Nỗi niềm của những người đang “sống chung” với rác
Dù hằng ngày đang sinh sống ngay cạnh Nhà máy điện rác Phú Sơn nhưng 480 hộ/2.000 người dân ở phường Phú Bài (TP. Huế) vẫn yên tâm vì nhà máy hiện đại này không ảnh hưởng đến sinh hoạt, môi trường ở khuôn viên nhà máy luôn xanh - sạch - đẹp. Giờ đây, họ không còn phải chịu đựng mùi hôi thối, bụi bẩn, ô nhiễm như trước đây nên tâm lý, sức khỏe đều được cải thiện.
Là người từng “sống chung” với rác, anh Nguyễn Quang Minh ở TDP 2 (phường Phú Bài, TP. Huế) cho hay: “Qua thực tế cho thấy, với quy trình xử lý khép kín liên tục và tự động hóa trong các khâu vận hành như ở đây thì người dân không hề bị ảnh hưởng mà ngược lại còn được hưởng lợi vì môi trường chung ngày càng sạch sẽ, nhiều người được nhà máy tạo việc làm và có thu nhập ổn định”.
Là một trong những cư dân sinh sống ở khu vực quanh bãi chôn lấp rác Hồng Lộc, anh Bùi Văn Bình ở thôn Trường An (xã Hồng Lộc) cho rằng: “Hiện nay, bãi chôn lấp rác đã đóng cửa, nhưng ô nhiễm vẫn đang hiện hữu, nỗi lo của người dân vẫn còn dai dẳng. Theo tôi, chỉ có xây dựng nhà máy điện rác hiện đại mới có thể giải quyết được tình trạng quá tải, ô nhiễm kéo dài nhiều năm tại các bãi rác cũ, trong đó có Hồng Lộc. Đây cũng là cơ sở, là cơ hội để chúng ta có được môi trường sống trong lành, sạch sẽ".
"Những vấn đề người dân còn lo lắng, phân tâm… thì tôi tin rằng các cấp, các ngành, các nhà khoa học sẽ quan tâm, nghiên cứu, xử lý thấu đáo” - anh Bình nhấn mạnh thêm.
Bãi chôn lấp rác Tây Sơn là một trong những nơi đang bị ô nhiễm nặng khiến người dân bức xúc, lo lắng. Từ những gì được chứng kiến, ông Nguyễn Quang Hào – Trưởng thôn 3 (xã Sơn Tây) chia sẻ: “Gần 20 năm nay, cư dân thôn chúng tôi phải sinh sống bên cạnh bãi rác, ngày ngày đối mặt với ô nhiễm. Vì vậy, khi nghe tin tỉnh có chủ trương xây dựng nhà máy điện rác thì tôi rất phấn khởi và kỳ vọng. Mong rằng, các cấp, các ngành sẽ tập trung vào cuộc để xây dựng nhà máy này đúng lộ trình, phát huy hiệu quả, đảm bảo an toàn, giúp chấm dứt tình trạng ô nhiễm môi trường ở thôn chúng tôi và nhiều nơi khác”.
Trước những tồn tại, hạn chế trong lĩnh vực xử lý chất thải rắn sinh hoạt và ô nhiễm môi trường, người dân, cán bộ thôn xóm, dư luận xã hội… đều mong muốn trên địa bàn tỉnh sớm có một nhà máy điện rác hiện đại. Tất cả đều cho rằng, việc xây dựng nhà máy điện rác không còn là câu chuyện của tương lai, mà là hành động cấp thiết của hiện tại.
Xây dựng nhà máy điện rác công nghệ cao - xu thế tất yếu
Dưới góc nhìn chuyên môn của Liên hiệp các Hội KH&KT Hà Tĩnh thì việc chuyển đổi mô hình từ chôn lấp và đốt rác truyền thống sang đầu tư xây dựng nhà máy đốt rác phát điện công nghệ cao không chỉ là giải pháp tình thế, mà là một xu thế tất yếu. Đây là bước đi chiến lược mang tính tiên quyết để Hà Tĩnh đảm bảo sự phát triển bền vững, hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường.
Ông Đỗ Khoa Văn - Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh cho biết: “Đã đến lúc tỉnh phải đổi mới công nghệ xử lý rác cũ kỹ để tiếp cận các giải pháp công nghệ tiên tiến hơn. Trong đó, nên ưu tiên xây dựng mô hình nhà máy điện rác đã được chứng minh hiệu quả tại nhiều quốc gia tiên tiến và các tỉnh, thành lớn trong cả nước. Đây được xem là giải pháp “kép”, phù hợp với thực tiễn, có tính nhân văn và khoa học cao, mang lại lợi ích vượt trội, phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực quốc gia cũng như định hướng tăng trưởng xanh của tỉnh”.
Các địa phương trong tỉnh, nhất là những xã, phường đang có bãi chôn lấp, bãi trung chuyển rác thải (Hương Sơn, Đức Thọ, Nam Hồng Lĩnh, Tiên Điền, Tây Sơn, Hồng Lộc…) đều rất muốn sớm có một nhà máy hiện đại để tất cả rác thải sinh hoạt được quy về xử lý tại một đầu mối. Qua đó, hướng tới mục tiêu giảm chi phí, tránh được tình trạng mỗi xã phải làm một bãi chôn lấp rác, hạn chế tối đa nguy cơ ô nhiễm môi trường, ổn định tình hình cơ sở.
Ông Tôn Quang Ngọc – Chủ tịch UBND phường Nam Hồng Lĩnh cho rằng: “Hiện nay, nhu cầu bức thiết của phường Nam Hồng Lĩnh là không thể để một bãi chôn lấp rác quá thời hạn, đang ngày càng ô nhiễm vận hành ngay giữa lòng đô thị. Vì vậy, chúng tôi mong muốn UBND tỉnh, các sở, ngành có liên quan sớm thực hiện việc đầu tư nhà máy điện rác có công nghệ hiện đại để giảm áp lực cho ngân sách địa phương và giúp giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay cũng như trong tương lai”.
Trong bối cảnh mới của công cuộc phát triển KT-XH, áp lực đến từ vấn đề môi trường sẽ ngày càng lớn nên việc xây dựng một nhà máy điện rác công nghệ hiện đại là điều bắt buộc. Ông Đặng Hữu Bình – Trưởng phòng Môi trường (Sở NN&MT) khẳng định: “Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh tăng lên trên 1.000 tấn/ngày, các cơ sở xử lý và công nghệ hiện nay sẽ khó đáp ứng được yêu cầu nên xây dựng nhà máy điện rác là yêu cầu cấp bách, đảm bảo lợi ích cả về trước mắt lẫn lâu dài. Hiện, Sở NN&MT đang nghiên cứu, tham mưu cho UBND tỉnh triển khai xây dựng một nhà máy như thế”.
Là kỹ sư, chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực kỹ thuật và quản lý ngành điện rác, ông Zheng Jingjun – Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý Xây dựng (Công ty SUS International Việt Nam) khẳng định: Công ty đã đầu tư xây dựng nhiều nhà máy điện rác tại các địa phương và đều phát huy hiệu quả tích cực. Doanh nghiệp mong muốn được hợp tác, đầu tư tại Hà Tĩnh.
Theo ông Zheng Jingjun, nếu được lựa chọn, bên cạnh việc xây dựng nhà máy điện rác hiện đại, doanh nghiệp sẽ ưu tiên tạo dựng môi trường sống sạch hơn; thành lập hội đồng tư vấn cộng đồng về bảo vệ môi trường; đầu tư phát triển nguồn nhân lực tại chỗ, hướng tới tăng trưởng xanh; đồng thời gắn kết với kinh tế địa phương, thúc đẩy phát triển hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn.
