Mỹ và Iran đã kết thúc vòng đàm phán trực tiếp mang tính lịch sử vào rạng sáng 12/4 mà không đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến kéo dài 6 tuần - cuộc xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và làm rung chuyển thị trường toàn cầu.
Phó Tổng thống JD Vance, người dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong 21 giờ đàm phán tại Islamabad, Pakistan, cho biết các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, sau khi Tehran từ chối chấp nhận các điều khoản của Mỹ về việc không phát triển vũ khí hạt nhân.
"Tin xấu là chúng ta đã không đạt được thỏa thuận, và tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là tin xấu đối với Mỹ", ông Vance nói với các phóng viên ngay trước khi rời Islamabad.
Về phần mình, Iran cho biết "những yêu cầu vô lý" của Mỹ là nguyên nhân dẫn đến bế tắc trong các cuộc đàm phán.
“Phái đoàn Iran đã đàm phán liên tục và tích cực trong 21 giờ để bảo vệ lợi ích quốc gia của người dân Iran. Bất chấp nhiều sáng kiến từ phía phái đoàn Iran, những yêu cầu vô lý của phía Mỹ đã cản trở tiến trình đàm phán. Do đó, các cuộc đàm phán đã kết thúc”, đài truyền hình nhà nước Iran IRIB đưa tin.
Động thái tiếp theo của Tổng thống Trump
Trung Đông, nơi đang chứng kiến đợt tạm lắng giao tranh kéo dài 2 tuần, hiện lại trên bờ vực căng thẳng. Cả thế giới đang chờ đợi những gì Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ hành động tiếp theo, sau hơn 1 tháng ông phát lệnh tấn công Iran trong chiến dịch quân sự phối hợp cùng Israel.
Vài giờ trước khi Phó Tổng thống Vance rời Pakistan, Tổng thống Trump nói rằng ông không bận tâm về kết quả của các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.
“Cho dù chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không cũng không quan trọng đối với tôi. Lý do là vì chúng ta đã thắng”, ông Trump nói với các phóng viên.
“Chúng ta đang trong các cuộc đàm phán rất sâu rộng với Iran. Chúng ta vẫn thắng bất kể điều gì xảy ra. Chúng ta đã đánh bại họ về mặt quân sự”, ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh.
Tổng thống Trump cũng nhắc lại tuyên bố của quân đội Mỹ rằng các tàu chiến của Hải quân Mỹ hôm 11/4 đã đi qua eo biển Hormuz để bắt đầu rà phá thủy lôi của Iran, một thông tin mà Iran đã phủ nhận. Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải quan trọng với khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua.
Đàm phán Mỹ - Iran thất bại: Điều gì xảy ra tiếp theo?
Hôm 10/4, Tổng thống Trump tuyên bố các tàu chiến của Mỹ đang được nạp lại vũ khí để sẵn sàng tấn công Iran nếu các cuộc đàm phán ở Pakistan không đạt được thỏa thuận.
“Chúng ta đang tái khởi động. Chúng ta đang nạp lên tàu những loại đạn dược tốt nhất, những vũ khí tốt nhất từng được chế tạo, thậm chí còn tốt hơn những gì chúng ta đã sử dụng trước đây và đã khiến họ bị phá hủy”, ông nói với New York Post.
"Nếu chúng ta không đạt được thỏa thuận, chúng ta sẽ sử dụng chúng, và chúng ta sẽ sử dụng chúng rất hiệu quả", ông Trump cảnh báo.
Trong một thông điệp ngắn gọn và đầy ẩn ý trên mạng xã hội Truth Social trước đó, ông đã nhắc đến “sự tái khởi động mạnh nhất thế giới”.
Các mục tiêu mà Tổng thống Trump tuyên bố trong suốt chiến dịch kéo dài 6 tuần qua có sự thay đổi, nhưng tối thiểu ông muốn đảm bảo tự do hàng hải cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz và xóa bỏ chương trình làm giàu uranium của Iran nhằm đảm bảo nước này không thể sản xuất bom hạt nhân.
Ở thời điểm hiện tại, Mỹ được cho là sẽ tăng cường hiện diện hải quân và không quân tại Trung Đông.
Tuy nhiên, Iran cũng có thể đáp trả thông qua các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Li Băng đã tham gia cuộc chiến từ đầu tháng 3 và liên tục “ăn miếng trả miếng” bằng các đợt tấn công vào Israel.
Tehran cũng có khả năng siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz - nơi Iran đã gần như phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát. Iran cũng có thể tiến tới thực hiện việc thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển chiến lược này.
Phó Tổng thống Vance nói với các phóng viên sau cuộc đàm phán rằng Mỹ đã đưa ra một “đề nghị cuối cùng và tốt nhất” cho Iran, đồng thời nói thêm: “Chúng ta sẽ xem liệu Iran có chấp nhận nó hay không”.
Tuy vậy, trong bối cảnh không có thêm cuộc đàm phán nào được lên kế hoạch, Washington sẽ cần xem xét các lựa chọn của mình nếu muốn mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt sự biến động về giá dầu và khí đốt.
Việc mở lại các cuộc đàm phán tập trung vào năng lực hạt nhân của Tehran có thể là một lựa chọn. Nhưng Phó Tổng thống Vance tuyên bố việc giải trừ hạt nhân của Iran là “mục tiêu cốt lõi” của Mỹ, cho thấy lập trường của Mỹ khó có thể thay đổi.
Thay vào đó, việc không đạt được thỏa thuận có thể khiến Mỹ từ bỏ thỏa thuận ngừng bắn mong manh và nối lại các cuộc tấn công vào Iran - một động thái khó có thể mở ra con đường an toàn qua eo biển Hormuz.
Sau khi kết thúc các cuộc đàm phán với Iran, Tổng thống Trump cũng chia sẻ một bài báo trên mạng xã hội, cho thấy ông có thể xem xét việc phong tỏa hải quân trong khu vực.
Các quan chức quân sự cấp cao cũng đã làm sáng tỏ những bình luận trước đây của ông Trump về việc “giải tỏa eo biển”, cho thấy sự tăng cường sức mạnh hải quân của Mỹ trong khu vực.
Hôm 11/4, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, Đô đốc Brad Cooper, cho biết: “Hôm nay, chúng tôi đã bắt đầu quá trình thiết lập một tuyến đường mới, và chúng tôi sẽ sớm chia sẻ tuyến đường an toàn này với ngành hàng hải”.
Các quan chức Iran vẫn giữ im lặng về động thái tiếp theo của họ sau khi khẳng định việc đàm phán không thể kết thúc thành công chỉ trong một ngày là điều dễ hiểu. Hãng tin Tasnim dẫn lời một nguồn tin cho biết “Iran không vội vàng đàm phán”.
Các quan chức Iran cũng ám chỉ khả năng quay trở lại xung đột vũ trang. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói rằng Tehran sẵn sàng trả đũa nếu bị tấn công một lần nữa.
Theo NDTV, Independent, Newsweek
