Ngày 1/6/2009, Việt Nam đánh bại Kuwait 1-0 trong trận giao hữu, với hai cầu thủ nhập tịch trong đội hình xuất phát, là thủ môn gốc Ukraine Đinh Hoàng La và tiền đạo gốc Brazil Huỳnh Kesley Alves. Trước đó, đội tuyển đã đôn lên thủ môn gốc Brazil Phan Văn Santos và tiền vệ gốc Nigeria Đinh Hoàng Max.
Nhưng tất cả chỉ góp mặt trong thời gian ngắn ngủi với những trận giao hữu, trước khi cơ chế chung không còn cho phép sử dụng những VĐV không có gốc gác Việt Nam trên ĐTQG.
Đến năm nay, câu chuyện này một lần nữa nổi lên khi cầu thủ Brazil Rafaelson đủ điều kiện nhập tịch, rồi chính thức trở thành công dân Việt Nam vào tháng 9, với tên Nguyễn Xuân Son. Ngày 5/12, anh chính thức được triệu tập lên ĐTQG chuẩn bị cho ASEAN Cup 2024 và bắt đầu thi đấu từ trận cuối vòng bảng, gặp Myanmar hôm nay. Sau 15 năm 6 tháng 21 ngày, đội tuyển trình làng cầu thủ nhập tịch thứ năm, nhưng đánh dấu cột mốc mới với sự xuất hiện trong một giải chính thức.
Xuân Son trở thành cái tên nổi bật trong nhiều tháng, ngay từ lúc có ý định đến khi nhận quốc tịch, với nhiều câu hỏi cần giải đáp. Đó là xác nhận cơ chế cho phép tái khởi động chính sách dùng VĐV nhập tịch, rồi quá trình xác thực giữa LĐBĐ Việt Nam (VFF) với LĐBĐ thế giới (FIFA) về thời điểm Son đủ điều kiện năm năm sống liên tục tại Việt Nam để được phép ra sân tại ASEAN Cup 2024.
Tranh cãi về việc sử dụng cầu thủ không có dòng máu Việt Nam nổ ra là điều không tránh khỏi. Tuy nhiên, VFF xác định không triệu tập ồ ạt, còn Xuân Son hội tụ nhiều yếu tố phù hợp chứ không chỉ dựa vào nhập tịch đang trở thành xu thế trên thế giới.
Thứ nhất, năng lực của tiền đạo sinh năm 1997 vượt trội so với cầu thủ bản địa, với 75 bàn qua 100 trận tại các giải quốc nội cho ba Nam Định, Đà Nẵng và Bình Định. Anh là vua phá lưới hai mùa V-League gần nhất, trong đó giữ kỷ lục 31 bàn lập tại mùa 2023-2024. Thứ hai, Xuân Son 27 tuổi, vẫn đang độ sung mãn có thể đóng góp lâu dài cho ĐTQG và là làn gió mới trong bối cảnh nhiều tên tuổi sa sút khiến thành tích đi xuống. Cuối cùng là tin tưởng vào khả năng hòa nhập kết nối với những cầu thủ bản địa.
Trận gặp Myanmar tối nay là cơ hội để Xuân Son chứng minh giá trị chuyên môn lẫn tình yêu anh nhiều lần giãi bày với quê hương thứ hai. "Tôi chỉ tập trung vào thi đấu, tận hưởng trận đấu và cống hiến mọi thứ để Việt Nam chiến thắng", Son nói ở họp báo hôm qua.
Góc hậu trường thừa nhận sự nghiêm túc, nhiệt huyết của Xuân Son trong các buổi tập, đồng thời không giấu nổi sự nóng lòng được ra sân. Ba trận ngồi khán đài xem đồng đội thi đấu như lò xo dồn nén chỉ chờ bung tỏa ở phần còn lại của ASEAN Cup 2024. "Mọi sự chú ý sẽ đổ dồn vào cậu ấy", HLV Kim Sang-sik cho hay.
Nhà cầm quân Hàn Quốc đặt niềm tin cao vào hiệu ứng Nguyễn Xuân Son sẽ thúc đẩy toàn đội chơi tốt hơn. Anh được kỳ vọng là lời giải chính xác cho khâu ghi bàn của đội tuyển trước những đối thủ gần và ngang tầm, như Indonesia, Philippines, Malaysia hay Thái Lan, để hướng tới vô địch ASEAN Cup. Sau ba trận, hàng tiền đạo Việt Nam mới có Tiến Linh và Văn Toàn ghi bàn, đều trong trận thắng Lào 4-1. Bốn bàn còn lại của tiền vệ Quang Hải, Doãn Ngọc Tân, Hai Long và hậu vệ Văn Vĩ.
Trước lượt cuối, Việt Nam dẫn đầu bảng B với bảy điểm, hơn Indonesia và Myanmar ba điểm. Đội chỉ cần hòa Myanmar là chắc chắn nhất bảng B, nhưng HLV Kim Sang-sik tuyên bố hướng tới chiến thắng.
Myanmar có những giai đoạn thăng hoa nhưng chưa bao giờ được đánh giá ngang tầm Việt Nam. Giải năm nay chứng kiến họ thua Indonesia 0-1, hòa Philippines 1-1 trước khi thắng vất vả Lào 3-2. Đội cũng hành quân sang Việt Nam mà tiền vệ đội trưởng Maung Maung Lwin bị treo giò, trong bối cảnh buộc phải thắng.
Lịch sử đối đầu đang nghiêng về Việt Nam, với tám thắng, hai hòa và chỉ thua một trận trước Myanmar, với tỷ số 2-3 trong trận giao hữu năm 2008. Ở sáu trận gần nhất, Việt Nam thắng bốn và hòa hai, trong đó có năm lần đối đầu đều tại vòng bảng AFF Cup (nay là ASEAN Cup). Tỷ số lần lượt là 7-1 (2010), 1-1 (2012), 2-1 (2016), 0-0 (2018) và 3-0 (2022).
Nếu nhất bảng, Việt Nam sẽ gặp đội nhì bảng A Singapore. Trong khi đó, Thái Lan nhất bảng A sẽ gặp đội nhì bảng B.
