Tuyến kênh N0-12 có chiều dài hơn 1 km, với chức năng dẫn nước từ hồ Sông Rác tưới cho 130 ha lúa của 2 thôn Tân Phan và Tân Giang, xã Kỳ Anh. Tuyến kênh do người dân tự đóng góp vật liệu và ngày công xây dựng, hoàn thành và đưa vào sử dụng từ năm 2002. Trong nhiều năm, tuyến kênh đã phát huy hiệu quả, góp phần đảm bảo năng suất lúa cho người dân.
Tuy nhiên, sau hơn 20 năm đưa vào sử dụng, tuyến kênh N0-12 chưa từng được duy tu, sửa chữa lớn. Theo thời gian, nhiều đoạn kênh bị nứt vỡ, bong tróc, sụt lún nghiêm trọng. Đặc biệt, kênh chạy dọc đường trục chính của xã, nơi hằng ngày có nhiều phương tiện, trong đó có xe tải trọng lớn qua lại, khiến tình trạng hư hỏng thêm trầm trọng.
Bà Nguyễn Thị Hiền (thôn Tân Phan) lo lắng: “Tuyến kênh này gắn bó với sản xuất của bà con mấy chục năm nay. Trước đây, kênh còn tốt thì nước về đều, lúa phát triển ổn định. Giờ kênh nứt vỡ, nước thất thoát nhiều, có vụ sản xuất thiếu nước, năng suất lúa giảm rõ rệt. Người dân chúng tôi rất mong các cấp sớm quan tâm sửa chữa tuyến kênh để yên tâm sản xuất”.
Trước thực trạng xuống cấp của công trình, cán bộ và người dân 2 thôn đã nhiều lần chủ động khắc phục tạm thời. Bà con thường xuyên gia cố các điểm nứt, đổ thêm bê tông vá víu, đóng cọc bê tông dọc theo kênh để làm hàng rào, hạn chế xe tải chạy sát vào kênh. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, không thể giải quyết triệt để.
Theo thông tin từ chính quyền địa phương, vì thất thoát nước lớn liên quan đến tuyến kênh nên có gần 50 ha lúa ở khu vực cuối nguồn rơi vào tình trạng thiếu nước, nhất là vụ hè thu. Ông Đậu Đức Thái (thôn Tân Giang) chia sẻ: “Chúng tôi sản xuất gặp rất nhiều khó khăn do không chủ động được nước. Mỗi lần địa phương mở nước, trên thượng nguồn nước rất dồi dào, nhưng xuống đến hạ nguồn phải chờ rất lâu, có khi nước không về được ruộng. Nguyên nhân là nước bị thấm, bị hao hụt trên tuyến kênh. Có vụ lúa phải gieo cấy muộn, có vụ năng suất giảm mạnh, ảnh hưởng lớn đến thu nhập của bà con”.
Không chỉ ảnh hưởng đến năng suất lúa, việc thiếu nước tưới còn khiến người dân gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí thời vụ, chi phí sản xuất tăng cao do phải bơm nước bổ sung hoặc chấp nhận gieo cấy trong điều kiện bất lợi.
Người dân thôn Tân Phan đóng cọc bê tông để hạn chế xe tải chạy sát kênh.
Về vấn đề này, Trưởng thôn Tân Phan Nguyễn Hữu Thành cho biết: “Tuyến kênh N0-12 là công trình thủy lợi quan trọng, phục vụ trực tiếp cho sản xuất của 2 thôn với diện tích lúa lớn. Người dân đã nhiều lần kiến nghị và rất mong các cấp, ngành sớm quan tâm, bố trí nguồn lực để sửa chữa, nâng cấp tuyến kênh, giúp bà con yên tâm phát triển sản xuất”.
Theo ông Thành, trong điều kiện ngân sách của thôn và xã còn hạn chế, việc đầu tư nâng cấp toàn bộ tuyến kênh vượt quá khả năng của địa phương. Do đó, rất cần sự hỗ trợ từ cấp trên.
Trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của tuyến kênh N0-12 và những khó khăn mà người dân 2 thôn Tân Phan, Tân Giang đang đối mặt, các cấp, ngành cần sớm có chủ trương, giải pháp cụ thể để người dân yên tâm duy trì sản xuất.
