thắt cổ chai" cực kỳ quan trọng nhưng cũng đầy rủi ro đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đã đẩy giá dầu tăng cao vì hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz gần như bị tê liệt và sản lượng dầu ở Trung Đông giảm sút.
Tướng Ibrahim Jabbari, cố vấn của tư lệnh IRGC, hôm 3/3 tuyên bố lực lượng này đã đóng cửa Eo biển Hormuz và sẽ tấn công mọi tàu cố đi qua. Hai ngày sau, một phó chỉ huy IRGC cho hay eo biển không bị phong tỏa và các tàu tuân thủ quy định quốc tế vẫn tiếp tục hành trình bình thường.
Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani cho biết an ninh ở Eo biển Hormuz khó có thể được đảm bảo chừng nào xung đột do Mỹ và Israel châm ngòi vẫn tiếp diễn.
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Giới chuyên gia nhận định IRGC đã hứng chịu nhiều tổn thất kể từ khi xung đột bùng phát, nhưng vẫn duy trì được năng lực tập kích và đóng cửa Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện không có đủ nguồn lực tại khu vực để triển khai chiến dịch hộ tống quy mô lớn như Tổng thống Donald Trump mong muốn.
Theo lệnh của Tổng thống Trump, quân đội Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz từ sáng 13/4. Giới chuyên gia đánh giá đây là một nước đi mạo hiểm, "dĩ độc trị độc" nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi Iran có nhiều "át chủ bài" chưa dùng đến.
Trong thông điệp chúc mừng tết Bunpimay Lào năm 2569 (theo Phật lịch), Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước CHDCND Lào Thongloun Sisoulith kêu gọi tăng cường đoàn kết toàn dân tộc, chung sức thúc đẩy phát triển bền vững.
Thủ tướng Israel khẳng định đã chấp thuận thỏa thuận hòa bình với Liban về nguyên tắc nhưng đặt ra hai điều kiện: giải giáp vũ khí của Hezbollah và đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad của Pakistan ngày 11/4 đang rơi vào thế bế tắc, chủ yếu do bất đồng liên quan đến eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược toàn cầu.
Tham dự cuộc đàm phán có đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner - con rể của ông Trump, cùng Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Kéo dài thời gian ngừng bắn, bùng nổ chiến tranh trở lại hoặc các cuộc tấn công ở cường độ thấp khi Iran kiểm soát Hormuz, mỗi kịch bản như vậy đều định hình lại khu vực theo hướng có lợi cho Tehran.
Ngày 9/4, Iran thông báo các lộ trình thay thế cho tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz, do lo ngại nguy cơ từ thủy lôi tại khu vực chính của tuyến đường thủy huyết mạch này.
Sau khi tuyên bố đạt mục tiêu trong chiến dịch quân sự “Epic Fury” và thiết lập lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần, Mỹ và Iran đang chuẩn bị bước vào các cuộc đàm phán trực tiếp, song nhiều bất đồng giữa hai bên vẫn chưa được giải quyết.
Truyền thông Iran đưa tin nước này đang đình chỉ cho phép tàu qua eo biển Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn vì Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon.
Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, ngày 7/4, Bộ Năng lượng và Mỏ Cuba thông báo 2 tàu phát điện nổi hiện đang ở Cuba là Belgin Sultan và Erol Bay, với tổng công suất lắp đặt 124 MW, sẽ tiếp tục phát điện trong nửa cuối tháng này, sử dụng nhiên liệu từ dầu viện trợ của Nga.
Truyền thông Mỹ dẫn lời quan chức cấp cao cho biết quân đội Mỹ đã tiến hành không kích các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - đầu mối xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nằm ngoài khơi phía Tây Iran.
Khi thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra liên quan việc mở lại eo biển Hormuz đang đến gần, Iran đã kêu gọi thanh niên tham gia các hoạt động mang tính biểu tượng nhằm bảo vệ các nhà máy điện trọng điểm.
Trong cuộc họp báo tôn vinh chiến dịch giải cứu phi công ở Iran, ông Trump đe dọa toàn bộ đất nước Iran sẽ bị “tiêu diệt” chỉ trong 1 đêm nếu không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4.
Đại diện Bộ Ngoại giao Iran khẳng định: “Việc Iran nhanh chóng và thẳng thắn đưa ra quan điểm không nên bị coi là sự đầu hàng", và lưu ý Tehran sẽ thông tin khi cần thiết.
Mỹ, Iran và các bên trung gian được cho đang thảo luận các điều khoản cho một lệnh ngừng bắn tiềm năng kéo dài 45 ngày và tiến tới chấm dứt xung đột vĩnh viễn.
Vụ Iran bắn rơi tiêm kích F-15E và những diễn biến khác trong chiến sự đang gia tăng sức ép lên Tổng thống Trump, khiến ông ngày càng khó tìm lối thoát như ý muốn.
Trong một động thái mới trên mặt trận năng lượng tại châu Âu, Italy đang cùng với Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Áo thúc đẩy việc áp thuế đối với lợi nhuận vượt mức của các công ty năng lượng để kiềm chế chi phí năng lượng do giá dầu và khí đốt cao, vốn trầm trọng hơn do cuộc xung đột tại Trung Đông và hỗ trợ các gia đình và doanh nghiệp, mà không làm tăng nợ công.
Thượng nghị sĩ Valentina Matviyenko, người đứng đầu Hội đồng Liên bang Nga (tức Thượng viện Nga) đã giải thích lý do Nga sẽ không bắt cóc hoặc ám sát Tổng thống Zelensky, như hành động của Mỹ ở Venezuela và Iran.
