Bộ Tài chính vừa có Quyết định 3389 phê duyệt Đề án chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán. Theo đó, từ ngày 1/1/2026, nhà điều hành sẽ chấm dứt hoàn toàn phương thức thu thuế khoán với hộ kinh doanh và chuyển sang quản lý theo phương pháp tự kê khai, nộp thuế.
Đề án quy định rõ 3 nhóm hộ kinh doanh và các điểm mới trong chuyển đổi phương pháp tính thuế sau khi xóa bỏ thuế khoán.
Nhóm 1 là các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu đồng một năm. Nhóm này được miễn nộp thuế giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân. Họ cũng không cần áp dụng sổ sách kế toán phức tạp nhưng vẫn phải thực hiện kê khai định kỳ. Các hộ này có thể lựa chọn kê khai 2 lần một năm vào đầu và giữa/cuối năm hoặc chọn thời điểm phù hợp.
Nhóm 2 là các hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng. Nhóm này áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu như hiện hành. Mức thuế suất theo ngành nghề được quy định rõ, gồm: 1% cho phân phối, cung cấp hàng hóa; 5% cho dịch vụ, xây dựng không bao thầu vật liệu; 3% cho sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu vật liệu; và 2% cho hoạt động kinh doanh khác.
Hộ kinh doanh này không cần tuân theo chế độ kế toán phức tạp, nhưng vẫn phải lập sổ sách đơn giản, có biểu mẫu theo quy định. Họ phải kê khai thuế 4 lần một năm (theo quý).
Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng trong năm, và thuộc nhóm ngành bán lẻ, dịch vụ trực tiếp đến tay người tiêu dùng sẽ phải xuất hóa đơn điện tử từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế. Các hộ khác có doanh thu dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc xuất hóa đơn nhưng Bộ Tài chính lưu ý vẫn nên ghi chép doanh thu.
Với các hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm, trong 2 năm liên tiếp sẽ chuyển sang nhóm 3 từ năm thứ 3.
Nhóm 3 là các hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm. Nhóm này bắt buộc phải áp dụng phương pháp khấu trừ thuế giá trị gia tăng, trong đó khoản phải nộp bằng thuế giá trị gia tăng đầu ra trừ cho đầu vào. Mức thuế thu nhập cá nhân được tính 17% trên tổng lợi nhuận. Trong đó, lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí hợp lý.
Về phương pháp kê khai, hộ kinh doanh có doanh thu trên 50 tỷ đồng một năm thực hiện theo tháng, còn dưới 50 tỷ sẽ kê khai theo quý. Họ phải xuất hóa đơn và mở tài khoản ngân hàng riêng để phục vụ cho hoạt động kinh doanh. Các hộ này bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.
Tính tới cuối 2024, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ, cá nhân kinh doanh. Số hộ kinh doanh đang hoạt động ổn định (hộ khoán và kê khai) là 2,2 triệu. Số hộ có doanh thu trên ngưỡng phải nộp thuế (trên 100 triệu một năm) là 1,3 triệu hộ, chiếm 59% tổng số hộ.
Năm 2024, tổng thu ngân sách nhà nước từ nhóm hộ, cá nhân kinh doanh là khoảng 26.000 tỷ đồng. Nửa đầu năm, số thu từ hộ, cá nhân kinh doanh ước trên 17.000 tỷ đồng.
