Về xã Xuân Lam (Nghi Xuân), khi nghe chúng tôi muốn tìm hiểu về việc thực hiện tiêu chí số 2, Phó Chủ tịch UBND xã Phạm Xuân Đại thở dài thườn thượt. Ông cho biết: “Tuyến trục thôn dài 3.763m xã đang tiến hành mở rộng thêm 1m và cố gắng hoàn thành, xi măng đã nhận rồi. Tuy nhiên, tuyến trục xã mới là mối lo lớn, nếu làm đúng chuẩn thì cần đến 5 tỷ đồng, vượt ngoài khả năng của địa phương. Tuyến trục xã làm mới dài 1.045m, cần được nâng cao thêm 50 cm, đổ mặt đường bê tông rộng 5m và tính cả lề đường là 9m”.
Tuyến trục xã dài trên 1 km vào xã Xuân Lam cần được mở rộng, nâng cấp nhưng chưa có kinh phí.
“Đến nay, chúng tôi cũng chưa có phương án nào để có thể hoàn thành tuyến trục xã này. Rất mong tỉnh, huyện có công trình, dự án đầu tư để xã có con đường chạy lũ, vì đây là địa bàn trũng sâu, hễ mưa là bị cô lập hoàn toàn. Còn làm để đối phó như mở mặt đường rộng 3,5m, nền đường 6,5m theo Quyết định 05 của UBND tỉnh thì vẫn đạt chuẩn nhưng chúng tôi không muốn vậy” - ông Đại tâm sự.
Cần một nguồn kinh phí lớn để hoàn thành tuyến liên xã, trục xã dài 5,3 km đang là “nhiệm vụ bất khả thi” đối với xã Kỳ Hà (thị xã Kỳ Anh). Nếu vì lý do này mà Kỳ Hà không đạt chuẩn NTM vào cuối năm nay thì thật đáng tiếc. “3 năm qua, địa phương đã có nhiều cố gắng và cơ bản hoàn thành các tuyến trục thôn, ngõ xóm, trục chính nội đồng. Xã đang tìm phương án theo cách của mình để quyết tâm về đích...”, Chủ tịch UBND xã Lê Văn Luyện, tỏ rõ quyết tâm.
Xã Thạch Vĩnh (Thạch Hà) cũng đang có khối lượng lớn, khó có thể hoàn thành trong những tháng còn lại. Đó là: Nâng cấp 4,5 km đường trục xã (mặt đường 3,5m lên 5m; nền đường từ 6,5m lên 9m); mở rộng nền ngõ xóm, đường trục chính nội đồng từ 4m lên 5m; trồng cây xanh và làm mương thoát nước trong khu dân cư.
Đức Thọ là huyện có 4/7 xã được cho là khó đạt chuẩn tiêu chí số 2, gồm: Đức Tùng, Đức Long, Đức Lâm, Đức Đồng. Ở đây, mỗi xã có những cái khó riêng nhưng nhìn chung là khối lượng cần thực hiện còn rất lớn, vượt ngoài khả năng của địa phương.
Về xã Đức Long, anh Trần Văn Thạch - cán bộ phụ trách địa chính - xây dựng cơ bản xã dẫn chúng tôi đi về các xóm. Theo quan sát, hiện tại, nhiều xóm đang triển khai đổ đất làm đường trục thôn, ngõ xóm... Cái khó chung của 6/7 xóm ở xã này là vùng trũng sâu nên cần phải đổ khối lượng đất lớn để nâng mặt đường lên từ 70 - 100 cm. “Xã có đất nhưng không lấy được vì không nằm trong quy hoạch mỏ vật liệu. Vì thế, thôn xóm nào làm thì đều phải mua đất từ xã Đức An với giá một xe nhỏ 350.000 đồng thay vì đất mua tại chỗ chỉ 100.000 đồng. Từ đầu năm đến nay, có xóm đã đóng mỗi khẩu 500.000 đồng mà chẳng thấm vào đâu...” - anh Thạch cho biết.
Theo anh Thạch, đến nay, đường ngõ xóm trong xã đã đạt chuẩn 69% (16.240/23.040m); đường trục thôn có 6.510m nhưng mới đạt chuẩn 52,2%; đường trục chính nội đồng đã đạt chuẩn trên 70%... Nếu chỉ để đạt chuẩn các tuyến trục thôn thì cũng cần tới 10 tỷ đồng, chưa nói các loại đường khác. Xã đang liên hệ con em địa phương làm ăn xa quê, doanh nghiệp... hỗ trợ để làm thêm đường...
Chỉ có sự hỗ trợ đáng kể về nguồn lực hoặc cho cơ chế như khai thác vật liệu tại địa phương phục vụ các công trình NTM... thì các xã này mới có thể hoàn thành được tiêu chí giao thông để về đích vào cuối năm nay.
