Bài 2: Tạo đồng thuận từ cơ sở

Trong quá trình sắp xếp đơn vị cấp thôn, những băn khoăn về tên gọi thôn mới, địa điểm sinh hoạt cộng đồng hay tâm tư của đội ngũ cán bộ trước yêu cầu kiện toàn tổ chức đều được các địa phương chủ động nắm bắt, giải quyết trên tinh thần công khai, minh bạch, phát huy dân chủ. Cách làm ấy đã tạo sự đồng thuận cao từ cơ sở, góp phần bảo đảm quá trình triển khai chủ trương diễn ra thuận lợi, đúng lộ trình.

Ngay sau khi hoàn tất việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và bộ máy đi vào vận hành ổn định, Hà Tĩnh đã chủ động định hướng công tác sắp xếp thôn, tổ dân phố (TDP), tạo tâm thế sẵn sàng cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân trước khi triển khai trên thực tế. Tuy nhiên, việc sắp xếp lại thôn, TDP gắn với những thay đổi về tên gọi, địa điểm sinh hoạt cộng đồng và phương thức tổ chức hoạt động nên khó tránh khỏi những băn khoăn, trăn trở trong Nhân dân.

Tại xã Kỳ Anh, trong quá trình xây dựng đề án, một bộ phận đảng viên và Nhân dân ở 2 thôn Hải Vân và Đồng Tiến bày tỏ mong muốn giữ lại tên gọi của thôn mình. Điều này đòi hỏi cấp ủy, chính quyền xã phải có giải pháp phù hợp để tạo sự đồng thuận. Bà Dương Thị Vân Anh - Chủ tịch UBND xã Kỳ Anh cho biết: “Khi nắm bắt được nguyện vọng của bà con, Thường trực Đảng ủy đã họp bàn, nghiên cứu và lựa chọn một tên gọi phù hợp cho thôn mới. Xác định đây là khu vực trung tâm của xã Kỳ Đồng trước đây nên chúng tôi thống nhất đặt tên thôn mới là Kỳ Đồng. Đây là tên gọi mang tính bao quát, lưu giữ dấu ấn của địa phương. Sau khi Thường trực Đảng ủy thống nhất chủ trương, chúng tôi tiếp tục lấy ý kiến Ban Thường vụ, Ban Chấp hành, cán bộ cốt cán và cộng đồng dân cư. Điều đáng mừng là tên gọi Kỳ Đồng nhận được sự đồng thuận rất cao của người dân. Với những vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng dự thảo đề án sắp xếp 30 thôn còn 12 thôn, chúng tôi đều căn cứ vào các nguyên tắc theo hướng dẫn của tỉnh và Trung ương, thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy trình để tạo sự đồng thuận trong người dân”.

Tương tự xã Kỳ Anh, tại thôn Bằng Châu (xã Mai Phụ), khi có thông tin sẽ sắp xếp cùng các thôn Hồng Lạc, Đức Châu và Tiến Châu để thành lập thôn mới, người dân có tâm tư về tên gọi sau sáp nhập. “Ai cũng mong muốn giữ được tên thôn của mình hoặc có một tên gọi phù hợp với lịch sử, văn hóa địa phương. Sau khi lắng nghe ý kiến Nhân dân, tham khảo các bậc cao niên và nghiên cứu yếu tố lịch sử, cấp ủy, chính quyền đã thống nhất lựa chọn tên gọi Thạch Châu cho thôn mới. Đây là tên gọi nhận được sự đồng thuận rất lớn của người dân”, ông Phan Huy Thọ - Bí thư Chi bộ thôn Bằng Châu cho biết.

Theo đề án, xã Mai Phụ sẽ sắp xếp từ 34 thôn xuống còn 12 thôn. Để xây dựng đề án, cấp ủy, chính quyền địa phương đã có sự chuẩn bị từ sớm, bài bản và kỹ lưỡng. Ông Bùi Quang Hiếu - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mai Phụ chia sẻ: “Ngay trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030, chúng tôi đã xác định đây là một trong những mục tiêu, phương hướng tổng quát. Vì vậy, tại các hội nghị, cuộc họp, sinh hoạt chi bộ đều lồng ghép tuyên truyền, định hướng để cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu rõ tính tất yếu của việc sắp xếp thôn. Trong đợt này, nhiều thôn mới có quy mô dân cư lớn hơn đáng kể so với trước, đặt ra nhiều thách thức trong công tác quản lý, vận hành nhưng khó cũng phải làm để tạo sự phát triển ổn định, bền vững cho tương lai”.

Đối với xã miền núi Kỳ Thượng, để xây dựng đề án sắp xếp từ 20 thôn xuống còn 10 thôn, cấp ủy chính quyền địa phương đã có một thời gian dài nghiên cứu thực tiễn về vị trí địa lý, lịch sử văn hóa của từng thôn và định hướng từ sớm trong từng cuộc họp sơ kết, tổng kết của Đảng ủy, các cuộc sinh hoạt chi bộ và các cuộc tiếp xúc cử tri.

NGOÀI CÁC YẾU TỐ VỀ TÊN GỌI VÀ QUY MÔ DÂN SỐ, KHOẢNG CÁCH DI CHUYỂN ĐẾN NHÀ VĂN HÓA THÔN CŨNG ĐƯỢC TÍNH TOÁN KỸ LƯỠNG ĐỂ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN MỘT CÁCH HỢP TÌNH, HỢP LÝ.

Ông Hoàng Trọng Lý - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Kỳ Thượng, tỉnh Hà Tĩnh

Ông Hoàng Trọng Lý - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Kỳ Thượng cho biết: “Là địa bàn vùng núi với diện tích rộng và chia cắt nên khi triển khai chủ trương sáp nhập thôn, đòi hỏi chúng tôi phải nghiên cứu rất kỹ để làm sao tạo thuận lợi nhất cho bà con trong quá trình sinh hoạt. Ngoài các yếu tố về tên gọi và quy mô dân số, khoảng cách di chuyển đến nhà văn hóa thôn cũng được tính toán kỹ lưỡng để xây dựng đề án một cách hợp tình, hợp lý”.

Thôn Sơn Bình có một cụm dân cư tên là Sơn Bình 3, cách nhà văn hóa thôn khoảng 3 km, điều này khiến người dân gặp nhiều khó khăn khi tham gia các hoạt động cộng đồng. Trên cơ sở nghiên cứu điều kiện về vị trí địa lý và nắm bắt nguyện vọng của bà con, xã Kỳ Thượng đã sắp xếp cụm dân cư này về thôn Mỹ Lợi với khoảng cách di chuyển đến nhà văn hóa thôn được rút ngắn xuống còn gần 1,5 km.



BÊN CẠNH YÊU CẦU BẢO ĐẢM TIÊU CHUẨN THEO QUY ĐỊNH, QUÁ TRÌNH SẮP XẾP THÔN, TDP TẠI HÀ TĨNH LUÔN ĐẶT TRONG TỔNG THỂ ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ, LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ VÀ NGUYỆN VỌNG CHÍNH ĐÁNG CỦA NGƯỜI DÂN.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định, quá trình sắp xếp thôn, TDP tại Hà Tĩnh luôn đặt trong tổng thể điều kiện địa lý, lịch sử hình thành cộng đồng dân cư và nguyện vọng chính đáng của người dân. Tại những thôn có điều kiện đặc thù, trên cơ sở khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng đề án, các địa phương đã đề xuất giữ nguyên hiện trạng 18 thôn, TDP dù các đơn vị này không đảm bảo tiêu chuẩn về quy mô. Điển hình như thôn Tiến Thọ (xã Đức Quang) dù chỉ có 309 hộ dân, chưa đủ quy mô theo quy định, tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, xã đề xuất không thực hiện sắp xếp vì thôn này có ranh giới ổn định, cộng đồng dân cư sinh sống gắn bó từ lâu đời và bị ngăn cách bởi tuyến đường bộ cao tốc. Nếu sáp nhập với thôn liền kề sẽ hình thành đơn vị có quy mô dân số quá lớn; trong khi việc điều chỉnh một phần dân cư từ các thôn khác để bảo đảm tiêu chuẩn lại dễ tạo nên sự chia cắt, manh mún trong cộng đồng dân cư.

Ông Hoàng Xuân Hùng - Chủ tịch UBND xã Đức Quang cho biết: “Trong phương án tổng thể được phê duyệt, UBND tỉnh đã quyết định giữ nguyên thôn Tiến Thọ là rất phù hợp với thực tiễn cũng như tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân, đồng thời cũng tạo thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước”.

MỖI ĐỊA PHƯƠNG CÓ CÁCH TIẾP CẬN KHÁC NHAU NHƯNG ĐỀU GẶP NHAU Ở MỘT ĐIỂM CHUNG: ĐẶT NGƯỜI DÂN VÀO VỊ TRÍ TRUNG TÂM CỦA QUÁ TRÌNH SẮP XẾP.

Thực tế triển khai lộ trình sắp xếp thôn, TDP trên toàn tỉnh cho thấy, mỗi địa phương có cách tiếp cận riêng nhưng đều gặp nhau ở một điểm chung: đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình sắp xếp. Hệ thống chính trị cơ sở đã chủ động vào cuộc từ rất sớm, kiên trì tuyên truyền, định hướng, lắng nghe và đối thoại với người dân. Chính sự công khai, minh bạch, cầu thị và tôn trọng ý kiến Nhân dân đã giúp nhiều vấn đề phức tạp được tháo gỡ ngay từ cơ sở, tạo sự thống nhất cao trong triển khai chủ trương.

Thực hiện sắp xếp thôn, TDP ở địa phương cũng gắn với nhiệm vụ lựa chọn, bố trí cán bộ cho bộ máy mới và đảm bảo chế độ, chính sách, quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách không tiếp tục tham gia. Quá trình ấy ghi nhận tinh thần trách nhiệm và sự sẻ chia của đội ngũ cán bộ cơ sở. Nhiều người tự nguyện xin nghỉ để tạo điều kiện cho lớp cán bộ trẻ; nhiều người chấp nhận gác lại quyền lợi cá nhân để tiếp tục ở lại phục vụ địa phương.

Tại xã Đan Hải, từ 31 thôn được sắp xếp còn 15 thôn; hơn một nửa người hoạt động không chuyên trách cấp thôn đã bày tỏ nguyện vọng nhường chỗ cho cán bộ trẻ có năng lực quản lý, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu quản trị trong giai đoạn mới. Ông Trần Đức Lâm (SN 1956) - Trưởng thôn Hồng Thủy cho biết: “Tôi đã có 26 năm công tác tại thôn. Theo đề án, thôn Hồng Thủy sẽ sáp nhập với Trường Lam và Lam Long để thành lập thôn Lam Hồng với khoảng 650 hộ dân. Quy mô lớn hơn đồng nghĩa với yêu cầu quản lý cao hơn. Vì vậy, tôi đã đề đạt nguyện vọng nghỉ công tác để tạo điều kiện cho lớp cán bộ trẻ tiếp tục cống hiến”.

VỚI VAI TRÒ LÀ MỘT NGƯỜI TRẺ, XUNG KÍCH VÌ VIỆC CHUNG, NẾU CẤP ỦY ĐẢNG VÀ BÀ CON NHÂN DÂN TIN TƯỞNG, TÔI SẼ TIẾP TỤC NHẬN NHIỆM VỤ Ở THÔN MỚI.

Chị Hoàng Thị Kim Nhật, Bí thư Chi bộ thôn Tân Hải, xã Thiên Cầm (Hà Tĩnh)

Còn tại xã Thiên Cầm, bài toán đặt ra cho cấp ủy, chính quyền xã là lựa chọn, kiện toàn nhân sự tại các thôn sau sắp xếp khi có tới 55/65 người xin nghỉ khi xã triển khai đề án. Vừa lựa chọn, tìm kiếm, vừa vận động và phát huy tinh thần xung kích của các hạt nhân trẻ, cấp ủy, chính quyền xã đã tìm được những nhân tố sẵn sàng nhận nhiệm vụ, gánh vác trách nhiệm ở các thôn mới sau sắp xếp. Đồng chí Hoàng Thị Kim Nhật (SN 1991) - Bí thư Chi bộ thôn Tân Hải chia sẻ: “Bản thân tôi tham gia các nhiệm vụ tại thôn từ năm 2020, từ Bí thư Chi đoàn cho đến Bí thư Chi bộ. Hiện nay, theo phương án sẽ sáp nhập 2 thôn lại với quy mô dân số trên 750 hộ, chắc chắn nhiệm vụ sẽ nặng nề hơn, vất vả hơn nhưng với vai trò là một người trẻ, xung kích vì việc chung, nếu cấp ủy Đảng và bà con nhân dân tin tưởng, tôi sẽ tiếp tục nhận nhiệm vụ ở thôn mới”.

Cùng với tinh thần cống hiến của những nhân tố đủ điều kiện đảm nhiệm các vị trí trong bộ máy hoạt động ở thôn, TDP sau sắp xếp, trước bài toán khó về nhân sự, một số cán bộ bán chuyên trách cấp xã thuộc diện thụ hưởng chính sách từ Nghị định số 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế cũng đã tự nguyện rút hồ sơ để trở về các thôn tiếp tục cống hiến, góp phần giải bài toán nhân sự cho bộ máy mới.

Chị Phùng Thị Hường từng đảm nhiệm Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã, Phó Chủ tịch Hội LHPN xã Kỳ Hoa kiêm Bí thư Chi bộ thôn Tấn Sơn chia sẻ: “Trong điều kiện tổ chức đang cần người, mặt khác trong quá trình làm kiêm nhiệm tại thôn được bà con rất tin tưởng, quý mến nên tôi đã bàn bạc với gia đình quyết định ở lại tiếp tục công tác”.

Bà Trần Thị Huyền - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Kỳ Hoa cho biết: “Kỳ Hoa là địa phương nằm gần KKT Vũng Áng, cơ hội việc làm gắn với đãi ngộ khá lớn nên nếu nghỉ việc và nhận kinh phí từ Nghị định 154, đồng chí Hường hoàn toàn có thể tìm được một việc làm ổn định khác. Tuy nhiên, vì sự phát triển chung, đồng chí vẫn tự nguyện ở lại tiếp tục công tác, đây là sự hy sinh và thể hiện tinh thần trách nhiệm rất lớn đối với tổ chức”.

TOÀN TỈNH HIỆN CÓ 4.106 NGƯỜI HOẠT ĐỘNG KHÔNG CHUYÊN TRÁCH Ở THÔN, TỔ DÂN PHỐ; SAU SẮP XẾP, SẼ CÒN LẠI 2.379 NGƯỜI.

Song song với việc hoàn thiện đề án sắp xếp, Hà Tĩnh cũng chủ động triển khai các chính sách đối với đội ngũ cán bộ, người hoạt động không chuyên trách chịu tác động từ quá trình sắp xếp. Đến nay, có 323 cán bộ bán chuyên trách cấp xã đã được giải quyết chế độ theo Nghị định 154. Ngoài ra, Sở Nội vụ cũng vừa có Văn bản 3413 ngày 11/6/2026 về việc hướng dẫn thực hiện chế độ, chính sách của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, TDP. Toàn tỉnh hiện có 4.106 người hoạt động không chuyên trách ở thôn, TDP; sau sắp xếp, sẽ còn lại 2.379 người. Các quy trình về xác định đối tượng hưởng chính sách, thành phần hồ sơ và các bước thực hiện đều được hướng dẫn kỹ lưỡng, bảo đảm ổn định tư tưởng và quyền lợi của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, TDP trong quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức.



Có thể nói, lộ trình sắp xếp thôn, TDP ở Hà Tĩnh với cách làm công khai, dân chủ, minh bạch đang tạo được sự đồng thuận cao trong xã hội, củng cố niềm tin trong Nhân dân. Sự đồng thuận của người dân cùng tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở sẽ là nền tảng quan trọng để các thôn, TDP sau sắp xếp sớm ổn định tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

BÀI, ẢNH: PHÚC QUANG - DƯƠNG CHIẾN - THU HÀ - THẢO YẾN
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(còn nữa)

Bài 1: Sắp xếp thôn, tổ dân phố - nền tảng cho hành trình mới

Nhiều năm qua, Hà Tĩnh đã thực hiện thành công các đợt sắp xếp thôn, tổ dân phố, khẳng định hiệu quả của chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Từ thực tiễn đó, nhiều kinh nghiệm quý đã được đúc kết, tạo nền tảng quan trọng cho những bước đi tiếp theo trong giai đoạn mới.