Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố đề xuất ngân sách liên bang cho năm tài khóa 2027 với trọng tâm xoay quanh việc gia tăng mạnh chi tiêu quốc phòng. Kế hoạch này đồng thời đi kèm các biện pháp cắt giảm đáng kể đối với nhiều lĩnh vực chi tiêu nội địa, theo Newsweek.
Tổng chi tiêu quân sự của Washington dự kiến tăng 44%, đạt mức 1.500 tỷ USD. Đây là con số được xem là cao nhất trong lịch sử hiện đại của Mỹ.
Ngược lại, chi tiêu nội địa sẽ bị cắt giảm khoảng 73 tỷ USD, tương đương 10% so với năm 2025. Nhà Trắng cho rằng sự điều chỉnh này là cần thiết để đáp ứng các thách thức an ninh, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ đang tham gia vào các xung đột quân sự, bao gồm chiến tranh với Iran.
Bản đề xuất nhấn mạnh quy mô gia tăng chi tiêu quốc phòng lần này "tiệm cận các mức tăng lịch sử trước Thế chiến II", đồng thời vượt qua cả giai đoạn tăng cường quân sự dưới thời Tổng thống Ronald Reagan.
Theo lập luận của chính quyền Tổng thống Trump, đây là bước đi nhằm "khôi phục khả năng sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh tác chiến" của lực lượng vũ trang Mỹ.
Đáng chú ý, hơn 1.100 tỷ USD trong tổng ngân sách quốc phòng sẽ được trình Quốc hội thông qua theo quy trình phân bổ ngân sách thông thường. Phần còn lại dự kiến sẽ được thông qua bằng cơ chế hòa giải ngân sách, vốn là một công cụ lập pháp cho phép thông qua các dự luật với đa số đơn giản tại Thượng viện, từng được sử dụng trong các cải cách thuế trước đây.
Trong nội dung chi tiết của bản đề xuất, kế hoạch ngân sách bao gồm các khoản tăng lương cho quân nhân, dao động 5%-7% tùy cấp bậc. Đồng thời, chính quyền ông Trump đề xuất bổ sung đáng kể nguồn lực để tái thiết kho dự trữ đạn dược, vốn được cho là đã suy giảm trong các chiến dịch quân sự gần đây. Ngoài ra, ngân sách cũng dành ưu tiên cho việc mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp vũ khí.
Một phần quan trọng khác của kế hoạch là đầu tư vào việc bảo đảm nguồn cung khoáng sản chiến lược trong nước - những nguyên liệu thiết yếu cho công nghệ quốc phòng - nhằm giảm phụ thuộc vào các đối tác nước ngoài.
Bên cạnh đó, khoản chi 65,8 tỷ USD được đề xuất cho chương trình đóng tàu, bao gồm cả tàu chiến và tàu hỗ trợ, cũng như nâng cấp cơ sở hạ tầng các xưởng đóng tàu.
Tổng thống Trump đã trực tiếp quảng bá kế hoạch này trên nền tảng Truth Social, nhấn mạnh: "Điều này sẽ cho phép chúng ta xây dựng một 'quân đội trong mơ' mà chúng ta từ lâu xứng đáng có được, và quan trọng hơn, sẽ giúp chúng ta duy trì sự an toàn và an ninh, bất kể đối thủ là ai".
Tuy nhiên, để bù đắp cho mức tăng chi tiêu quốc phòng, đề xuất ngân sách cũng bao gồm hàng loạt cắt giảm đối với các cơ quan liên bang. Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh dự kiến bị giảm 15,8 tỷ USD, trong khi Bộ Lao động đối mặt với mức cắt giảm lên tới 25,9%. Đáng chú ý, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) là đơn vị chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với mức giảm 52% ngân sách.
Các lĩnh vực khác như khoa học và không gian cũng không nằm ngoài xu hướng thắt chặt chi tiêu. Ngân sách của Cơ quan Hàng không Vũ trụ (NASA) dự kiến giảm 23%, xuống còn 18,8 tỷ USD. Đồng thời, các khoản chi cho nhà ở, nông nghiệp, thương mại và giáo dục cũng bị điều chỉnh giảm ở các mức khác nhau, phản ánh sự tái phân bổ nguồn lực theo hướng ưu tiên quốc phòng.
Mặc dù vậy, cần lưu ý rằng đề xuất ngân sách của Tổng thống Trump không mang tính ràng buộc pháp lý. Quốc hội Mỹ, tức cơ quan nắm quyền quyết định cuối cùng về chi tiêu liên bang, có thể sửa đổi, điều chỉnh hoặc thậm chí bác bỏ kế hoạch này.
Trong bối cảnh cán cân quyền lực tại Quốc hội đang ở trạng thái sít sao, việc thông qua một gói ngân sách quy mô lớn như vậy được dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức.
Giới quan sát nhận định rằng các nghị sĩ đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ phản đối mạnh mẽ các cắt giảm sâu đối với chi tiêu nội địa, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, môi trường và giáo dục. Trong khi đó, ngay cả trong nội bộ phe Cộng hòa, cũng có thể xuất hiện những ý kiến thận trọng về quy mô gia tăng chi tiêu quốc phòng và tác động của nó đối với thâm hụt ngân sách.
