Khi người thân nhận thông báo từ nhà mạng đề nghị nâng cấp máy để duy trì liên lạc, chị Ngọc Hồng (Phúc Thọ, Hà Nội) được giao nhiệm vụ sắm điện thoại mới cho hai người già và một trẻ nhỏ trong gia đình. Cùng lúc phải mua ba máy, trong khi ngân sách không nhiều, chị ưu tiên chọn máy "cục gạch" 4G có tính năng đơn giản, trong tầm giá 500 nghìn đồng.
Trước đây, loại máy vốn không thiếu, nhưng hiện nay tại các đại lý đều khan hàng. "Hai cửa hàng lớn không còn máy. Họ khuyên tôi mua smartphone giá 2 triệu đồng, hoặc đặt trước và đợi sang tuần", chị nói.
Khi đến một số cửa hàng nhỏ trong xã, máy rẻ nhất của thương hiệu ít tên tuổi cũng bị tăng giá lên khoảng 800 nghìn đồng. Chị buộc phải cân nhắc vì số tiền bỏ ra gần gấp đôi dự kiến, chuyển sang phương án mua điện thoại cũ hoặc xin lại máy của người thân không dùng đến.
Tình trạng thiếu điện thoại "cục gạch" 4G được ghi nhận tại nhiều nơi, trong bối cảnh gần 10 triệu thuê bao phải nâng cấp khi sóng 2G tắt vào giữa tháng 9. Trên website của Thế Giới Di Động, những mẫu "cục gạch" có 4G hoặc smartphone giá rẻ hiện chỉ bán trực tiếp tại cửa hàng, không bán online. Tuy nhiên ở nhiều khu vực, danh sách cửa hàng có sẵn máy không nhiều.
Khi thời gian chỉ còn một tháng, các nhà mạng, đại lý điện thoại lo rằng số thiết bị đầu cuối sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu.
Ví dụ, nhà mạng Viettel tính đến đầu tháng 8 còn 5,9 triệu thuê bao 2G. Nhà mạng dự kiến trong tháng 8 và nửa đầu tháng 9 sẽ chuyển đổi thêm 3-4 triệu khách hàng sử dụng thiết bị 2G lên 4G. "Việc thiếu máy 4G diễn ra ở nhiều nơi. Với tốc độ chuyển đổi thuê bao như hiện nay, số máy thiếu có thể lên tới hàng triệu", nhà mạng nhận định.
Những thuê bao cần nâng cấp là những người đang sử dụng điện thoại đời cũ, phần lớn là dạng "cục gạch" có phím bấm. Khi đổi lên máy 4G, 70% vẫn tiếp tục chọn loại máy này với giá khoảng 400-600 nghìn đồng, 20% chọn lên smartphone tầm giá dưới 2 triệu đồng, 10% lên smartphone 2-5 triệu đồng, theo thống kê của Hoàng Hà Mobile trong một tháng qua. Các thương hiệu phổ biến trong phân khúc điện thoại có phím bấm là Nokia, Mobell, Masstel, Itel.
Tại cuộc họp báo hồi tháng 7, ông Trương Minh Hoàng, Giám đốc phát triển kinh doanh dịch vụ của Thế Giới Di Động, cho biết doanh số điện thoại cơ bản (feature phone) chiếm 10-15% trên tổng số hơn 500 nghìn máy bán ra mỗi tháng, tương đương 70 nghìn máy.
Theo ông Hoàng, điều này cho thấy xu hướng sử dụng điện thoại có phím bấm 4G của người dân vẫn rất lớn. "Hàng tháng chúng tôi đáp ứng khoảng 70 nghìn máy. Nếu yêu cầu số lượng lớn hơn và trong thời gian ngắn, nhà bán lẻ không thể đáp ứng", ông nói, cho rằng cần có lộ trình phù hợp để khách hàng chuyển dịch.
Đại diện hệ thống CellphoneS cho biết đầu tháng 8, doanh số dòng điện thoại có phím bấm ở mức giá dưới 1,5 triệu đồng tăng gấp 4-5 lần so với cùng kỳ tháng trước, ghi nhận cháy hàng cục bộ tại một số khu vực. Hoàng Hà Mobile cũng đánh giá tình trạng hết hàng với các mẫu máy 4G giá rẻ có thể xảy ra, và ước tính phải đến tháng 11, số lượng máy nhập về mới đủ đáp ứng cho các thuê bao cần nâng cấp.
Một thương hiệu điện thoại giá rẻ tại Việt Nam cũng thừa nhận đang trong tình trạng "hàng không đủ bán", bao gồm cả phân khúc feature phone 500-700 nghìn đồng và smartphone giá 2 triệu đồng.
Để hỗ trợ người dân chuyển sang điện thoại 4G, ông Nguyễn Phong Nhã, Phó Cục trưởng Viễn thông - Bộ Thông tin và Truyền thông, đề nghị các nhà mạng hỗ trợ người dân, đặc biệt những người có hoàn cảnh khó khăn, hộ nghèo. Việc chuyển đổi sang 4G giúp người dân có thể trải nghiệm dịch vụ tốt hơn. Ngoài ra, nếu sử dụng smartphone, họ có thể tiếp cận các công cụ số, dễ dàng thực hiện dịch vụ công trực tuyến, từ đó dần dần hình thành xã hội số, tạo điều kiện cho người sử dụng tiếp cận công nghệ mới. Bộ cũng đã làm việc với UBND các tỉnh, thành phố đề xuất sử dụng nguồn vốn, tài trợ hợp pháp trên địa bàn để phối hợp với nhà mạng thúc đẩy người dân chuyển đổi.
Hiện nay, hầu hết đơn vị đều có ưu đãi 100-500 nghìn đồng cho người dùng khi nâng cấp từ máy 2G lên smartphone. Một số nhà mạng, hãng điện thoại cũng ra thêm sản phẩm mới để đáp ứng thị trường. Ví dụ, Oppo vừa đưa về Việt Nam mẫu A3x giá 3,5 triệu đồng. Viettel cũng giới thiệu máy Sumo 4G V1S hướng tới nhu cầu "Cloud Phone", tức điện thoại có phím bấm nhưng vẫn có thể lên mạng và dùng một số ứng dụng mạng xã hội.
