Cẩn trọng khi làm theo hướng dẫn tạo ảnh thập niên 80 bằng AI

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bức ảnh mang đậm màu sắc thập niên 1980. Từ kiểu tóc, trang phục, màu sắc đến bối cảnh đều được AI "biến hóa", khiến những bức ảnh hiện đại mang dáng dấp của những khung hình được chụp cách đây hàng chục năm. Nếu trước đây, để tạo một bức ảnh mang phong cách hoài cổ đòi hỏi kỹ năng đồ họa cùng nhiều thời gian, công sức, thì nay, người dùng chỉ cần một bức ảnh rõ nét và vài dòng mô tả, trong vài phút, các công cụ AI có thể biến ảnh hiện tại thành những chân dung đậm chất thập niên 1980, từ phong cách phim Hồng Kông đến những bức ảnh gia đình.

Trào lưu này lan truyền qua nhiều video, bài viết hướng dẫn trên TikTok, Facebook. Người dùng có thể thực hiện bằng ChatGPT, Gemini, Grok hoặc các ứng dụng chỉnh sửa ảnh trên điện thoại. Cách làm khá đơn giản: chuẩn bị một bức ảnh chân dung hoặc selfie rõ nét, tải lên công cụ AI, lựa chọn phong cách, nhập yêu cầu và chờ hệ thống xử lý.

Những bức ảnh với trào lưu "du hành thời gian" về thập niên 80 nhanh chóng lan rộng, thu hút nhiều người dùng tham gia trải nghiệm, chia sẻ và bắt trend. Chị Nguyễn Thị Huyền (phường Thành Sen) cho biết, thấy bạn bè chia sẻ những hình ảnh trên Facebook nên tò mò và cũng muốn thử. “Nhìn mình trong kiểu tóc, trang phục của những năm 80 khiến tôi có cảm giác như được trở về tuổi trẻ, gợi lại nhiều ký ức và sự hoài niệm. Trước đây muốn có một tấm ảnh đẹp như vậy không dễ, nên giờ có công nghệ làm được chỉ trong vài phút, mọi người cùng trải nghiệm thì mình cũng muốn thử và chia sẻ với bạn bè”.

Chị Huyền cũng cho biết, khi tạo ảnh, chị chủ yếu quan tâm đến hình ảnh có đẹp, đúng phong cách và được bạn bè tương tác hay không, chứ chưa chú ý nhiều đến việc ảnh được tải lên hệ thống AI sẽ được lưu trữ, xử lý như thế nào.

Lý giải sức hút của trào lưu tạo ảnh mang màu sắc thập niên 1980, Tiến sĩ Lê Thị Bích Ngọc - giảng viên bộ môn Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Hà Tĩnh cho rằng, trên thực tế, giữa cuộc sống hiện đại quá nhanh, nhiều thông tin và luôn đòi hỏi con người phải cập nhật, phải đẹp, phải mới thì những hình ảnh mang hơi hướng thập niên 1980 lại đem đến cảm giác chậm hơn, mộc mạc, gần gũi, dễ chịu, như một sự trở về với đời sống thật.

"Trào lưu này còn cho phép mỗi người “thử vai” một phiên bản khác của chính mình. Nếu được sống trong một thời đại khác, với phong cách khác, mình sẽ là ai? Trải nghiệm ấy có thể mang đến sự mới mẻ mà không đòi hỏi người dùng phải thay đổi cuộc sống thực. Bên cạnh đó là tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO). Vì thế, việc theo trend đôi khi không đơn thuần là chạy theo số đông mà còn là cách nhanh để kết nối với cộng đồng, thử nghiệm hình ảnh và khám phá những khả năng khác của chính mình" - Tiến sĩ Lê Thị Bích Ngọc chia sẻ thêm.

Tuy nhiên, phía sau sự thú vị của những hình ảnh “xuyên thời gian” là một vấn đề đáng lưu ý: người dùng đang trao dữ liệu khuôn mặt của mình cho ai và dữ liệu đó sẽ được sử dụng như thế nào?

Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu sinh trắc học, trong đó có hình ảnh khuôn mặt thuộc nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm và được bảo vệ ở cấp độ cao nhất. Việc xử lý dữ liệu phải minh bạch về mục đích, có sự đồng ý của chủ thể và bảo đảm các yêu cầu về an toàn, bảo mật.

Theo các cơ quan chức năng, sau khi tải ảnh lên các nền tảng AI để tạo hình ảnh theo phong cách thập niên 1980, người dùng có thể đối mặt với những rủi ro liên quan đến dữ liệu cá nhân. Bởi, ảnh chân dung gồm các đặc điểm sinh trắc học trên khuôn mặt gắn với nhận diện cá nhân và khó có thể thay đổi. Trong khi đó, nhiều ứng dụng AI tạo trend hoạt động trên nền tảng xuyên biên giới, khiến người dùng khó nắm rõ dữ liệu được lưu trữ ở đâu, sử dụng trong bao lâu và có được xóa khi yêu cầu hay không. Tùy chính sách của từng nền tảng, hình ảnh có thể được lưu trữ, xử lý hoặc sử dụng cho những mục đích khác. Đáng lưu ý, ngay cả khi người dùng xóa ảnh, dữ liệu đã qua xử lý có thể vẫn tồn tại trong các hệ thống hoặc bản sao khác, khiến việc thu hồi không phải dễ dàng.

Rủi ro cũng không dừng ở việc một bức ảnh bị lộ. Với khả năng tạo và biến đổi hình ảnh ngày càng mạnh của AI, một ảnh gốc có thể tạo ra nhiều phiên bản khác nhau, thay đổi bối cảnh, trang phục, biểu cảm hoặc ghép khuôn mặt vào những hình ảnh, video không có thật hoặc phản cảm.

Một điều đáng lưu ý khác, không chỉ gương mặt, những chi tiết lọt vào khung hình cũng có thể vô tình trở thành "dấu vết" về danh tính và đời sống riêng tư của người dùng. Khi được ghép với những thông tin khác trên mạng xã hội, các dữ liệu tưởng chừng rời rạc ấy có thể giúp phác họa rõ hơn thói quen sinh hoạt, lịch trình và các mối quan hệ cá nhân.

Công nghệ có thể đưa một bức ảnh trở về những năm 1980 chỉ trong vài phút. Nhưng khi dữ liệu cá nhân đã rời khỏi tầm kiểm soát, việc “quay ngược thời gian” để lấy lại nó có thể không còn đơn giản. Bởi vậy, mỗi người cần thận trọng hơn trong việc chia sẻ dữ liệu cá nhân, chủ động bảo vệ thông tin của mình trước những rủi ro trong môi trường số.