“Những buổi ngày xưa vọng nói về”
Thành Sen, tên gọi gắn liền với trung tâm tỉnh lỵ của Hà Tĩnh, nay đã hơn 100 tuổi. Những ngày thu lịch sử, đứng giữa mảnh đất thiêng, tôi như nghe tiếng thời gian vọng lại trong từng con phố, từng địa danh về những năm tháng hào hùng. Chính nơi đây tinh hoa đã hội tụ, bao lớp người yêu nước đã sục sôi ý chí quật cường, thổi bùng lên những phong trào cách mạng rung chuyển trời đất để làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Tôi ghé thăm nhà cụ Nguyễn Phi Hoan (SN 1930, 75 năm tuổi Đảng) ở tổ dân phố Linh Tiến, phường Thành Sen. Năm nay, cụ đã bước sang tuổi 95, sức khỏe đã yếu đi nhiều, thế nhưng, khi nhắc đến cuộc tiến công nổi dậy giành chính quyền năm 1945, đôi mắt đục mờ vì tuổi tác bỗng như bừng sáng, miệng cười trong vui sướng, xúc động.
Cụ Hoan kể: “15 tuổi, tôi bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng, đó là những năm tháng vô cùng gian khổ nhưng cũng đầy vinh quang. Tôi cùng đồng chí, đồng đội tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân đứng lên bước theo ánh sáng của Đảng; tham gia đội quân tự vệ, cùng bà con xuống đường biểu tình sục sôi cho ngày tiến lên khởi nghĩa. Tôi còn nhớ buổi sáng 18/8, chúng tôi cùng với những đoàn người từ khắp nơi: Linh Tiến, Trung Tiết, Đại Nài… như dòng thác đổ về trung tâm thị xã, giương cao khẩu hiệu, cờ đỏ sao vàng. Thời khắc Tỉnh trưởng Hà Văn Đại rút lui, chính quyền cách mạng mới chính thức ra mắt, tại sân vận động thị xã thời bấy giờ, cả đoàn người rào rạt tiếng vỗ tay”.
Các tài liệu lịch sử ghi lại, vào đầu tháng 3/1945, sau khi phát xít Nhật thực hiện cuộc đảo chính, lật đổ chính quyền Pháp ở Đông Dương, tại Hà Tĩnh, công sứ Pháp - Buphie đầu hàng vô điều kiện. Từ 9h sáng 12/3/1945, quân Nhật chính thức chiếm đóng thị xã Hà Tĩnh, đặt ra chính sách cai trị tàn bạo, lừa bịp trắng trợn khiến đời sống của người dân lâm vào cảnh khó khăn khốn cùng, nạn đói hoành hành.
“Riêng tại Hà Tĩnh, theo thống kê chưa đầy đủ đã có 5 vạn người chết đói. Địa bàn thị xã nhỏ bé như vậy nhưng người chết đói nằm la liệt khắp nơi… (theo “Thành phố Hà Tĩnh theo dòng lịch sử” - NXB Chính trị quốc gia Sự thật). Trong đêm tối xiềng xích, phong trào cách mạng ở thị xã Hà Tĩnh ngày càng dâng cao. Mặt trận Việt Minh thị xã sớm được thành lập thu hút sự tham gia của đông đảo quần chúng nhân dân. Từ đây, Thành Sen trở thành nơi hội tụ của lòng dân, khắp phố phường những cuộc mít tinh, biểu tình, thị uy, diễu hành biểu dương lực lượng liên tục diễn ra, tạo nên khí thế chưa từng có.
Thời khắc ấy đã trở thành một mốc son chói lọi trong những trang sử hào hùng của Thành Sen. Đúng 5h sáng 18/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa phân khu Nam Hà gửi tối hậu thư cho quân Nhật yêu cầu không được can thiệp vào công việc nội bộ của địa phương; đoàn quân khởi nghĩa như thác đổ, “long trời lở đất” tiến về trung tâm. Tại tỉnh đường, buổi tiếp xúc lịch sử đã diễn ra giữa Tỉnh trưởng Hà Văn Đại và đại diện Việt Minh phân khu Nam Hà. Tỉnh trưởng rút lui, bàn giao lại toàn bộ giấy tờ, sổ sách, súng đạn và tiền bạc cho Mặt trận Việt Minh phân khu Nam Hà. Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền hoàn toàn thắng lợi.
Theo lời kể của cụ Nguyễn Phi Hoan, hình ảnh về cuộc khởi nghĩa năm nào như một thước phim quay chậm in vào tâm trí. Đứng giữa quảng trường Thành Sen, tôi như nghe thấy tiếng bước chân, tiếng trống dồn dập rộn rã, tiếng người hô vang khẩu hiệu giành chính quyền khắp phố phường; nghe cả những tiếng khóc của những năm tháng lầm than, vất vả; những nỗi đau, cực hình từ các nhà lao giam cầm nhà yêu nước… Tất cả là mạch nguồn bất tận để thế hệ hôm nay luôn tự hào về truyền thống; hun đúc nên ý chí, bản lĩnh của con người Thành Sen.
Nối dài khát vọng của cha ông
Trong hành trình phát triển, Thành Sen luôn giữ sứ mệnh là “trái tim của tỉnh”, từ thị xã vươn lên trở thành thành phố đạt đô thị loại 2, hiện đại, phát triển, khẳng định vị thế hạt nhân, góp phần tạo động lực tăng trưởng cao của tỉnh. Trước vận mệnh mới của đất nước, 8 phường trung tâm của TP Hà Tĩnh được sắp xếp thành phường Thành Sen, trực thuộc tỉnh, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025.
Tại Đại hội lần thứ I, Đảng bộ phường Thành Sen đặt mục tiêu xây dựng địa phương trở thành đô thị thông minh, hiện đại, khẳng định vị thế của một trong những đô thị trung tâm vùng Bắc Trung Bộ; có kinh tế phát triển nhanh và bền vững; xã hội ổn định, văn minh, giàu bản sắc; văn hóa - xã hội phát triển toàn diện; QP-AN đảm bảo; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân được nâng cao. Đó không chỉ là mục tiêu phát triển mà là sự tiếp nối mạch nguồn ý chí của lớp lớp thế hệ đi trước để tiếp tục dựng xây Thành Sen ngày càng rạng rỡ, phát triển đi lên.
Ông Nguyễn Văn Chung - Chủ tịch UBND phường Thành Sen cho biết: “Ngay sau Đại hội Đảng bộ lần thứ I, phường đã cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội bằng chương trình, kế hoạch hành động sát với thực tiễn. Theo đó, tập trung xây dựng, đề xuất một số cơ chế, chính sách đặc thù tạo nguồn lực xây dựng, đưa Thành Sen trở thành hình mẫu về đô thị thông minh, hiện đại, văn minh; tiếp tục quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược, nhất là các tuyến giao thông kết nối với quốc gia, kết nối liên vùng; tập trung phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính. Song song với đó, tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác cán bộ và phát triển nguồn nhân lực. Đặc biệt, phường hướng tới xây dựng hình ảnh, con người Thành Sen “Năng động, trách nhiệm, văn minh, thân thiện”.
Khí thế mới đang lan tỏa khắp phố phường, người Thành Sen lại đoàn kết bắt tay vào mục tiêu mới. Niềm tin được hun đúc từ những thành quả, quyết tâm được tiếp thêm từ khát vọng đổi thay, tất cả hòa quyện thành động lực mạnh mẽ cho hành trình phía trước.
Ông Hồ Sỹ Đống - Tổ trưởng tổ dân phố 6 Bắc Hà cho biết: “Chúng tôi sẵn sàng chung tay từ những việc nhỏ nhất, từ việc giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng nếp sống văn hóa, đến tham gia các phong trào thi đua để góp phần phát triển phường Thành Sen ngày càng văn minh, hiện đại”.
