Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định số 390/2026/NĐ-CP (Nghị định 390) ngày 16/10/2026 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CР.
Nghị định mới có nhiều thay đổi trong quản lý, kinh doanh vàng, trong đó, quy định tác động trực tiếp đến hoạt động mua bán vàng là hạ ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng/ngày đối với một khách hàng. Theo đó, tổng giá trị mua, bán vàng từ 5 triệu đồng/ngày trở lên phải thanh toán qua phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, áp dụng với mọi giao dịch vàng, không riêng vàng miếng.
Cùng với đó, Nghị định 390 bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với hoạt động sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ; đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đủ điều kiện nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ các hợp đồng gia công với nước ngoài.
Những thay đổi này đã được các cơ sở kinh doanh vàng bạc tại Hà Tĩnh chủ động cập nhật, triển khai. Tại Công ty TNHH Ninh Thư - Vàng bạc Ngọc Ninh (số 195, đường Nguyễn Công Trứ, phường Thành Sen), hoạt động mua bán đã được điều chỉnh để phù hợp với quy định mới.
Bà Hồ Ngọc Khánh - Giám đốc công ty cho biết: “Việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với hoạt động sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ giúp cơ sở giảm bớt thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian, chi phí và chủ động hơn trong hoạt động kinh doanh. Đối với quy định giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán qua tài khoản rất thiết thực. Toàn bộ nguồn thu - chi được theo dõi trong ngày; việc kiểm soát, đối soát giao dịch chính xác hơn, nhanh hơn, từ đó góp phần minh bạch hoá dòng tiền. Những ngày qua, chúng tôi đã chủ động điều chỉnh quy trình, bố trí nhân viên hướng dẫn khách hàng. Bất cứ giao dịch nào có số tiền thanh toán theo quy định, chúng tôi cũng thực hiện ghi nhận thông tin căn cước công dân, số hàng... bảo đảm giao dịch minh bạch, chặt chẽ và tạo niềm tin cho khách hàng”.
Không chỉ dừng ở việc điều chỉnh quy trình nội bộ, quy định mới còn đặt ra yêu cầu thay đổi thói quen giao dịch của khách hàng. Tại Công ty TNHH Vàng bạc Ngọc Hà Thắm (đường Nguyễn Công Trứ, phường Thành Sen), quá trình chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt bước đầu gặp một số khó khăn do một bộ phận khách hàng, nhất là người lớn tuổi vẫn quen sử dụng tiền mặt, chưa thành thạo các hình thức giao dịch qua tài khoản ngân hàng.
Chị Bùi Thị Thắm – Giám đốc công ty cho biết: “Những ngày đầu, một số khách hàng, nhất là người lớn tuổi, còn bỡ ngỡ khi chuyển từ thanh toán tiền mặt sang chuyển khoản. Vì vậy, chúng tôi phải kiên trì giải thích, hướng dẫn để khách hàng hiểu và phối hợp thực hiện. Cùng với đó, chúng tôi chủ động trang bị mã QR ở các khu vực quầy hàng, đồng thời, đồng bộ hệ thống tính tiền và hoàn thiện quy trình quản lý doanh thu, kê khai thuế giúp việc thanh toán diễn ra thuận tiện, đúng quy định”.
Ở góc độ người tiêu dùng, thay đổi phương thức thanh toán cũng mang lại những tiện ích thiết thực. Chị Lê Thị Phương, phường Thành Sen cho biết: “Thanh toán qua tài khoản khá thuận tiện, không phải mang theo nhiều tiền mặt. Các giao dịch cũng được lưu lại rõ ràng, dễ kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết. Tôi thấy phương thức này vừa an toàn cho người mua, vừa giúp cửa hàng quản lý dòng tiền minh bạch hơn”.
Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt đã trở nên phổ biến trong đời sống. Nhất là, với đặc thù giao dịch vàng thường có giá trị lớn, việc mở rộng phương thức thanh toán qua tài khoản sẽ góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng, tăng khả năng kiểm soát dòng tiền và hạn chế những rủi ro phát sinh từ giao dịch tiền mặt.
Không chỉ điều chỉnh phương thức thanh toán, Nghị định 390 còn đặt ra những yêu cầu mới về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Theo đó, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Các tổ chức, cá nhân vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, quyền lợi người tiêu dùng và phòng, chống rửa tiền.
Đồng thời, doanh nghiệp, ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng phải xây dựng hệ thống thông tin lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu; thực hiện chế độ báo cáo theo quy định.
Riêng hoạt động sản xuất, kinh doanh mua bán vàng miếng tiếp tục là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, phải được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép. Người dân chỉ được mua, bán vàng miếng tại các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp được cấp phép theo quy định.
Theo ông Nguyễn Văn Trung - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 8, các tổ chức, cá nhân kinh doanh vàng cần chủ động tìm hiểu, cập nhật quy định mới; rà soát, điều chỉnh quy trình giao dịch, hệ thống thanh toán, hóa đơn, chứng từ và chế độ báo cáo. Người dân cũng cần lựa chọn cơ sở kinh doanh uy tín, thực hiện giao dịch minh bạch, lưu giữ đầy đủ chứng từ mua bán.
Thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 8 sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định mới; đồng thời tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc chấp hành tại các tổ chức, cá nhân kinh doanh vàng. Qua đó, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm các quy định được thực hiện đồng bộ, góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh vàng trên địa bàn.
